• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    29°C 26.6°C / 30.1°C
    3 BF
    40%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    27°C 24.1°C / 28.3°C
    3 BF
    57%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    28°C 28.0°C / 31.0°C
    1 BF
    53%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    1 BF
    88%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 25.2°C
    0 BF
    60%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    27°C 23.0°C / 27.1°C
    1 BF
    65%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 19.4°C / 23.4°C
    3 BF
    73%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.7°C / 30.7°C
    0 BF
    30%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.2°C / 28.8°C
    5 BF
    42%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.5°C / 24.9°C
    1 BF
    61%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 25.8°C / 27.4°C
    5 BF
    32%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.7°C / 26.7°C
    2 BF
    65%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    0 BF
    73%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    0 BF
    32%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    28°C 25.6°C / 28.4°C
    1 BF
    40%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.4°C / 25.8°C
    4 BF
    67%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.8°C / 29.9°C
    2 BF
    31%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 25.3°C / 27.1°C
    2 BF
    59%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.2°C / 27.8°C
    2 BF
    77%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.0°C / 23.0°C
    0 BF
    70%
ID 161058663 © Poike2017 | Dreamstime.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο τουρισμός, η κότα και το αυγό

  • A-
  • A+
Μια ενδιαφέρουσα έρευνα του ΚΕΠΕ καταλήγει στο εύρημα ότι ο τουριστικός τομέας δεν μπορεί να αποτελεί τη βάση μιας αναπτυξιακής πολιτικής, αλλά, αντιστρόφως, μια πολυκλαδική ανάπτυξη της οικονομίας φέρνει σημαντική μεγέθυνση του κλάδου

Η κυβέρνηση κάθε μήνα που περνάει ψαλιδίζει τις μεγάλες αναπτυξιακές προσδοκίες για το 2022, το 5% έγινε 4% κι αυτό οδεύει προς το 3%. Λογικό, καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία και το πληθωριστικό κύμα, που ξεκίνησε πολύ πριν και ανεξάρτητα απ’ αυτόν, ως παρενέργεια της πανδημίας, της διαταραχής στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα και της κερδοσκοπίας που αναπτύχθηκε στα κενά της, έχουν διαλύσει κάθε βεβαιότητα και υπεραισιοδοξία. Αν κάποια βεβαιότητα παραμένει στην κυβέρνηση και στην αγορά, αφορά τον τουρισμό, και στο δικό του καλάθι μπαίνουν τα περισσότερα αυγά της ανάπτυξης, έστω αυτού του προσδοκώμενου 3%.

Η κόπωση της πανδημίας εκτονώνεται σε ένα ταξιδιωτικό ξέσπασμα, ορατό ήδη στο κέντρο της Αθήνας, εξ ου και η σπουδή Πλεύρη να διαμηνύσει στα πέρατα της Γης -ή τουλάχιστον της Ευρώπης- ότι τελειώσαμε με μάσκες και περιοριστικά μέτρα, από τον προσεχή μήνα η Ελλάδα είναι free Covid παράδεισος. Είθε να επιβεβαιωθεί. Αν τώρα επιδεινωθεί η αυξημένη «υπερβάλλουσα θνητότητα» που σταθερά καταγράφεται στην Ελλάδα (μαζί με τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία), από την αρχή του έτους, προφανώς λόγω κορονοϊού, όπως μας θυμίζει το ημερήσιο δελτίο θανάτου, ε, τι να κάνουμε, η ανάπτυξη θέλει και τις (ανθρωπο)θυσίες της.

Ναι, αλλά πόση σχέση έχει ο τουρισμός με την ανάπτυξη; Το ερώτημα που παραπέμπει στο κλασικό δίλημμα για το αυγό και την κότα -ποιος γέννησε πρώτος ποιο- επιχειρεί να απαντήσει μελέτη του ΚΕΠΕ («Εργασία για συζήτηση Νο 156», Φεβρουάριος 2022) υπό τον τίτλο «Ανάπτυξη μέσω Τουρισμού ή Τουρισμός μέσω Ανάπτυξης;», στον οποίο οι συντάκτες της (Νικόλαος Ροδουσάκης και Γιώργος Σώκλης) θέτουν εξαρχής το δίλημμα. Τα ευρήματά τους έχουν τη σημασία τους, καθώς η Ελλάδα είναι από τις λίγες χώρες της Ε.Ε. που δεν έχει ακόμη αναπτύξει σύστημα «Δορυφόρων Λογαριασμών του Τουρισμού», ώστε να υπάρχει μια ακριβής εκτίμηση για την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία του κλάδου στο εγχώριο ΑΕΠ. Έτσι, οι εκτιμήσεις κυμαίνονται μεταξύ του σχετικά ρεαλιστικού 10%, που αντιστοιχεί στην εκτίμηση του Παγκόσμιου Συμβουλίου Ταξιδιών και Τουρισμού (WTTC) για ποσοστό 10% στο παγκόσμιο ΑΕΠ, και των εγχώριων αστικών μύθων για 20% και 30%. Οι μελετητές του ΚΕΠΕ εξέτασαν τη διασύνδεση του τουρισμού με πάνω από 60 κλάδους οικονομικής δραστηριότητας και ειδικότερα τις αγορές εισροών του τουριστικού τομέα από τους υπόλοιπους κλάδους και –μέσα από μια περίπλοκη οικονομετρική ανάλυση που δεν μπορεί να παρουσιαστεί εδώ– διαπίστωσαν σε αδρές γραμμές την πολύ χαμηλότερη επίδοση του τουρισμού από τον μέσο όρο των αγορών εισροών όλων των κλάδων, αλλά και από τις αγορές εισροών όλων των άλλων κλάδων από τον τουριστικό.

Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Ότι ο τουρισμός στην ελληνική οικονομία παίζει περισσότερο τον ρόλο του πωλητή εισροών στους άλλους κλάδους, παρά αγοραστή, που θα μπορούσε να ενισχύσει την παραγωγή και την ανάπτυξή τους. Κι αυτό σχετίζεται κατά κάποιον τρόπο με τη φύση του, δηλαδή την υψηλή συμμετοχή του τουρισμού στη διαδικασία αναπαραγωγής της εργασιακής δύναμης. Με άλλα λόγια, επισημαίνουν οι ερευνητές, μια αύξηση της ζήτησης τουριστικών υπηρεσιών δεν επιφέρει ισχυρή αναπτυξιακή δυναμική στην οικονομία. «Οι διακλαδικές διασυνδέσεις του τουρισμού δείχνουν ότι ο τομέας δεν μπορεί να αποτελέσει τη βάση μιας αναπτυξιακής πολιτικής, μέσω τόνωσης της τουριστικής ζήτησης, αλλά, αντιστρόφως, μια πολυκλαδική ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας θα οδηγήσει σε σημαντική μεγέθυνση του τουριστικού της τομέα», αναφέρουν χαρακτηριστικά.

Το συμπέρασμα βρίσκεται σε προφανή αντίθεση με την κρατούσα αντίληψη ότι ο τουρισμός αποτελεί βασικό μοχλό ανάπτυξης, «ατμομηχανή» και «βαριά βιομηχανία» της χώρας. Προφανώς και δεν είναι συμπτωματικό ότι σε ανάλογο συμπέρασμα καταλήγουν οι ερευνητές της Τραπέζης της Ελλάδος σε έγγραφο εργασίας που δημοσιεύτηκε τον περασμένο Ιούνιο, ενώ και πριν από μερικά χρόνια η Ε. Κασιμάτη, αναλύοντας δεδομένα πέντε δεκαετιών, επισήμαινε ότι αντίθετα με την κρατούσα αντίληψη, «δεν υπάρχει κατευθυντική επίδραση του τουρισμού στην αύξηση του ΑΕΠ στην Ελλάδα».

Φυσικά, όπως επισημαίνουν και οι ερευνητές του ΚΕΠΕ, χρειάζεται μεγαλύτερη διερεύνηση σε ενδεχόμενες διαφοροποιήσεις των διακλαδικών συνδέσεων μεταξύ εισερχόμενου και εσωτερικού τουρισμού. Και κάτι μας λέει ότι η διαμεσολάβηση των μεγάλων ευρωπαϊκών tour operators στη διαμόρφωση του τουριστικού προϊόντος μάλλον θα επιδεινώσει την εικόνα.

Συμπέρασμα: Τουλάχιστον στην περίπτωση του τουρισμού φαίνεται ότι εν αρχή ην η κότα.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Τα «πήλινα πόδια» της προσδοκώμενης ανάπτυξης
Η έκθεση του «Εθνικού Συμβουλίου Παραγωγικότητας» συμμερίζεται μεν την εκτίμηση για αύξηση ΑΕΠ περίπου 5% το 2022, αλλά καταδεικνύει και πόσο εύθραυστη είναι λόγω της εξάρτησης από τον τουρισμό και το Ταμείο...
Τα «πήλινα πόδια» της προσδοκώμενης ανάπτυξης
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Αύξηση ΑΕΠ κατά 4,3% με πολλούς αστερίσκους προβλέπει το ΚΕΠΕ
«Σε σημαντικό βαθμό αβεβαιότητας» ανάγονται οι εκτιμήσεις του Κέντρου Προγραμματισμού Οικονομικών Ερευνών για τον μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης του ΑΕΠ. Μεταξύ των καθοριστικών παραγόντων, η πορεία του...
Αύξηση ΑΕΠ κατά 4,3% με πολλούς αστερίσκους προβλέπει το ΚΕΠΕ
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Ανάπτυξη 13,4% στο γ΄τρίμηνο του 2021
Η άνοδος του ΑΕΠ, σύμφωνα με τους τριμηνιαίους εθνικούς λογαριασμούς της ΕΛΣΤΑΤ, οφείλεται στην αύξηση της κατανάλωσης (λόγω και του τουρισμού), των ιδιωτικών επενδύσεων και των εξαγωγών.
Ανάπτυξη 13,4% στο γ΄τρίμηνο του 2021
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Αντεγκλήσεις για την ανάπτυξη
Εντονο προβληματισμό έχουν προκαλέσει στο οικονομικό επιτελείο τα στοιχεία για την εξέλιξη της ανάπτυξης στο δεύτερο εξάμηνο, και ιδιαίτερα για τη σημαντική επιβράδυνση στο τελευταίο τρίμηνο.
Αντεγκλήσεις για την ανάπτυξη
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Για ανάπτυξη μιλούν ΙΟΒΕ και ΣΕΒ
​Τουρισμός, αύξηση της κατανάλωσης και διψήφια αύξηση των επενδύσεων παγίου κεφαλαίου θα στηρίξουν φέτος την ανάκαμψη της οικονομίας σύμφωνα με το ΙΟΒΕ. Η εκτίμηση του παραμένει συντηρητική για αύξηση του ΑΕΠ...
Για ανάπτυξη μιλούν ΙΟΒΕ και ΣΕΒ
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
ΤτΕ: Στα «ύψη» η τουριστική κίνηση το διάστημα Ιανουάριος - Απρίλιος 2022
Διθυραμβικά στοιχεία από το κεντρικό τραπεζικό ίδρυμα της χώρας για την αύξηση του τουρισμού το πρώτο τετράμηνο του 2022, σε σύγκριση φυσικά με την αντίστοιχο διάστημα του πανδημικού 2021.
ΤτΕ: Στα «ύψη» η τουριστική κίνηση το διάστημα Ιανουάριος - Απρίλιος 2022

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας