Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Πώς καταγράφουν τα ευρωπαϊκά ΜΜΕ την επίσημη έξοδο από τα μνημόνια
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πώς καταγράφουν τα ευρωπαϊκά ΜΜΕ την επίσημη έξοδο από τα μνημόνια

  • A-
  • A+

«Ο χρόνος της Ελλάδας ως de facto αποικίας της Ε.Ε. λήγει σήμερα». Ο τίτλος του άρθρου της ιστοσελίδας Politico για την επίσημη έξοδο από τα μνημόνια ήταν κατ’ αρχήν αισιόδοξος. Οπως και οι ανάλογοι τίτλοι των ρεπορτάζ πολλών διεθνών ΜΜΕ. Αλλά... υπάρχει πάντα ένα «αλλά» το οποίο έβλεπε κανείς αν προχωρούσε στην ανάγνωση των ρεπορτάζ. Το πόσο μεγάλο ήταν το «αλλά» για το πικρό φάρμακο που επιβλήθηκε στην Ελλάδα και τις δυνατότητες που ανοίγονται στη συνέχεια εξαρτιόταν από τη χώρα και τον πολιτικό προσανατολισμό του μέσου.

Οπως επισήμαινε στη συνέχεια και η ίδια η Politico, «η Ελλάδα εξέρχεται από το καθεστώς οκταετούς διάσωσης, ύψους 300 δισ. ευρώ, με επιβάρυνση χρέους που πολλοί οικονομολόγοι, συμπεριλαμβανομένων εκείνων του ΔΝΤ, θεωρούν μη βιώσιμο. Είναι επίσης μια χώρα πολύ φτωχότερη απ’ ό,τι όταν παρενέβη η Ε.Ε., με την οικονομία της να υποχωρεί σχεδόν κατά 25% κατά τη διάρκεια των προγραμμάτων διάσωσης».

«Από σήμερα χωρίς βοήθεια», ήταν ο τίτλος ρεπορτάζ στην ιστοσελίδα της Ραδιοφωνίας της Γερμανίας (Deutschlandfunk), της χώρας που ενδιαφέρεται περισσότερο από όλες να πείσει όλη την Ευρώπη ότι οι επιλογές της στο ελληνικό ζήτημα ήταν οι σωστές. «Η χώρα έχει μπει στο μεταξύ σε τροχιά ανάπτυξης και εμφανίζει μικρό πλεόνασμα στον προϋπολογισμό, ενώ η αποπληρωμή του χρέους δεν θα ξεκινήσει πριν από το 2032», συνέχιζε η Deutschlandfunk.

Στους πέντε μύθους και τα πέντε λάθη που αφορούν, τα οποία έγιναν στην περίπτωση της Ελλάδας, αναφέρεται η γερμανική εφημερίδα Handelsblatt, με αφορμή την 20ή Αυγούστου.

Mερικά από αυτά: Οι Ελληνες είναι τεμπέληδες και δεν έκαναν ποτέ οικονομίες, το ελληνικό συνταξιοδοτικό σύστημα είναι πολύ πιο «πολυτελές» από το γερμανικό, έγιναν πολλές περικοπές και λίγες μεταρρυθμίσεις, το κούρεμα ήρθε πολύ αργά. Οσο για τον μύθο ότι «η κρίση χρέους της Ελλάδας τελείωσε πλέον», η γερμανική οικονομική εφημερίδα τονίζει ότι «για κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει λόγος. Αν δει κανείς τους απόλυτους αριθμούς, η χώρα βρίσκεται πιο βαθιά χρεωμένη απ’ ό,τι στην αρχή της κρίσης».

Εκτενές αφιέρωμα από τη Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) διά χειρός του ανταποκριτή της στην Αθήνα, Μίχαελ Μάρτενς.

«Ο πρωθυπουργός Τσίπρας, ο οποίος δεν τήρησε καμία από τις υποσχέσεις του, θα οδηγήσει τη χώρα πίσω στις αγορές», έγραφε ο Μάρτενς για την έξοδο από τα μνημόνια. Σε άλλο ρεπορτάζ με τίτλο «Ο πιο αδύναμος κρίκος της ευρωαλυσίδας» ο Γερμανός ανταποκριτής κάνει μια αναδρομή στα οχτώ χρόνια μνημονίων ξεκινώντας από το διάγγελμα ΓΑΠ στο Καστελόριζο και καταλήγοντας στις δεσμεύσεις που θα βαραίνουν την ελληνική κυβέρνηση ακόμα και μετά την τυπική έξοδο από το πρόγραμμα διάσωσης, οι οποίες, όπως επισημαίνει, θα αφορούν και τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης Κυριάκο Μητσοτάκη εάν κερδίσει τις εκλογές το 2019. Ανάμεσα σε αυτές, οι περικοπές στις συντάξεις και στο αφορολόγητο, που αναμένεται να τεθούν σε εφαρμογή στις αρχές του 2019.

Η FAZ φιλοξενούσε επίσης εκτενές πορτρέτο του υπουργού Οικονομικών Ευκλείδη Τσακαλώτου, πάλι διά χειρός Μίχαελ Μάρτενς. «Κανένας Ελληνας υπουργός Οικονομικών από το 2009 δεν παρέμεινε στο αξίωμά του όσο αυτός. Αυτό ελάχιστα μπορούσε να το προσδοκά κανείς, όταν τον Ιούλιο του 2015 αναλάμβανε το υπουργείο», έγραφε ο Γερμανός δημοσιογράφος, ο οποίος σκιαγράφησε την πορεία του από το 2012, όταν τον συνάντησε για πρώτη φορά.

«Ο Τσακαλώτος -αναφέρει- παραπέμπει στον Καρλ Μαρξ και καθιστά ακόμα σαφές πού πρόσκειται πολιτικά. Μπορεί ο Τσακαλώτος να εκφράστηκε έτσι ιδιωτικά το 2012, αλλά δεν εμφανίζεται πλέον ως άνθρωπος των ιδεών, αλλά των αριθμών. Αυτό συμφέρει».

Σε άλλο μοτίβο, η Suddeutsche Zeitung έγραφε ότι «η Ελλάδα αποτελεί εγχειρίδιο για την Ευρώπη». «Τα κράτη της Ευρωπαϊκής Ενωσης», επισήμαινε η γερμανική εφημερίδα, «θα πρέπει επιτέλους να μάθουν από τα λάθη τους σε ό,τι αφορά τη διαχείριση των οικονομικών κρίσεων. Για την πλούσια Γερμανία αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να είναι έτοιμη να δίνει περισσότερα».

«Αυτές τις μέρες θα ακούσετε συχνά: η ευρωπαϊκή “πολιτική διάσωσης” αποτελεί “success story”. Χα χα χα!», έγραφε σε πολύ πιο αιχμηρό τόνο η αριστερή Tageszeitung.

Σε άρθρο γνώμης με τίτλο «Masters of Disaster» η γερμανική εφημερίδα χαρακτήριζε «καταστροφική» τη θεραπεία που επιβλήθηκε στην Ελλάδα και εξέφραζε σοβαρές αμφιβολίες για το πώς θα ξανασταθεί στα πόδια της μια χώρα με υπέρογκο χρέος και συνεχιζόμενη λιτότητα.

«Οκτώ χρόνια μετά τη διάσωσή της, η Ελλάδα απελευθερώνεται από την οικονομική της εποπτεία», έγραφε χθες στην ιστοσελίδα της η γαλλική εφημερίδα Le Figaro. «Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα βοήθειας ολοκληρώνεται επισήμως σήμερα. Μια νίκη του Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος περπατάει ωστόσο πάνω σε τεντωμένο σκοινί», επισήμαινε.

«Η Ελλάδα γυρίζει σελίδα στα σχέδια βοήθειας, αλλά όχι ακόμη αυτή της λιτότητας», έλεγε το τηλεγράφημα του γαλλικού ειδησεογραφικού πρακτορείου AFP.

«Η Ελλάδα αναδύεται επισήμως σήμερα από το τρίτο από τα σχέδια βοήθειας, τα τόσο αυστηρά όσο και αντιλαϊκά, υπό τα οποία ζούσε από το 2010, χωρίς ωστόσο να έχει τελειώσει εντελώς με τη λιτότητα και τις μεταρρυθμίσεις».

Τη στιγμή που ο Αλέξης Τσίπρας πανηγυρίζει για την έξοδο από το πρόγραμμα οικονομικής βοήθειας, οι Ελληνες παραμένουν απαισιόδοξοι για την κατάστασή τους», έγραφε το ρεπορτάζ της Liberation. «Χαμηλές συντάξεις, μετανάστευση των νέων, η γεννητικότητα στα πιο χαμηλά της... Οι κοινωνικοί δείκτες παραμένουν ανησυχητικοί», τόνιζε η γαλλική εφημερίδα.

Ιδιαίτερη αναφορά στην ελληνική έξοδο από τα μνημόνια κάνουν, όπως ήταν αναμενόμενο, οι ομοιοπαθείς Πορτογάλοι και Ιρλανδοί.

«Η τρόικα φεύγει από την Ελλάδα και η μεγάλη λιτότητα συνεχίζεται», έγραφε στο πρωτοσέλιδό της η Publico. H πορτογαλική εφημερίδα είχε ολόκληρο αφιέρωμα στην ελληνική έξοδο με κεντρικό θέμα αυτό του πρωτοσέλιδου, στο οποίο Ελληνες πολίτες διατυπώνουν τις αμφιβολίες και την απαισιοδοξία τους για τη ζωή μετά την έξοδο. «Η κρίση είναι η νέα κανονικότητα», όπως επισήμαινε στο ρεπορτάζ ο δημοσιογράφος Μπρουνό Τερσαγκό, ανταποκριτής ολλανδικών και βελγικών μέσων στην Αθήνα.

Την αισιοδοξία για την έξοδο γειώνει και ο δημοσιογράφος Σέρζιου Ανίμπαλ. Σε άρθρο γνώμης στην ίδια εφημερίδα με τίτλο «Η ελληνική έξοδος έχει ελάχιστη σχέση με την πορτογαλική» σημείωνε ότι «τέσσερα χρόνια μετά την έξοδο της Πορτογαλίας, η Ελλάδα βρίσκεται σε μια πολύ πιο σύνθετη κατάσταση από πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής σκοπιάς».

«Μολονότι η ελληνική κυβέρνηση μιλά για “καθαρή έξοδο”, θα είναι για τα επόμενα χρόνια δέσμια προϋποθέσεων που θα δυσχεραίνουν την όποια απόπειρα για αλλαγή της οικονομικής πολιτικής που ακολουθήθηκε τα προηγούμενα χρόνια, πρωτίστως για μια γενναία ανακούφιση από τα μέτρα λιτότητας», τόνιζε ο Πορτογάλος δημοσιογράφος.

Η Diario de Noticias εστιάζει σε οχτώ πρωταγωνιστές των οχτώ χρόνων των μνημονίων: Γιώργο Παπανδρέου, Γιάνη Βαρουφάκη, Αλέξη Τσίπρα, Αντώνη Σαμαρά, Πάνο Καμμένο, Ακη Τσοχατζόπουλο, Ζωή Κωνσταντοπούλου, Ανδρέα Γεωργίου (πρώην πρόεδρο της ΕΛΣΤΑΤ). Παράλληλα, είχε θέμα την αιχμηρή απάντηση μέσω τουίτερ του Γιάνη Βαρουφάκη στην Κομισιόν που αναπαρήγαγε βίντεο με «πανηγυρικό» μήνυμα του Πορτογάλου προέδρου του Γιούρογκρουπ Μάριο Σεντένο, το οποίο ο Ελληνας πρώην υπουργός Οικονομικών χαρακτήρισε «βορειοκορεατικής αισθητικής και ανηθικότητας».

Σ’ αυτό έλεγε μεταξύ άλλων ότι «η Ελλάδα επανέκτησε τον έλεγχο για τον οποίο αγωνίστηκε».

Το ίδιο θέμα αναπαρήγαγαν στην ιστοσελίδα τους και άλλες πορτογαλικές εφημερίδες καθώς ο πρόεδρος του Γιούρογκρουπ είναι ο δικός τους υπουργός Οικονομικών.

«Το ελληνικό πρόγραμμα τελειώνει, όχι όμως και τα βάσανα», ήταν ο τίτλος του ρεπορτάζ των Irish Times. «Οι εργαζόμενοι λένε “δεν ζούμε, απλά επιβιώνουμε”», αναφέρει μεταξύ άλλων το ρεπορτάζ της ιρλανδικής εφημερίδας, το οποίο εστιάζει κυρίως στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι Ελληνες στην καθημερινότητά τους και στο επισφαλές εργασιακό τοπίο.

Αλλες ιρλανδικές εφημερίδες, όπως η Irish Examiner και η Irish Independent, περιορίστηκαν σε ένα σύντομο, καθαρά ειδησεογραφικό άρθρο με πηγές πρακτορείων.

Εκτενή αναφορά είχε και ο ιταλικός Τύπος. «Η Ελλάδα βγαίνει σήμερα από το τρίτο και τελευταίο διεθνές σχέδιο διάσωσης. Μετά την Πορτογαλία, την Ιρλανδία, την Ισπανία και την Κύπρο, ήταν η τελευταία χώρα της ευρωζώνης που επωφελήθηκε από ένα διεθνές πρόγραμμα βοήθειας μετά την κρίση. Είναι ένας σημαντικός στόχος, ο οποίος επιτυγχάνεται έπειτα από χρόνια λιτότητας», επισημαίνει η La Repubblica.

Η εφημερίδα La Stampa έγραφε ότι, σύμφωνα με τις δηλώσεις του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα, «η Ελλάδα θα πρέπει να γίνει και πάλι μια κανονική χώρα».

Η εφημερίδα αναφέρεται στη μεγάλη αύξηση των εξαγωγών, στις προβλέψεις για αύξηση, επίσης, της εσωτερικής ζήτησης και των δημόσιων δαπανών, αλλά και στον τουρισμό, ο οποίος, «φέτος αναμένεται να καταρρίψει κάθε ρεκόρ, με πάνω από 30 εκατομμύρια επισκέπτες».

Η εφημερίδα της Ρώμης Il Messaggero υπογραμμίζει ότι μπορεί το δημόσιο χρέος να έχει αυξηθεί, αλλά η ανεργία έχει πέσει στο 19,5% και το ΑΕΠ αυξάνεται κατά 2%.

«H Ελλάδα βγαίνει από το πρόγραμμα βοήθειας. Αντίο στην τρόικα μετά από οκτώ χρόνια θυσιών», γράφει η εφημερίδα Il Giornale, του ομίλου Μπερλουσκόνι.

Η οικονομική εφημερίδα Ιl Sole 24 Ore υπενθυμίζει ότι η χώρα μας θα πρέπει να υπόκειται σε τριμηνιαίους ελέγχους και να διατηρήσει σαφώς υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα.

«Η Ελλάδα απελευθερώνεται σήμερα από τα πακέτα διάσωσης, όμως παραμένει δέσμια του χρέους», έγραφε η ισπανική El Pais, ενώ η El Mundo επισήμαινε ότι «η Ελλάδα βγαίνει από την εποχή των μνημονίων με 25% μείωση του ΑΕΠ της», αναφέροντας παράλληλα την «ενισχυμένη επιτήρηση» κάτω από την οποία θα παραμείνει η χώρα».

«Η Ελλάδα έσωσε το ευρώ», δήλωσε στο BBC ο καθηγητής Κέβιν Φέδερστοουν, διευθυντής του Ελληνικού Παρατηρητηρίου στο London School of Economics, στο πλαίσιο του πρώτου θέματος της ιστοσελίδας του βρετανικού δικτύου που αναφέρεται στην «επιτυχή ολοκλήρωση του τριετούς προγράμματος διάσωσης που επιτρέπει στην Ελλάδα για πρώτη φορά σε οκτώ χρόνια να δανειστεί χρήματα από τις διεθνείς αγορές». Η ελευθερία της Ελλάδας να διαχειριστεί τις οικονομικές της υποθέσεις θα μετριαστεί από την ενισχυμένη επιτήρηση του εκτελεστικού οργάνου της Ευρωπαϊκής Ενωσης, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, επισημαίνεται στο δημοσίευμα.

Ο οικονομολόγος, καθηγητής του Yale University Κώστας Μεγήρ, ωστόσο, προειδοποίησε ότι το τέλος του προγράμματος διάσωσης δεν σημαίνει ότι τα προβλήματα της ελληνικής οικονομίας έχουν λυθεί.

«Είναι φυσικά ένα πολύ σημαντικό ορόσημο, τόσο ψυχολογικά όσο και πρακτικά, αλλά δεν σημαίνει ότι τα προβλήματα έχουν τελειώσει», δήλωσε στο BBC. «Ούτε σημαίνει ότι η λιτότητα τελείωσε. Κατά μία έννοια, η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει να είναι πιο πειθαρχημένη τώρα, διότι θα πρέπει να στηρίζεται στις διεθνείς αγορές και σε λογικά επιτόκια για να είναι σε θέση να δανειστεί».

«Η Ελλάδα βγαίνει από το πρόγραμμα διάσωσης της ευρωζώνης ύστερα από χρόνια λιτότητας», έγραφε η Guardian. «Ωστόσο», σχολίαζε, «τα περισσότερα νοικοκυριά μάλλον δεν θα γιορτάσουν αυτή την ημερομηνία-σταθμό καθώς ακόμα υφίστανται τις συνέπειες της εξοντωτικής αποπληρωμής των χρεών».

«Το τέλος του ελληνικού προγράμματος μας υπενθυμίζει τις τεράστιες δοκιμασίες που έχει να αντιμετωπίσει η Ε.Ε. -είτε με είτε χωρίς τη Βρετανία», σχολίαζε η Independent στο κύριο άρθρο της.

Η βρετανική εφημερίδα τονίζει ότι αν και οι διασώσεις βρίσκονται στο τέλος τους, το εναπομείναν χρέος της Ελλάδας είναι τεράστιο και θα χρειαστούν δεκαετίες για την αποπληρωμή του, ενώ οι δανειστές θα παρατηρούν στενά κάθε κουβέντα του Ελληνα υπ. Οικονομικών.

«Η Ελλάδα βγαίνει από την κηδεμονία, αλλά παραμένει υπό ‘‘ενισχυμένη επιτήρηση’’», ήταν ο τίτλος του άρθρου της γαλλικής Le Monde. «Η χώρα έχει πλέον την ελπίδα ότι θα μπορεί εκ νέου να χρηματοδοτείται μακροπρόθεσμα από τις αγορές», έγραφε στην αρχή του άρθρου της η γαλλική εφημερίδα.

«Με την κρίση η Ελλάδα έχασε το ένα τέταρτο του πλούτου της, η ανεργία εκτινάχθηκε και οι μισθοί και οι συντάξεις μειώθηκαν κατά περίπου 40%.

Το βάρος του χρέους αντιπροσωπεύει σήμερα το 180% του ΑΕΠ, το πιο βαρύ όλης της ευρωζώνης», σημειώνει επίσης η Le Monde. «Ωστόσο, κάποιες αχτίδες ήλιου άρχισαν να περνούν τα σύννεφα: η οικονομική δραστηριότητα βρίσκεται σε φάση ανάκαμψης, με ετήσιο ρυθμό 2,3%, ο τουρισμός σε πλήρη ανάπτυξη και η ανεργία μειώνεται λίγο, στο 19,5%, αφού έφτασε στο υψηλότερο επίπεδό της, σχεδόν 28% του ενεργού πληθυσμού», επισημαίνει.

«Ο σκεπτικισμός παραμένει ωστόσο», καταλήγει η εφημερίδα, «συμπεριλαμβανομένου του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ)», το οποίο προβλέπει βεβαίως ανάπτυξη 2% φέτος και 2,4% το 2019, αλλά επισημαίνει ότι υπάρχουν κίνδυνοι πτώσης.

ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Στάζουν μέλι για κυβέρνηση και οικονομία
Με ιδιαίτερα ευνοϊκά σχόλια υποδέχθηκαν τη χθεσινή έξοδο του ελληνικού Δημοσίου στις αγορές ομολόγων ο ξένος οικονομικός Τύπος και οι άνθρωποι των αγορών. «Η χώρα πετάει από τον περασμένο Αύγουστο με τα δικά...
Στάζουν μέλι για κυβέρνηση και οικονομία
Η ΑΠΟΨΗ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Το οικονομικό «ντόμινο»
Στις σύγχρονες οικονομίες τα πάντα βρίσκονται σε αλληλεπίδραση. Γι' αυτό και τα οικονομικά φαινόμενα, είτε αφορούν περιόδους ύφεσης και κρίσης είτε περιόδους ανάπτυξης, ξεδιπλώνονται με τη μορφή του «ντόμινο»....
Το οικονομικό «ντόμινο»
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
«Περιορισμό της λιτότητας» είδε ο ξένος Τύπος στην ομιλία Τσίπρα
Η ομιλία του Αλέξη Τσίπρα, η πρώτη Έλληνα πρωθυπουργού στη ΔΕΘ μετά την έξοδο της χώρας από τα μνημόνια, προκάλεσε το ενδιαφέρον των διεθνών μέσων ενημέρωσης. Στην πλειονότητά τους διαπιστώνουν διάθεση να...
«Περιορισμό της λιτότητας» είδε ο ξένος Τύπος στην ομιλία Τσίπρα
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Διεθνής υπόκλιση για το ελληνικό επίτευγμα
Ενώ στο εσωτερικό της χώρας αντιπολίτευση και λοιπές πολιτικές -και μη- δυνάμεις τού έσουρναν τα μύρια όσα, στο εξωτερικό οι περισσότεροι του έβγαζαν το καπέλο. Πλήθος συγχαρητηρίων μηνυμάτων δέχτηκε ο Ελληνας...
Διεθνής υπόκλιση για το ελληνικό επίτευγμα
ΕΥΡΩΠΗ
«Αν δεν θέλει άλλους Λεπέν και Σαλβίνι, η Γερμανία πρέπει να δώσει κι άλλα»
Τις ευθύνες της γερμανικής πολιτικής λιτότητας για τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Ε.Ε. επισημαίνει η γερμανική εφημερίδα Süddeutsche Zeitung. Με αφορμή την έξοδο της Ελλάδας από τα μνημόνια, τονίζει ότι η...
«Αν δεν θέλει άλλους Λεπέν και Σαλβίνι, η Γερμανία πρέπει να δώσει κι άλλα»
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
«Τελείωσε το μνημόνιο, οι Έλληνες όμως δεν πανηγυρίζουν»
Οι Έλληνες δεν έχουν λόγο να πανηγυρίζουν για την έξοδο από τα μνημόνια, εκτιμά ο γερμανικός Τύπος, σκιαγραφώντας την κατάσταση στη χώρα μετά από 8 χρόνια προγράμματος. Όπως επισημαίνουν, η Ελλάδα είναι...
«Τελείωσε το μνημόνιο, οι Έλληνες όμως δεν πανηγυρίζουν»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας