• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 0.6°C / 7.4°C
    0 BF
    84%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    2°C 1.1°C / 3.4°C
    1 BF
    85%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 8.0°C / 10.1°C
    1 BF
    76%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    0°C -0.1°C / -0.1°C
    1 BF
    86%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C 1.9°C / 1.9°C
    1 BF
    80%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    2°C 0.0°C / 2.8°C
    1 BF
    69%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    -3°C -3.6°C / -1.6°C
    0 BF
    74%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 7.6°C / 7.9°C
    1 BF
    68%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 5.8°C / 8.7°C
    2 BF
    73%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    2°C -5.1°C / 1.9°C
    2 BF
    80%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 5.1°C / 8.4°C
    0 BF
    61%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    5°C 4.6°C / 4.6°C
    3 BF
    67%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 9.9°C
    0 BF
    100%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    -2°C -3.1°C / -0.5°C
    0 BF
    92%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    7°C -0.5°C / 6.7°C
    1 BF
    92%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    7°C 1.8°C / 7.7°C
    1 BF
    53%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    3°C 0.8°C / 7.7°C
    0 BF
    100%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C -0.7°C / 4.9°C
    2 BF
    74%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    2°C -0.3°C / 3.5°C
    1 BF
    77%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    -3°C -3.2°C / -3.2°C
    2 BF
    80%

Για το βιβλίο του Τάσου Τρίκκα «Από το όραμα στην πράξη»

Η δυναμική της αυτοτέλειας στο ελληνικό αριστερό κίνημα

  • A-
  • A+

Το βιβλίο του Τάσου Τρίκκα «Από το όραμα στην πράξη» παρουσιάζει δύο παράλληλες ιστορίες, αυτήν του ΚΚΣΕ και αυτήν του ΣΕΚΕ-ΚΚΕ, τις οποίες εμπλέκει μέσω μιας τρίτης, αυτής των σχέσεων του ΚΚΕ με την Κομμουνιστική Διεθνή μέχρι τη διάλυσή της το 1943 και με το ΚΚΣΕ μέχρι το 1945.

Η παρουσίαση δύο ή ακόμη και τριών βιβλίων σε ένα έχει ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον και από την πλευρά του ύφους. Το ύφος του συγγραφέα, λιτό και συνάμα έντονο, πηγάζει από την ίδια τη στάση ζωής και την ιδιοσυγκρασία του, καθώς μιλά χωρίς εμπάθεια, αλλά με ειλικρίνεια για τα γεγονότα και με σεβασμό για όλους αυτούς που, αφιερώνοντας τις ζωές τους, φτιάξανε την ιστορία.

Γιος ιδρυτικού μέλους του ΣΕΚΕ και μέλος ο ίδιος της μεταπολεμικής ΕΠΟΝ και της ΕΔΑ που συντάχθηκε μετά τη διάσπαση του ΚΚΕ με το ΚΚΕ Εσωτερικού, ο Τάσος Τρίκκας μιλά για τα πράγματα δίχως μονομέρεια. Θέτει ουσιαστικά ζητήματα της ιστορίας αρκετά πιο ανοιχτά από όσα έθεσε η ανανεωτική Αριστερά ύστερα από τη διάσπαση του ‘68 και με διαφορετικό μάτι από αυτό της ηγεσίας του ΚΚΕ, που προέκυψε μετά την επέμβαση των «αδελφών κομμάτων» και το 20ό συνέδριο του ΚΚΣΕ το 1956.

Στο βιβλίο του δηλώνει πως αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη θέση του Πουλαντζά ότι η γραμμή του ΚΚΣΕ παίζει ρόλο κρίκου στη σχέση ΕΣΣΔ με την Κομμουνιστική Διεθνή, ενώ παράλληλα διαπιστώνει ανισότητες στον τρόπο εφαρμογής της από τα διαφορετικά Κ.Κ. Ο συγγραφέας προχωρά παραπέρα την παραπάνω θέση και τοποθετεί από την αρχή του βιβλίου του με σαφήνεια τη δική του άποψη: «Θεμελιακή θέση τής ανά χείρας εργασίας είναι η σχετική (μερική) αυτοτέλεια του ΚΚΕ και η συνακόλουθη παράλληλη, ιδιαίτερη γραμμή του στο πλαίσιο της Κ.Δ.».

Και συμπληρώνει ότι «η ιδιαίτερη γραμμή του ΣΕΚΕ/ΚΚΕ, όποτε διαμορφώνεται και παρουσιάζεται, αποτελεί εκδήλωση της «δυναμικής της αυτοτέλειας» που το χαρακτηρίζει, παρά την αντίθετη εικόνα που έτεινε να επικρατήσει στο ελληνικό κομμουνιστικό και αριστερό κίνημα». Και πραγματικά είναι αξιοσημείωτο ότι αριστερές και ανανεωτικές απόψεις συχνά αποφεύγουν να τοποθετήσουν τις διαφωνίες που εκφράστηκαν κατά καιρούς από το ΚΚΕ απέναντι στην Κ.Δ. πάνω σε κομβικά ζητήματα. Από αυτή την άποψη, η προσφορά του Τάσου Τρίκκα είναι σημαντική, γιατί τολμά αναζητήσεις και εκτιμήσεις πάνω σε θέματα που για δεκαετίες θεωρούνταν δεδομένα.

Ο Τρίκκας αφιερώνει μεγάλο κομμάτι του βιβλίου του στη στάση του ΚΚΕ απέναντι στο μακεδονικό ζήτημα, «που επιβλήθηκε στη χώρα μας από την Τρίτη Διεθνή και τον εκτελεστικό βραχίονά της, τη Βαλκανική Κομμουνιστική Ομοσπονδία». Μιλά αναλυτικά για τις αντιρρήσεις που εκφράζονταν από ηγετικά στελέχη μέσα στο κόμμα και στις διεθνείς συνεδριάσεις απέναντι στη γραμμή για την «ανεξάρτητη Μακεδονία και Θράκη», που πλήρωσε ακριβά το αριστερό κίνημα στην Ελλάδα, με επιπτώσεις που συναντώνται μέχρι και σήμερα.

Τοποθετεί το Μακεδονικό ως αποτέλεσμα στρατηγικής επιλογής της Κ.Δ. να ανοίξει επαναστατικό μέτωπο στα Βαλκάνια μετά την υποχώρηση του εργατικού κινήματος στην Ευρώπη, αλλά και ως στοχευμένη πολιτική του βουλγαρικού κόμματος, που ήταν το ισχυρότερο στα Βαλκάνια και με εθνικιστικές τάσεις. Το ΚΚΕ αντίθετα πρόβαλλε αντιρρήσεις, στηριζόμενο κυρίως στη διαφοροποίηση της σύνθεσης των πληθυσμών υπέρ του ελληνικού στοιχείου μετά τις ανταλλαγές που επέφερε η Μικρασιατική Καταστροφή. Σοβαρό λάθος του Ζαχαριάδη που έθεσε ξανά αυτό το ζήτημα στη διάρκεια του Εμφυλίου.

Η δυναμική της αυτοτέλειας του ΚΚΕ τεκμηριώνεται παραπέρα «με ένα ιστορικής εμβέλειας γεγονός: το γνωστό γράμμα του Νίκου Ζαχαριάδη, με το οποίο καλούσε μέσα από το κελί του σε πανεθνικό εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα εναντίον του ιταλικού φασισμού» και με το οποίο παραβίαζε την τότε ισχύουσα γραμμή της Κ.Δ. και της ΕΣΣΔ κατά της ανάμιξης στον πόλεμο (με αποτέλεσμα το «pourquoi» του γαλλικού Κ.Κ.).

Παραμένοντας πάντα αυστηρός κριτής του Ζαχαριάδη, ο Τρίκκας δεν διστάζει να θέσει και τα κορυφαία θέματα στρατηγικής όπου αυτός πρόβαλλε την αυτοτέλεια του ΚΚΕ: το γράμμα του 1940, αλλά και τη θεωρία που διατύπωσε το 1945 για έναν ελληνικό άξονα απέναντι στους δύο πόλους, Αγγλία και ΕΣΣΔ. Υπενθυμίζω ότι για δεκαετίες οι θεωρίες αυτές θεωρούνταν εθνικιστικές αποκλίσεις.

Οσον αφορά την κατάσταση στη διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου, ο Τρίκκας διατυπώνει με σαφήνεια τη θέση ότι η ηγεσία του ΚΚΕ είχε πλήρως ευθυγραμμιστεί με την Κομιντέρν, έχοντας χαράξει την πολιτική της εθνικής ενότητας και ακολουθώντας τις οδηγίες του διεθνούς κέντρου χωρίς απομάκρυνση.

Ταυτόχρονα, διαπιστώνει μια μετατόπιση της γραμμής μέσα στο 1943, που τείνει σε μια ενότητα από τα κάτω και φτάνει στη δημιουργία κυβερνητικού οργάνου στην ελεύθερη Ελλάδα το 1944, με τη συγκρότηση της ΠΕΕΑ. Και αυτή τη μετατόπιση θεωρεί ο Τρίκκας ως αποτέλεσμα της δυναμικής της αυτοτέλειας του αριστερού κινήματος στην Ελλάδα, που όμως εγκαταλείπεται κάτω από την επίδραση της σοβιετικής πολιτικής και τη σύναψη της συμφωνίας του Λιβάνου.

Κατά συνέπεια, η δυναμική της αυτοτέλειας θα είναι πάντα ένα ζητούμενο για το αριστερό κίνημα, ιδίως σε μια χώρα με τη γεωγραφία και την ιστορία της Ελλάδας, και έχει να κάνει με τη σωστή εκτίμηση της στρατηγικής απέναντι στις μεγάλες δυνάμεις και τα εθνικά θέματα, αλλά και με το κεντρικό ζήτημα της δημοκρατίας σε όλα τα επίπεδα.

* Αρχιτέκτονας, ζωγράφος, πρ. βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Στο στόχαστρο του ΚΚΕ η ΕΡΤ για «ανιστόρητο ντοκιμαντέρ»
Την ενόχλησή του για την προβολή του «χυδαίου και ανιστόρητου ντοκιμαντέρ» που προβλήθηκε από τη συχνότητα της δημόσιας τηλεόρασης εκφράζει το ΚΚΕ. Η ΕΡΤ που «τιμά ποικιλοτρόπως την ιστορία του ΚΚΕ, είναι αν...
Στο στόχαστρο του ΚΚΕ η ΕΡΤ για «ανιστόρητο ντοκιμαντέρ»
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Στην αιωνιότητα με λευκό κοστούμι
Το Ιδρυμα της Βουλής των Ελλήνων τιμά τη μνήμη του αγωνιστή, που εκτελέστηκε τον Αύγουστο του 1954, με την έκθεση «Στενή κι αδιάβατος, τραχεία η οδός. Νίκος Πλουμπίδης 1902-1954» που εγκαινίασε ο Νίκος...
Στην αιωνιότητα με λευκό κοστούμι
ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ
Εκατό εκδηλώσεις σε εκατό πόλεις σε όλη την Ελλάδα
Με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων του ΚΚΕ, του πλέον ιστορικού κόμματος στην Ελλάδα, το Κόμμα έχει ξεκινήσει ήδη πολιτικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις σε όλη την Ελλάδα ως «την κορύφωση του μεγάλου εορτασμού...
Εκατό εκδηλώσεις σε εκατό πόλεις σε όλη την Ελλάδα
ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ
«Δεν τέλειωσε η Ιστορία»
Το 16ο Τακτικό Συνέδριο του Εργατικού Επαναστατικού Κόμματος (ΕΕΚ) ξεκινάει σήμερα, Παρασκευή 16 Μαρτίου 2018, με ανοιχτή στο κοινό συνεδρίαση και συνεχίζεται το Σαββατοκύριακο, στην ΕΣΗΕΑ. Οι δύο βασικοί...
«Δεν τέλειωσε η Ιστορία»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η σύλληψη του Νίκου Ζαχαριάδη
Ο Νίκος Ζαχαριάδης υπήρξε η μεγαλύτερη πολιτική μορφή του ΚΚΕ και από τους επιφανέστερους ηγέτες του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος. Η Αστυνομία τον αποκαλούσε «Φαντομά». Αδύνατον να τον εντοπίσουν και να...
Η σύλληψη του Νίκου Ζαχαριάδη
ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ
Η ιστορία του ΚΚΕ μέσα από τα συνέδριά του
Πώς καθορίστηκε το ιδεολογικό και πολιτικό πλαίσιο του κόμματος από το 1ο Συνέδριο του τότε ΣΕΚΕ στον Πειραιά μέχρι τη μετονομασία του σε ΚΚΕ. Από την εκλογή του Νίκου Ζαχαριάδη μέχρι την καθαίρεσή του. Από...
Η ιστορία του ΚΚΕ μέσα από τα συνέδριά του

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας