Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οι πόλεις ως καταφύγια απέναντι στην ξενοφοβία

Διαδήλωση στο Ριάτσε της Καλαβρίας τον Οκτώβριο του 2018 μετά την απειλή του Ματέο Σαλβίνι και του ακροδεξιού του κόμματος Λέγκα να διώξει από την κοινότητα τους πρόσφυγες και μετανάστες και τη σύλληψη του δημάρχου Ντομένικο Λουκάνο.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οι πόλεις ως καταφύγια απέναντι στην ξενοφοβία

  • A-
  • A+
Την ώρα που τα κράτη της Μεσογείου αλλά και της Βόρειας Ευρώπης ύψωναν τους φράχτες του διαχωρισμού και διακήρυσσαν τον αποκλεισμό προσφύγων και μεταναστών, οι ντόπιοι στις Αφοβες Πόλεις έστηναν δίκτυα αλληλεγγύης και προωθούσαν την ιδέα του κοινοτικού αυτοδιοικητισμού, όπου σημασία δεν έχουν η καταγωγή και τα «χαρτιά», αλλά η συμμετοχή στα κοινά.

Τα χρόνια της βαθιάς κοινωνικοοικονομικής κρίσης με τις δραματικές περικοπές βάθυναν τις ανισότητες κι έφεραν τεράστια ανασφάλεια στους ανθρώπους που αγωνιούν να διατηρήσουν τις δουλειές τους, τα σπίτια τους, να αποπληρώσουν δάνεια και χρέη, να καλύψουν βασικές τους ανάγκες.

Με το ξέσπασμα της προσφυγικής κρίσης, η Ακροδεξιά άδραξε την ευκαιρία για να εμφυσήσει τον φόβο και τον διχασμό ανάμεσα στους «καλούς ντόπιους» και τους «κακούς ξένους»: οι κατατρεγμένοι έγιναν αποδιοπομπαίοι τράγοι που «μας παίρνουν τις δουλειές, τα σπίτια, τα επιδόματα».

Οταν κράτη και εθνικές κυβερνήσεις ύψωσαν τείχη, οι Αφοβες Πόλεις αναδείχθηκαν σε φιλόξενους τόπους που καλωσόρισαν πρόσφυγες και μετανάστες. Απέναντι στην ξενοφοβική ρητορική που αποκλείει τους ανθρώπους στη βάση εθνικών ή θρησκευτικών κριτηρίων, το κίνημα του κοινοτικού αυτοδιοικητισμού οικοδομεί εναλλακτικές μορφές συλλογικής ταυτότητας, βασίζοντας την έννοια του πολίτη όχι στην καταγωγή του ή στο αν διαθέτει νομιμοποιητικά έγγραφα, αλλά στη συμμετοχή του στα κοινά του τόπου όπου διαμένει.

«Πίσω από τα σύνορα της χώρας Ελλάδας, της χώρας Γερμανίας, της χώρας Ισπανίας ή των ευρωπαϊκών συνόρων, υπάρχει η ζωή που βιώνεται στις πόλεις, τα χωριά, τις κοινότητες: εκεί στις πλατείες τους, στα σχολεία τους και στα κέντρα υγείας τους είναι που συντελείται ή όχι η ένταξη των ανθρώπων που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις πατρίδες τους», γράφουν τα μανιφέστα των Αφοβων Πόλεων.

Κι είναι οι δημοτικοί θεσμοί ως πιο εγγύς στους πολίτες, που μπορούν να δώσουν απαντήσεις στις κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις που απορρέουν τόσο για τους πρόσφυγες όσο και για τους μόνιμους κατοίκους, προτάσσοντας ως βασικές αρχές:

● την αλληλεγγύη αντί της φιλανθρωπίας, δηλαδή αναγνώριση των κοινών συμφερόντων και της ανάγκης της κατάργησης αντί της «άμβλυνσης» και διατήρησης των ανισοτήτων,

● τον πολίτη ως μέλος της πόλης και της κοινότητας ανεξάρτητα από τα νομιμοποιητικά του έγγραφα, δηλαδή τον δημότη που ζει στην πόλη, παράγει και αναπαράγει σε αυτήν,

● την οικουμενικότητα, δηλαδή δικαιώματα, στέγη, εκπαίδευση, επιδόματα, διευκολύνσεις για όλους, νεοαφιχθέντες και μόνιμους κατοίκους, έτσι ώστε να αποφευχθεί τόσο ο αποκλεισμός των προσφύγουν μέσω του ρατσισμού όσο και η αντίληψη ότι οι μετανάστες έχουν προνομιακή μεταχείριση, κάτι που τροφοδοτεί τον ρατσισμό.

Μπροστά στη δυσκολία απόκτησης εθνικών νομιμοποιητικών εγγράφων, η Νέα Υόρκη από το 2015 εκδίδει δημοτικές ταυτότητες (IDNY) σε πρόσφυγες/μετανάστες, αλλά και σε άστεγους, θύματα βίας, πρώην φυλακισμένους κ.λπ.

Αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο ένταξης, γιατί εξασφαλίζει πρόσβαση σε δημοτικές υπηρεσίες, ενώ με αυτήν μπορούν να ανοίγουν τραπεζικό λογαριασμό ή να έχουν εκπτώσεις σε πολιτιστικές και κοινωνικές εκδηλώσεις.

Στο Μέχελεν του Βελγίου, με τη μαζική άφιξη προσφύγων, οι δημοτικές Αρχές τούς οργάνωσαν ανά ομάδες και καθιέρωσαν εβδομαδιαίες συναντήσεις μαζί τους και με ομάδες κατοίκων για να συν-σχεδιάσουν λύσεις.

Πρόσφεραν εγκαταλειμμένα κτήρια, φρόντισαν την καθαριότητα, ενίσχυσαν την εκμάθηση της γλώσσας και την επαγγελματική κατάρτιση με δημοτικούς πόρους κι έκαναν ξεχωριστή δουλειά με τις ενώσεις γονέων και με τους εκπαιδευτικούς, για να εξασφαλίσουν ένα καλό εκπαιδευτικό επίπεδο σε όλα τα δημόσια σχολεία για τα παιδιά των ντόπιων και των προσφύγων.

Στην Κοπεγχάγη, ομάδα καλλιτεχνών, έπειτα από επίσκεψή τους σε έναν απομονωμένο καταυλισμό προσφύγων, σχεδίασε από κοινού με τους πρόσφυγες το Trampoline House, ένα κοινωνικό κέντρο στη δανέζικη πρωτεύουσα, που στοχεύει να σπάσει την απομόνωση στην οποία τους είχαν καταδικάσει.

Οι δημοτικές Αρχές αγκάλιασαν την πρωτοβουλία, χρηματοδοτώντας το κέντρο που προσφέρει τόσο στους νεοαφιχθέντες όσο και στους μόνιμους δημότες κοινωνικές, πολιτιστικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες και ευκαιρίες απασχόλησης μέσα από ένα αυτοδιαχειριζόμενο κομμωτήριο και έναν συνεταιρισμό εστίασης.

Από τις πλέον καινοτόμες πρωτοβουλίες είναι αυτή που ανέπτυξαν τη δεκαετία του 1990 οι αρχές του μεσαιωνικού Ριάτσε στη νότια Ιταλία, μια κοινότητα που είχε καταντήσει φάντασμα από τη μετανάστευση των κατοίκων της στον Βορά για να αναζητήσουν εργασία.

Οι δημοτικές Αρχές αγόρασαν εγκαταλειμμένες ιδιοκτησίες σε πολύ χαμηλές τιμές και χρηματοδότησαν την ανακαίνισή τους με τη βοήθεια των ίδιων των προσφύγων ή και των κατοίκων, παραχωρώντας κάποια από αυτά για τη φιλοξενία τους.

Παράλληλα, δημιουργήθηκε ένα τοπικό νόμισμα, το «κοινωνικό μπόνους», για να μπορούν μετανάστες και πρόσφυγες να καλύψουν τις άμεσες ανάγκες τους. Η πρωτοβουλία ανέστησε την οικονομία της κοινότητας και τριπλασίασε τον πληθυσμό της. Το σχέδιο ήταν τόσο επιτυχημένο, ώστε μετέπειτα υιοθετήθηκε ως εθνική πολιτική.

Τώρα, ο Ιταλός υπ. Εσωτερικών Ματέο Σαλβίνι και η ακροδεξιά του Λέγκα απειλεί να διαλύσει αυτή την πρότυπη κοινότητα αρμονικής συνύπαρξης ενώ ο δήμαρχός της Ντομένικο Λουκάνο κατηγορείται για «υπόθαλψη παράνομης μετανάστευσης» και του έχει απαγορευτεί η είσοδος στο Ριάτσε.

Πόλεις που φροντίζουν και υποδέχονται

● Ενθάρρυνε τη συμμετοχή όλων των πολιτών, αναγνωρίζοντας τις φωνές, τα αιτήματα και την αυτοοργάνωση προσφύγων και μεταναστών

● Αντιμετώπισε από την πρώτη ημέρα πρόσφυγες και μετανάστες ως πολίτες, περιλαμβάνοντάς τους στους μηχανισμούς συμμετοχής του δήμου: από τις τοπικές ενώσεις και τις επιτροπές σχολείων ώς τις δημόσιες διαβουλεύσεις και τους συμμετοχικούς προϋπολογισμούς

● Πρόσφερέ τους στέγη ανάμεσα στους άλλους κατοίκους αντί σε καταυλισμούς που τους στιγματίζουν και τους απομονώνουν

● Δώσε στους μόνιμους κατοίκους, στους πρόσφυγες και τους μετανάστες ίση πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες, στέγη και οφέλη, ώστε να αποτραπεί η αίσθηση του ανταγωνισμού, του αποκλεισμού ή της προνομιακής μεταχείρισης

● Ενδυνάμωσε πρόσφυγες και μετανάστες, προσφέροντας μαθήματα γλώσσας, επαγγελματική κατάρτιση, νομική βοήθεια και συμβουλή

● Ενδυνάμωσε την κοινωνία των πολιτών, τα συνδικάτα, τις υπάρχουσες οργανώσεις και τα δίκτυα αλληλεγγύης ως παράγοντες ένταξης στην καθημερινή ζωή.

● Καταπολέμησε τον θεσμικό ρατσισμό, δίνοντας τέλος σε πολιτικές και θεσμούς που οδηγούν σε απανθρωπισμό και αποκλεισμούς, όπως κέντρα κράτησης, προσφυγικά στρατόπεδα και κτήρια «μόνο» για πρόσφυγες.

● Αλλαξε τους δημοτικούς κανονισμούς και πολιτικές για να μη στιγματίζονται οι στρατηγικές επιβίωσης και ο τρόπος ζωής των φτωχών

*Αποσπάσματα από το Μανιφέστο των Αφοβων Πόλεων

ΓΙΑ Κ.ΑΛ.Ο
Πόλεις ανοιχτές και φιλόξενες
Στις προηγούμενες δημοτικές εκλογές το 2014, το προσφυγικό-μεταναστευτικό βρισκόταν ελάχιστα στην ατζέντα της τοπικής αυτοδιοίκησης. Πλέον ο κεντρικός σχεδιασμός για την τετραετία 2019-2023 προβλέπει κομβικό...
Πόλεις ανοιχτές και φιλόξενες
ΓΙΑ Κ.ΑΛ.Ο
Πόλη και κατοικία
Τα Μανιφέστα των Αφοβων Πόλεων και του νέου παγκόσμιου κινήματος του αυτοδιοικητικού κοινοτισμού έθεσαν εξαρχής στο επίκεντρό τους το δικαίωμα στην κατοικία, αναζητώντας λύσεις στο πρόβλημα της επισφάλειας και...
Πόλη και κατοικία
ΓΙΑ Κ.ΑΛ.Ο
Οι χίλιες και μία νύχτες τού «Layali Project»
«“Λαγιάλι” στα αραβικά σημαίνει “οι νύχτες μας”» μου εξηγεί η νεαρή Ελληνογαλλίδα Μαρίνα Λιάκη, που μαζί με άλλους συνεταιριστές και συνεταιρίστριες, μετανάστες και Ελληνες, ίδρυσαν την ΚΟΙΝΣΕΠ «Layali...
Οι χίλιες και μία νύχτες τού «Layali Project»
ΓΙΑ Κ.ΑΛ.Ο
Στήριξη με τρία κλικ
Μια εύχρηστη εφαρμογή, για την ανάπτυξη της οποίας συμμετείχαν πρόσφυγες από 15 έως 65 ετών, δημιούργησαν το ίδρυμα ACSAR της Καταλονίας και το Ελληνικό Φόρουμ Μεταναστών σε συνεργασία με πανεπιστήμια των δύο...
Στήριξη με τρία κλικ
ΓΙΑ Κ.ΑΛ.Ο
Η ΚΟΙΝΣΕΠ Welcommon σε κρίσιμο σταυροδρόμι
Εκκληση για βοήθεια απευθύνει η πρωτοβουλία στέγασης και κοινωνικής ένταξης προσφύγων Welcommon, που υλοποιεί η Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση Ανεμος Ανανέωσης, προκειμένου να συνεχίσει το έργο της. Στο...
Η ΚΟΙΝΣΕΠ Welcommon σε κρίσιμο σταυροδρόμι
ΓΙΑ Κ.ΑΛ.Ο
Κάθε γαζί κι ένα όνειρο καλύτερης ζωής
«Θέλω να γίνω γιατρός. Ινσαλάχ (Θεού Θέλοντος)», μας λέει η 17άχρονη Φαρίντα από το Αφγανιστάν. Προς το παρόν η Φαρίντα και η μητέρα της, η Ζάιμπα, δίνουν κάθε εβδομάδα το «παρών» στο σεμινάριο ραπτικής στο...
Κάθε γαζί κι ένα όνειρο καλύτερης ζωής

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας