Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ενας συνεπής και μαχητικός στοχαστής
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενας συνεπής και μαχητικός στοχαστής

  • A-
  • A+

Την τελευταία του πνοή άφησε στο Παρίσι, την Κυριακή το απόγευμα, ο σημαντικός μαρξιστής οικονομολόγος και ακτιβιστής Σαμίρ Αμίν, έπειτα από μάχη με τον καρκίνο.

Γεννημένος στο Κάιρο το 1931 από Αιγύπτιο πατέρα και Γαλλίδα μητέρα, σπούδασε στο Παρίσι, όπου έγινε μέλος του γαλλικού Κ.Κ., από το οποίο αποστασιοποιήθηκε αργότερα.

Αρχικά εργάστηκε στο Κάιρο, στο Ινστιτούτο για την Οικονομική Διοίκηση, από το 1957 μέχρι το 1960, και στη συνέχεια κινήθηκε μεταξύ διαφόρων χωρών, μέχρι που το 1980 έγινε διευθυντής του Φόρουμ του Τρίτου Κόσμου, στο Ντακάρ της Σενεγάλης, όπου μοίραζε τον χρόνο του μαζί με το Παρίσι.

Υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους των θεωριών για την Ανάπτυξη και πίστευε στην ανάγκη ενός πολυπολικού κόσμου στη θέση της σημερινής ηγεμονικής παγκόσμιας τάξης.

Υπήρξε πάντα κοντά στο εργατικό κίνημα και στους εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες, ταξιδεύοντας ανά τον κόσμο και προσφέροντας ιδέες και συμβουλές. Είχε επισκεφθεί πολλές φορές και την Ελλάδα.

Στην τελευταία του συνέντευξη που μου παραχώρησε τον Απρίλιο, διαπίστωνε τη γενική πολιτική υποχώρηση της Αριστεράς διεθνώς, υπογραμμίζοντας: «Πώς αντιδρά σήμερα η Αριστερά; Εάν πάρουμε τις ευρωπαϊκές χώρες –δεν μιλώ για άλλες, όπως οι ΗΠΑ ή ο Νότος κ.λπ.– και κυρίως τις αναπτυγμένες χώρες, όπως η Βρετανία, η Γερμανία και η Γαλλία και ίσως η Ιταλία και η Ισπανία, αλλά και τις λιγότερο αναπτυγμένες, στην Ανατολική και Νότια Ευρώπη, θα δούμε ότι η εκλογική Αριστερά εκεί έχει αποκηρύξει όχι μόνο τον σοσιαλιστικό ορίζοντα –με την επαναστατική διαδικασία– αλλά έχει εγκαταλείψει ακόμα και τη λεγόμενη “μεταρρυθμιστική διαδικασία”».

Και συνέχιζε στο διά ταύτα: «Αυτό που χρειαζόμαστε τώρα είναι ακριβώς η επιστροφή μας σε μια ριζοσπαστική Αριστερά. Δηλαδή, μια Αριστερά που θα λέει ότι αυτό το σύστημα είναι γερασμένο. Αυτό σημαίνει ότι ο μονοπωλιακός καπιταλισμός σ’ αυτό το σημερινό στάδιο είναι ένα σύστημα του οποίου η καταστροφική πλευρά της συσσώρευσης έχει αναπτυχθεί πολύ περισσότερο από τις θετικές και προοδευτικές πλευρές».

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η άποψή του για τα ελληνικά πράγματα. Αρχικά στήριξε την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, με την ελπίδα, όπως έλεγε, «ότι μπορεί να γίνει πρακτικά ένα κίνημα της ριζοσπαστικής Αριστεράς, με τη μεγάλη πλειοψηφία των Ελλήνων να το υποστηρίζουν και έτσι να αναγκάσει την Ευρώπη να αρχίσει να αλλάζει, μέσω μονομερών μέτρων έστω, σε μια μικρή και ευάλωτη χώρα... Αυτό θα είχε αντίκτυπο στη Γαλλία και ίσως στη Γερμανία και σίγουρα θα άρχιζε να αλλάζει την Ευρώπη».

Στη συνέχεια, όμως, αποστασιοποιήθηκε, εξηγώντας το «γιατί», ερμηνεία που έχει τη δική της σημασία και πρέπει να προσεχθεί: «Αντί γι’ αυτό, ο ΣΥΡΙΖΑ συνθηκολόγησε τελικά. Δηλαδή, αποδέχτηκε την κατάσταση ως είχε. Γιατί; Διότι υπήρχαν αντιφάσεις από την αρχή. Οχι μόνο στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ, με τις διάφορες συνιστώσες, οι οποίες ήταν σαν κόμματα μέσα στο κόμμα, αλλά και στο εσωτερικό του ίδιου του ελληνικού λαού. Την ίδια στιγμή απέρριπταν τις συνέπειες της κυριαρχίας του μονοπωλιακού χρηματιστικού κεφαλαίου, δηλαδή την τρομερή λιτότητα, την αβεβαιότητα, την ανεργία κ.λπ., και ταυτόχρονα συνέχιζαν να έχουν ψευδαισθήσεις για την Ευρώπη. Τα δύο τρίτα των Ελλήνων ήταν κατά της λιτότητας και την ίδια στιγμή αυτά τα δύο τρίτα ήταν φιλοευρωπαϊστές, με εξαίρεση κάποιους. Είχαν την ψευδαίσθηση ότι αυτή η Ευρώπη μπορεί να αλλάξει. Και αυτό οδήγησε τη δεξιά πτέρυγα του ΣΥΡΙΖΑ πίσω στη συνθηκολόγηση και στην αποδοχή της κατάστασης που είχε διαμορφώσει η Γερμανία για όλη την Ευρώπη».

Ηταν συγγραφέας περισσοτέρων των 30 βιβλίων, ορισμένα εκ των οποίων έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά.

Μάλιστα ένα απ’ αυτά («Η συσσώρευση σε παγκόσμια κλίμακα») το είχε προλογίσει ο Ανδρέας Παπανδρέου, με τον οποίο ο Αμίν διατηρούσε σχέση τα πρώτα χρόνια διακυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ, επενδύοντας σε μια πιθανή πολιτική και κοινωνική αλλαγή στην Ελλάδα.

Αντίο

Το δικό του αντίο στον Σαμίρ Αμίν, που έφυγε από τη ζωή, είπε μέσω twitter o Αλέξης Τσίπρας. «Ο Samir Amin, κορυφαίος οικονομολόγος και θεωρητικός του μαρξισμού, είδε από νωρίς την ανάγκη ριζοσπαστικοποίησης του συνόλου της Αριστεράς προκειμένου να αντιμετωπίσει τον καταστροφικό, για το περιβάλλον και τους ανθρώπους, καπιταλισμό τη εποχής μας. Οι αναλύσεις του είναι τροφή σκέψης και έμπνευση δράσης για όλους τους αριστερούς και τις αριστερές. Τον αποχαιρετούμε με σεβασμό», έγραψε ο πρωθυπουργός.

Δ.Τερζ.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Η Αριστερά πρέπει να δημιουργήσει έναν νέο ευρωπαϊκό χώρο»
Ο Μετσάντρα εκτιμά ότι το πολιτικό μομέντουμ που δημιουργήθηκε με τις ελληνικές εκλογές αφορά ολόκληρη την Ευρώπη και ότι η Αριστερά πρέπει με τους αγώνες της να δημιουργήσει έναν καινούργιο πολιτικό ευρωπαϊκό...
«Η Αριστερά πρέπει να δημιουργήσει έναν νέο ευρωπαϊκό χώρο»
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Μικαέλ Λεβί: Το μέλλον είναι στοίχημα
Το ιστορικό δίλημμα «Σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα» που έθεσε η Ρόζα Λούξεμπουργκ, με έμφαση στο διαζευκτικό «ή», ήταν το αντικείμενο της δωδέκατης ετήσιας διάλεξης του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς, με ομιλητή τον...
Μικαέλ Λεβί: Το μέλλον είναι στοίχημα
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Σκοπός ζωής για τον Σόιμπλε οι τιμωρητικοί κανόνες για τους Ελληνες»
Κλάους Όφε: «Τα πολιτικά κόμματα της Γερμανίας απέτυχαν να εξηγήσουν στους ψηφοφόρους αυτό το απλό γεγονός: ότι δηλαδή η συνέχιση της λιτότητας στην Ελλάδα θα επιδεινώσει την κρίση και θα την κάνει μόνιμη. Και...
«Σκοπός ζωής για τον Σόιμπλε οι τιμωρητικοί κανόνες για τους Ελληνες»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Τις σημαντικές αποφάσεις τις παίρνει ο σκιώδης κόσμος των τραπεζιτών»
Η Φρέιζερ ερμηνεύει τη νίκη του Τραμπ και των απανταχού λαϊκιστών ως μια εξέγερση ενάντια στο λούστρο του «προοδευτικού» νεοφιλελευθερισμού, εκπρόσωπος του οποίου στις ΗΠΑ ήταν η Κλίντον. Μιλά για την έκλειψη...
«Τις σημαντικές αποφάσεις τις παίρνει ο σκιώδης κόσμος των τραπεζιτών»
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Το «Ya Basta!» δεν αρκεί
Η Αριστερά οφείλει να επεξεργάζεται συστηματικά την αποδόμηση του δόγματος ΤΙΝΑ και να παρουσιάζει τις δυνατότητες που υπάρχουν γι’ αυτή την αποδόμηση στο σήμερα: πολιτικά, οικονομικά, ιδεολογικά, πολιτιστικά....
Το «Ya Basta!» δεν αρκεί
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Η Αριστερά στην Ευρώπη πρέπει να ξαναχτιστεί»
Ο Αλεξ Καλλίνικος θεωρεί ότι υπάρχει σοβαρό πρόβλημα με την Αριστερά στην Ευρώπη και ότι απαιτείται ανοικοδόμησή της προκειμένου να μπορέσει να αντιμετωπίσει επιτυχώς τον νεοφιλελευ­θερισμό. Για την κυβέρνηση...
«Η Αριστερά στην Ευρώπη πρέπει να ξαναχτιστεί»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας