Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Εναλλακτικά νομίσματα: το δίκτυο των «από κάτω»

Εναλλακτικά νομίσματα: το δίκτυο των «από κάτω»

  • A-
  • A+

Πάνω από 40 είναι τα καταγεγραμμένα τοπικά δίκτυα εναλλακτικών «νομισμάτων» σε όλη την Ελλάδα, που διευκολύνουν τις συναλλαγές μεταξύ πολιτών παρακάμπτοντας το ψηφιακό ή χάρτινο χρήμα.

Ωστόσο πολλά είναι ανενεργά, υπολειτουργούν ή εξερευνούν νέα μονοπάτια της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας, όπως οι δυνατότητες του «κρυπτονομίσματος» fair-coin, ενός ψηφιακού νομίσματος για την αλληλέγγυα οικονομία.

Ενα από τα παλιότερα και πιο γνωστά τοπικά δίκτυα εναλλακτικού νομίσματος είναι η Τοπική Εναλλακτική Μονάδα (ΤΕΜ) του Δικτύου Αλληλεγγύης και Ανταλλαγών Μαγνησίας.

Ιδρύθηκε το 2010 και παραμένει ενεργή ώς σήμερα. Εχοντας διακινήσει σε 5 χρόνια πάνω από 600.000 ΤΕΜ -με κάθε ΤΕΜ να ισοδυναμεί με 1 ευρώ το εναλλακτικό «κεφάλαιο» των ΤΕΜ έχει ωφελήσει πάνω από 1.000 ανθρώπους, ενώ εξυπηρετεί σταθερά έναν πυρήνα 100-200 μελών.

Ο μηχανικός Χρήστος Παπαϊωάννου, μέλος της ομάδας υποστήριξης του δικτύου ΤΕΜ, εξηγεί τις βασικές αρχές λειτουργίας του:

«Το βασικό κόνσεπτ της άμεσης ανταλλαγής μεταξύ πολιτών χωρίς τη μεσολάβηση του συμβατικού χρήματος προϋπήρχε σε άτυπες μορφές.

»Εμείς συστηματοποιήσαμε τη χρήση εναλλακτικών μονάδων μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας ανοιχτού λογισμικού, που λειτουργεί ως ψηφιακή τράπεζα.

»Είναι προσβάσιμη σε όλους -από τον διεθνή οργανισμό cyclos.org- και μπορεί κάθε κοινότητα να την αξιοποιήσει για να χειραφετηθεί σε ένα επίπεδο από οικονομικές πιέσεις».

Μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας καταγράφονται το πιστωτικό υπόλοιπο και οι συναλλαγές κάθε χρήστη, επιτρέποντας τη διαφάνεια και τη λογοδοσία.

Το ΤΕΜ Μαγνησίας σύντομα απέκτησε πανελλαδική αναγνωρισιμότητα, ενώ με αφορμή την ελληνική κρίση χρέους έγινε θέμα σε διεθνή ΜΜΕ.

Αγορές χωρίς ευρώ, μόνο με ΤΕΜ: από μασάζ και κομμωτήριο μέχρι χωριάτικα αυγά, καλλυντικά ή παιχνίδια για παιδιά, στο Δίκτυο Ανταλλαγών και Αλληλεγγύης Μαγνησίας

Από το 2012 έχει δικό του χώρο και πραγματοποιεί ανταλλακτικό παζάρι και συναντήσεις των μελών - με αποκλειστικό μέσο συναλλαγής το ΤΕΜ.

Προϊόντα διατροφής, ρούχα, έπιπλα, εργαλεία, υπηρεσίες μπορούν να ανταλλαχθούν με ΤΕΜ. «Με το ΤΕΜ σκέφτεσαι διαφορετικά», μας λέει ο Χρήστος.

«Πολλοί κάνανε μαθήματα τέχνης, που δεν θα σκεφτόντουσαν να πληρώσουν, αρωματοθεραπεία, ρέικι, μουσική... Το δίκτυο ξεκλειδώνει οικονομικές συναλλαγές που με το ευρώ δεν ήταν δυνατές».

Μπορεί να είναι αύταρκες ένα τέτοιο νόμισμα; «Οχι. Μπορεί όμως να ενισχύσει το εισόδημα κάποιου, δίνοντάς του έναν αέρα ώς και 20%. Θέλει όμως δουλειά και από το μέλος και από το δίκτυο».

Οταν κανένας δεν ζει μόνο με ΤΕΜ, ο αναγκαίος χρόνος ενασχόλησης δεν βρίσκεται εύκολα. Ούτε η λογική της ατομικής ωφέλειας, συχνά εις βάρος των άλλων, αφήνει αμόλυντες τις κοινότητες των εναλλακτικών νομισμάτων:

«Κάνεις ένα δίκτυο για να βοηθήσεις τον κόσμο, εμπνέεσαι από μια ιδεολογία χειραφέτησης. Ομως ξεχνάς πως όσοι συμμετέχουν κουβαλάνε τα ίδια προβλήματα με την υπόλοιπη κοινωνία.

Είδαμε καταστάσεις παθογένειας που δεν είχαμε προβλέψει. Π.χ. κάποιος να παίρνει πιστωτικές μονάδες, χωρίς να τις επιστρέφει στην κοινότητα. Θεωρήσαμε αυτονόητο ότι θα σεβαστούν όλοι το πιστωτικό υπόλοιπο. Μετά καταλάβαμε ότι χρειάζονται σεμινάρια και επιμόρφωση».

Το ΤΕΜ μπορεί να μην έχει σκοπό το κέρδος, να μην έχει τόκους, αλλά είναι εξίσου επιρρεπές στη δημιουργία οικονομικού κενού, που μπορεί να μετατραπεί σε «φούσκα χρέους».

«Ως εναλλακτικό νόμισμα δείχνει τι μπορούν να κάνουν οι άνθρωποι όταν παίρνουν την κατάσταση στα χέρια τους. Τώρα κάνουμε μια προσπάθεια επανεκκίνησης του δικτύου.

Αλλάζουμε καταστατικό, για να δούμε την επόμενη κατεύθυνση. Διαπιστώσαμε προβλήματα, όμως είδαμε ότι κινήθηκε το νόμισμα. Κυρίως είδαμε τον κοινωνικό δεσμό που δημιουργήθηκε ανάμεσα στα μέλη. Αυτός είναι ο βασικός σκοπός ενός δικτύου αλληλεγγύης»

πληροφορίες: www.tem-magnisia.gr

«Δίκαιο» νόμισμα, η παγκόσμια εξέλιξη του εναλλακτικού νομίσματος;

H TEM Mαγνησίας είναι παραλλαγή του συστήματος LETS ή αλλιώς Local Exchange Trading System - Τοπικό Σύστημα Εμπορικών Συναλλαγών. Το πρώτο LETS δημιουργήθηκε στον Καναδά τη δεκαετία του ’80 ως μη κερδοσκοπική κοινοτική υπηρεσία.

Στο LETS καταγράφονται οι συναλλαγές των μελών, σε υπηρεσίες ή προϊόντα, με βάση τοπικές μονάδες πίστωσης που λειτουργούν συμπληρωματικά στο εθνικό νόμισμα.

Tα LETS εξαπλώθηκαν παγκόσμια τη δεκαετία του ’90. Πλέον έχουν μετεξελιχθεί σε ψηφιακή μορφή, με ηλεκτρονικές πλατφόρμες Κοινοτικών Ανταλλακτικών Συστημάτων (CES - Community Exchange System) που υπολογίζεται ότι αφορούν πάνω από 900 κοινότητες σε 83 χώρες.

[email protected]

ΓΙΑ Κ.ΑΛ.Ο
Ας μην τρέφουμε αυταπάτες περί «ηθικού καπιταλισμού»
Σε αντίθεση με ό,τι πιστεύουν και προβάλλουν οι θιασώτες της «καινοτομίας των start-ups», ο πολιτικός ακτιβιστής και λέκτορας στο Χάρβαρντ, Μάρσαλ Γκανζ, αποδομεί τη βιομηχανία της κοινωνικής...
Ας μην τρέφουμε αυταπάτες περί «ηθικού καπιταλισμού»
ΓΙΑ Κ.ΑΛ.Ο
«Να στοιχηματίσουμε υπέρ της λιτής ζωής· μπορούμε να ζήσουμε καλύτερα με λιγότερα»
«Να ζούμε καλύτερα με λιγότερα». Δεν είναι μόνο εφικτό αλλά και αναγκαίο σε έναν πλανήτη που εξαντλεί τους πόρους του, υποστηρίζει ο Κάρλος Τάιμπο, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της...
«Να στοιχηματίσουμε υπέρ της λιτής ζωής· μπορούμε να ζήσουμε καλύτερα με λιγότερα»
ΓΙΑ Κ.ΑΛ.Ο
Υπάρχει κι άλλος δρόμος: επιστροφή στη φύση, αειφορία, αυτάρκεια
Στην εργασία για απλή επιβίωση απαντούν «επιστροφή στη φύση, παραγωγική αυτάρκεια και ευζωία με λιτή αφθονία». Μεταξύ άλλων, έχουν οργανώσει ενημερωτικές δράσεις για την αποανάπτυξη και τη συνεργατική...
Υπάρχει κι άλλος δρόμος: επιστροφή στη φύση, αειφορία, αυτάρκεια
ΓΙΑ Κ.ΑΛ.Ο
«Δίκαιο, ισορροπημένο, διαφανές. Το σύστημα αμοιβαίων ανταλλαγών θα μπορούσε να λειτουργήσει»
Ο Μάθιου Σλέιτερ συστήνεται ως «μηχανικός κοινοτικών νομισμάτων». Τρεις λέξεις, που ωστόσο καθεμία χρειάζεται διευκρίνιση, για όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με το σύμπαν της εναλλακτικής οικονομίας. Ενα...
«Δίκαιο, ισορροπημένο, διαφανές. Το σύστημα αμοιβαίων ανταλλαγών θα μπορούσε να λειτουργήσει»
ΓΙΑ Κ.ΑΛ.Ο
Co-Op Box: το κουτί της Κ.ΑΛ.Ο
Μια ζωντανή, διαδραστική εκδοχή του... παραδοσιακού κουτιού οικονομικής ενίσχυσης των αυτοδιαχειριζόμενων εγχειρημάτων, το «Συνεταιριστικό Κουτί», έφεραν στη «ζωή» οι συντελεστές του Commons Lab στο Ηράκλειο...
Co-Op Box: το κουτί της Κ.ΑΛ.Ο
ΓΙΑ Κ.ΑΛ.Ο
Ο παραδοσιακός σπόρος περνά από χέρι σε χέρι και από γενιά σε γενιά
Φανταστείτε μια κοινωνία της οποίας όλη η διατροφική αλυσίδα εξαρτάται από μια χούφτα εταιρείες. Δυστοπία; Κι όμως αυτό συμβαίνει σήμερα: το 95% των κηπευτικών στην Ευρώπη ανήκουν σε 5 εταιρείες που...
Ο παραδοσιακός σπόρος περνά από χέρι σε χέρι και από γενιά σε γενιά

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας