Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Η απογοήτευση δεν συνιστά αγωνιστική στάση»

H θρυλική μαύρη μαρξίστρια και φεμινίστρια Αντζελα Ντέιβις, που βρέθηκε μετά 50 χρόνια ξανά στην Αθήνα, μίλησε στην «Εφ.Συν.» για το τι έχουν αφήσει πίσω τους οι αγώνες στους οποίους μετείχε, για τους Μαύρους Πάνθηρες και για τα κινήματα σήμερα

«Εφ.Συν». / Βασίλης Μαθιουδάκης

«Η απογοήτευση δεν συνιστά αγωνιστική στάση»

  • A-
  • A+

Ακούγεται σχεδόν σαν γρίφος: αν είχες να κάνεις μία μόνο ερώτηση στην Αντζελα Ντέιβις, ποια θα ήταν αυτή; Η ίδια, αν και δίνει σπάνια συνεντεύξεις, δέχτηκε την επομένη της ανοιχτής ομιλίας της, σε εκδήλωση του Ινστιτούτου Πουλαντζάς, να απαντήσει σε όσους δημοσιογράφους ενδιαφέρθηκαν (από μία ερώτηση ο καθένας).

Μέλος των Μαύρων Πανθήρων τη δεκαετία του ’60, ξεκίνησε από νωρίς την αγωνιστική της δράση στις ΗΠΑ. Μαρξίστρια, ακτιβίστρια, υπέρμαχος των ανθρώπινων δικαιωμάτων, των δικαιωμάτων των μαύρων, του φεμινισμού ως κομμάτι του ανθρωπισμού, ήταν μία από τους πρώτους τρεις μαύρους φοιτητές σε Πανεπιστήμιο των ΗΠΑ και μαθήτρια του φιλοσόφου Χέμπερτ Μαρκούζε στη Σχολή της Φρανκφούρτης. Το 1971, στα 27 της χρόνια, φυλακίστηκε για 18 μήνες, καθώς ήταν στη λίστα του FBI με τους «10 πιο επικίνδυνους καταζητούμενους».

Ηταν δύο φορές υποψήφια για την προεδρία των ΗΠΑ με το Κομμουνιστικό Κόμμα (απ’ όπου αποχώρησε το 1990).

Η δράση της

Η ίδια δεν σταμάτησε ποτέ την ακτιβιστική της δράση. Ως διακεκριμένη ομότιμη καθηγήτρια Ιστορίας της Συνείδησης και Φεμινιστικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας Σάντα Κρουζ, πλέον συγγράφει και κάνει διαλέξεις, πάντα υπέρ της οικοδόμησης συλλογικοτήτων αγώνα ενάντια σε κάθε ανισότητα, οικονομική, κοινωνική, έμφυλη, φυλετική.

Είναι μέλος του κινήματος «Black Lives Matter», καθώς και ιδρυτικό μέλος της Κριτικής Αντίστασης (Critical Resistance), μιας οργάνωσης αφιερωμένης στην κατάργηση του σωφρονιστικοβιομηχανικού συμπλέγματος στις ΗΠΑ.

«Αγωνιζόμαστε ώστε ο κόσμος να μπορεί να πιστέψει πως το σωφρονιστικό σύστημα μπορεί να υπάρχει και χωρίς τις φυλακές» δήλωσε στη συνέντευξη Τύπου.

«Στις ΗΠΑ υπάρχουν δύο μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες που έχουν αναλάβει την οργάνωση των φυλακών. Δεν είναι τυχαίο πως όταν εξελέγη ο Τραμπ, η αξία των μετοχών τους αμέσως ανέβηκε. Ολα έχουν ιδιωτικοποιηθεί στις ΗΠΑ: από την εκπαίδευση και το υγειονομικό σύστημα μέχρι το σωφρονιστικό. Ευτυχώς, μαθαίνω πως στην Ελλάδα δεν συμβαίνει αυτό. Και να ξέρετε: η Ελλάδα δεν είναι μόνη σε όσα προσπαθεί να καταφέρει».

1971. Οι ελληνικές αρχές ασφαλείας καταγράφουν κάθε ενέργεια συμπαράστασης στην Αντζελα Ντέιβις. Εδώ, αρχειοθετημένη από την Υποδιεύθυνση Γενικής Ασφάλειας Αθηνών, επιστολή συμπαράστασης της αείμνηστης Λούλας Λογαρά (μέλους του Π.Γ. της Κ.Ε. του ΚΚΕ στη μεταπολίτευση) προς την Αμερικανίδα αγωνίστρια

Δεν αποδέχεται τον Τραμπ ως πρόεδρό της. «Ακόμα και ο Μπους μπροστά του φαντάζει καλύτερος» είπε. «Είναι στιγμές που θα ήθελα να είναι ακόμη ο Ομπάμα στην εξουσία. Ωστόσο και ο Μπέρνι Σάντερς, που ίσως ήταν ό,τι καλύτερο είχαμε να παρουσιάσουμε ως εναλλακτική, έχει να μάθει πολλά ακόμη».

«Φταίμε όμως κι εμείς, που αφήσαμε χώρο να αναδειχτούν προσωπικότητες όπως ο Τραμπ» δήλωσε με αυτοκριτική διάθεση. «Ο Τραμπ βλέπει τη θητεία του στην προεδρία των ΗΠΑ ως ένα ριάλιτι. Κάθε μέρα και ακόμη ένα επεισόδιο. Το χειρότερο, όμως, είναι πως εξαιτίας της εκλογής του, φασιστικά και ρατσιστικά κινήματα, όπως η Κου-Κλουξ-Κλαν, νιώθουν πως πλέον μπορούν να εκφράζονται ως θεσμικοί παράγοντες».

Τι, λοιπόν, μπορεί να γίνει;

«Γνωρίζω ότι υπάρχουν άνθρωποι που σκέφτονται σοβαρά το ενδεχόμενο σχηματισμού ενός νέου κόμματος στις ΗΠΑ. Ενός κόμματος που θα στηρίζεται στα προτάγματα της ισότητας, της ίσης μεταχείρισης, εναντίον του ρατσισμού και της ξενοφοβίας, υπέρ των γυναικών, που θα μάχεται για την αναγνώριση των δικαιωμάτων της ΛΟΑΤ κοινότητας, των ΑμεΑ και φυσικά για την προστασία των φυσικών πόρων, χωρίς προσκόμματα από εταιρείες και συμφέροντα. Γνωρίζω, επίσης, πως η έκταση της διαστρέβλωσης της αλήθειας από τον καπιταλισμό είναι τέτοια, που κατορθώνει κάθε ριζοσπαστική κίνηση, μέσω των μηχανισμών που διαθέτει, να τη μεταστοιχειώνει σε εμπορεύσιμο προϊόν».

Σωφρονιστικό σύστημα

«Το ίδιο έχει κάνει και με το σωφρονιστικό σύστημα. Ακόμα και με την ίδια την επανάσταση. Στις ΗΠΑ, και όχι μόνο, χρειάζεται να υπάρχουν μετανάστες, ισπανόφωνοι και μαύροι στις φυλακές, ώστε να δουλεύουν ως εργάτες-δούλοι. Είναι γελοίο να ακούω τον Τραμπ να λέει πως θέλει να φέρει δουλειές πίσω στις ΗΠΑ, τη στιγμή που ο ίδιος έχει και στηρίζεται από οργανισμούς και εταιρείες που εδράζονται πάνω στο καθεστώς δουλικής εργασίας ανά τον κόσμο. Δυστυχώς τα βήματα που θα έπρεπε να έχουν γίνει μετά το τέλος του Εμφυλίου δεν έγιναν. Ετσι, ακόμα και σήμερα μιλάμε για συνθήκες δουλείας όσον αφορά την εργασία, στην οποία φυσικά βλέπουμε κυρίως μαύρους άνδρες και γυναίκες ή ισπανόφωνους και μετανάστες. Πρέπει να καταλάβουμε πως όταν λέμε πως αγωνιζόμαστε για τα δικαιώματα των μαύρων, σημαίνει πως αγωνιζόμαστε για τα δικαιώματα όλων».

Ωστόσο, στα 50 χρόνια που πέρασαν από την εποχή που δρούσε ως μέλος των ριζοσπαστικών κινημάτων στις ΗΠΑ, τα πράγματα έχουν αλλάξει. Οχι όμως και η ίδια.

Στο ερώτημά μας τι έχουν αφήσει πίσω τους οι αγώνες στους οποίους μετείχε τότε και αν αυτό είναι ικανό να κινητοποιήσει τους πολίτες, σε μια κοινωνία που οι εταιρείες έχουν ατομικά δικαιώματα (π.χ., στις ΗΠΑ, υπάρχουν οργανισμοί που φέρουν το δικαίωμα της θρησκείας σαν να είναι φυσικά πρόσωπα!) αλλά όχι οι άνθρωποι και που η νεολαία είναι πιο πιθανό να μάθει ποιος ήταν ο Μαρξ αν γίνει «emoji» στα κινητά τηλέφωνα, η ίδια μίλησε ξεκάθαρα για τους Μαύρους Πάνθηρες και για τη διαφορά των κινημάτων τού σήμερα:

Αλλαξαν την Ιστορία

«Ο Μαύροι Πάνθηρες ήταν κάτι το μοναδικό για την εποχή. Αλλαξαν πραγματικά την Ιστορία, καθώς έκαναν κάτι για πρώτη φορά: αστυνόμευσαν την αστυνομία. Με το βιβλίο για το Δίκαιο στο ένα χέρι και το όπλο στο άλλο. Σήμερα, δεν έχει νόημα να γίνει κάτι παρόμοιο (παρ’ ότι τα προτάγματα είναι τα ίδια). Οι Μαύροι Πάνθηρες αποτελούν τμήμα της πολιτικής μας κληρονομιάς.

»Σήμερα και εξαιτίας της τεχνολογίας, τα κινήματα είναι συλλογικά, χωρίς να χρειάζονται ηγετικές προσωπικότητες να βγουν μπροστά, όπως ένας νέος Μάρτιν Λούθερ Κινγκ ή ένας νέος Μάλκολμ Χ. Πλέον, χρειάζεται να χρησιμοποιήσουμε τον διεθνισμό και την παγκοσμιοποίηση ως μέσο υπέρ του αγώνα για τα δικαιώματα. Αυτό κάνει και ο καπιταλισμός, αλλά από την ανάποδη: όλα κινούνται ελεύθερα (γνώσεις, κεφάλαιο), εκτός από τους ανθρώπους».

«Με ρωτάτε πώς νιώθω σήμερα για τα όσα έζησα και έκανα τότε. Σας λέω πως όσα καταπληκτικά γίνονταν τότε ήταν για να μπορούν σήμερα να πατήσουν οι επόμενοι στους ώμους μας και να συνεχίσουν τον αγώνα, με νέες ιδέες και μεθόδους. Αυτό είναι η νέα επανάσταση. Το να θέτεις τους όρους της συνέχισης της ριζοσπαστικής δράσης.

»Το να απογοητευόμαστε, γιατί τα οράματά μας δεν δικαιώθηκαν πλήρως ή για το αν άλλα μας υποσχέθηκαν και άλλα έγιναν δεν έχει κανένα νόημα. Η απογοήτευση δεν συνιστά αγωνιστική στάση. Η ριζοσπαστική μεταμόρφωση είναι το ζητούμενο. Ποιο θέλουμε να είναι το νέο εποικοδόμημα της κοινωνίας είναι το ζητούμενο. Και γι’ αυτό χρειάζεται να κρατάμε τις μνήμες των αρχικών προσπαθειών, έστω και αν δεν ολοκληρώθηκαν εντέλει, ως έδαφος πρόσφορο για τη συνέχισή τους».

ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Το φεστιβάλ της αντίστασης
Το Resistance Festival, το φεστιβάλ της αντίστασης, αποτελεί τη σημαντικότερη συνάντηση κινημάτων και συλλογικοτήτων που γίνεται μεν στην Ελλάδα ωστόσο είναι διεθνής.Το φεστιβάλ συμπλήρωσε επιτυχώς 10 χρόνια...
Το φεστιβάλ της αντίστασης
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Χωρίς το κίνημα “Occupy” δεν θα υπήρχε ο Σάντερς»
Η Γουέντι Μπράουν, μια από τις πιο σημαντικές σύγχρονες θεωρητικούς, θα βρεθεί σήμερα στην Αθήνα. Είναι καθηγήτρια Πολιτικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ. Τα πεδία ενδιαφέροντός της περιλαμβάνουν την...
«Χωρίς το κίνημα “Occupy” δεν θα υπήρχε ο Σάντερς»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Είμαστε καταναλωτικά και νωθρά όντα, καιρός να αλλάξουμε»
Ο Αυστραλός καθηγητής Εφαρμοσμένης Ηθικής του Πανεπιστημίου του Πρίνστον, Πίτερ Σίνγκερ, ένας από τους λίγους ηθικούς φιλοσόφους της εποχής μας, βρέθηκε στην Ελλάδα και μίλησε στην «Εφ.Συν.», λίγο μετά την...
«Είμαστε καταναλωτικά και νωθρά όντα, καιρός να αλλάξουμε»
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Αναμοχλεύοντας το... ανεπιθύμητο παρελθόν
Η εκδήλωση στη Στοά του Βιβλίου («Τι έμεινε από τους Φακέλους»), με αφορμή τη συμπλήρωση 30 χρόνων από την καταστροφή τους και συνδιοργανώτρια την «Εφ.Συν.», ανέδειξε τα πραγματικά σύγχρονα ερωτήματα: θέλουμε...
Αναμοχλεύοντας το... ανεπιθύμητο παρελθόν
ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ
Για έναν κόσμο λέφτερο, ανοιχτό, γεμάτο ελπίδα
Οπως κάθε χρονιά τα τελευταία 45 χρόνια, έτσι και φέτος το Φεστιβάλ της Νεολαίας του ΚΚΕ έχει ήδη ξεκινήσει με τις προφεστιβαλικές εκδηλώσεις του ανά την Ελλάδα να ολοκληρώνονται. Αύριο Πέμπτη 19/09, η έναρξη...
Για έναν κόσμο λέφτερο, ανοιχτό, γεμάτο ελπίδα
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Απεβίωσε ο ιστορικός Κωνσταντίνος Σβολόπουλος
Ηταν ιστορικός, πανεπιστημιακός και πρώην πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών. Διετέλεσε και διευθυντής του Ιδρύματος «Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής», το οποίο ίδρυσε μαζί με τους Kωνσταντίνο Tσάτσο και Κωνσταντίνο...
Απεβίωσε ο ιστορικός Κωνσταντίνος Σβολόπουλος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας