Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Εγκρίθηκαν δόση και... πρόταση για το χρέος
AP Photo/Geert Vanden Wijngaert

Εγκρίθηκαν δόση και... πρόταση για το χρέος

  • A-
  • A+

Σε συμφωνία για το κλείσιμο της β' αξιολόγησης του ελληνικού προγράμματος κατέληξαν οι θεσμοί κατά τη συνεδρίαση του Eurogroup της Πέμπτης που έλαβε χώρα στο Λουξεμβούργο.

Αποφασίστηκε η εκταμίευση ποσού 8,5 δισ. ευρώ για την Ελλάδα, με την πρώτη δόση να χορηγείται στις 8 Ιουλίου. Το μεγαλύτερο μέρος της δόσης οδεύει για την αποπληρωμή του χρέους και τα υπόλοιπα για την αποπληρωμή ληξιπρόθεσμων χρεών. 

Όπως ανακοινώθηκε, το ΔΝΤ θα εισέλθει στο πρόγραμμα και χρηματοδοτικά επί της αρχής αλλά με τη μορφή του «stand by», όταν δηλαδή θα κριθεί ότι το χρέος είναι βιώσιμο. Προβλέπεται, επίσης, η επιστροφή κερδών από ομόλογα της ΕΚΤ, η επιμήκυνση των ωριμάνσεων των δανείων θα είναι από 0 έως 15 χρόνια και έως 2% πρωτογενή πλεονάσματα από το 2022 και μετά. 

Για ακόμα μία φορά οι θεσμοί έδωσαν εύσημα για το φιλόδοξο δημοσιονομικό πακέτο που υλοποιεί η Ελλάδα, η οποία καλείται να παρουσιάσει πρωτογενή πλεονάσματα 3,5% μέχρι το 2022, καθώς και κοντά στο 2% του ΑΕΠ για την περίοδο 2023-2060

Στο θέμα της βιωσιμότητας του χρέους, ο στόχος είναι η Ελλάδα να βγει στις αγορές με βιώσιμα επιτόκια. Η βιωσιμότητα του χρέους θα πρέπει να επιτευχθεί στο πλαίσιο των μέτρων που αναφέρονται στο ανακοινωθέν του περασμένου Μαΐου (δηλαδή όχι κούρεμα ή μεταφορά χρημάτων). 

Σ' αυτό το πλαίσιο οι ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες στην Ελλάδα θα πρέπει να είναι κάτω από το 15% του ΑΕΠ μεσοπρόθεσμα και κάτω από το 20% στη συνέχεια, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το χρέος παραμένει σε βιώσιμη τροχιά.

Στο σημείο αυτό προωθήθηκε το γαλλικό σχέδιο για το ελληνικό χρέος. Όπως αναφέρθηκε, το Eurogroup είναι έτοιμο να εφαρμόσει ένα δεύτερο πακέτο μέτρων για το χρέος -εφόσον χρειαστεί- προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι που τέθηκαν παραπάνω (και πάντα στο πλαίσιο που έχει οριστεί από τον Μάιο του 2016).

Στο τέλος του προγράμματος, και υπό τον όρο ότι θα έχει εφαρμοστεί με επιτυχία και στο μέτρο που είναι αναγκαίο, θα εφαρμοστεί το δεύτερο πακέτο μέτρων στη βάση μιας νέας έκθεσης βιωσιμότητας, η οποία θα λαμβάνει υπόψη της πρωτοβουλίες για επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για ανάπτυξη.

Η κυβέρνηση εστίασε στις δεσμεύσεις

Την ικανοποίησή της για το αποτέλεσμα εξέφρασε η ελληνική κυβέρνηση. Χαρακτηριστικό είναι το σχόλιο του πρωθυπουργού μέσω twitter:

«Σήμερα η Ελλάδα γυρίζει σελίδα. Έχουμε μια συμφωνία που ανταποκρίνεται στις θυσίες του ελληνικού λαού. Με ενότητα και αποφασιστικότητα προχωράμε μπροστά για τη δίκαιη ανάπτυξη και την επούλωση των πληγών της κρίσης».

Ο πρωθυπουργός θα επισκεφθεί στις 11 το πρωί της Παρασακευής τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας προκειμένου να τον ενημερώσει για την ολοκλήρωση της β' αξιολόγησης και τη συμφωνία με τους πιστωτές.

Νωρίτερα, ο υπουργός Οικονομικών, Ευκλείδης Τσακαλώτος, υποστήριξε πως πλέον το χρέος εξαρτάται από την ανάπτυξη. Ο υπουργός έκανε ειδική αναφορά σε έναν μηχανισμό ανάπτυξης που -όπως τόνισε- θα συνδέεται πλέον με το χρέος της χώρας, ενώ εστίασε στη δέσμευση των θεσμών για στήριξη της Ελλάδας. 

Στη «σαφή δέσμευση» του Eurogroup πως θα υποστηριχθεί η έξοδος της Ελλάδας στις αγορές και η επιτυχής ολοκλήρωση του προγράμματος εστίασαν και κυβερνητικές πηγές. Μεταξύ άλλων, υποστήριξαν πως η απόφαση του Eurogroup αποτελεί ένα θετικό μήνυμα στις αγορές και πως η ελληνική πλευρά πήρε αυτά που ήθελε, τονίζοντας παράλληλα πως υπήρξαν ριζικές αλλαγές σε σχέση με την απόφαση του Eurogroup της 22ας Μαΐου.

Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα χαρακτήρισε ως πρώτο βήμα για διασφάλιση της βιωσιμότητας του (ελληνικού) χρέους, την απόφαση του Eurogroup.

Οι δηλώσεις των Ευρωπαίων

«Πετύχαμε συμφωνία σε όλα τα επιμέρους στοιχεία: τα προαπαιτούμενα, τη στρατηγική για το χρέος, τη συμμετοχή του ΔΝΤ στο πρόγραμμα» ανακοίνωσε ο πρόεδρος του Eurogroup, Γερούν Ντάισελμπλουμ. 

Ο Ολλανδός πρόεδρος σημείωσε ότι η Ελλάδα ανταποκρίθηκε τις προαπαιτούμενες προϋποθέσεις που εξασφαλίζουν τη δημοσιονομική σταθερότητα κατά τα επόμενα χρόνια. Τόνισε ότι ιδιαίτερη βαρύτητα δίδεται στο ζήτημα της ανάπτυξης στην Ελλάδα και ανακοίνωσε τη δημιουργία μιας ελληνικής επενδυτικής τράπεζας, ενώ υπογράμμισε τις διαρθρωτικές αλλαγές που υιοθέτησε η ελληνική κυβέρνηση.

Ως προς το ζήτημα του χρέους ανέφερε ότι μεταξύ άλλων η ευρωζώνη θα επιμηκύνει τους χρόνους απόσβεσης των δανείων, ενώ η απόσβεση θα εξαρτάται και από τους ρυθμούς ανάπτυξης. Ο κ. Ντάισελμπλουμ εξήγησε ότι θα υπάρξει ένας μηχανισμός που θα αποφασιστεί πριν το τέλος του προγράμματος αλλά θα εφαρμοστεί με την ολοκλήρωσή του.

Πρόκειται για ένα αρκετά σημαντικό βήμα προς το μέλλον. Πρόκειται για πολύ καλά νέα για την Ελλάδα και την ευρωζώνη, δήλωσε ο επίτροπος Οικονομικών Πιερ Μοσκοβισί. Συνομολογήσαμε μια σπουδαία συμφωνία για την Ελλάδα που θα της επιτρέψει να γυρίσει σελίδα.

Ήταν μια επιτυχία, πρόσθεσε, και υπογράμμισε το θάρρος του Ευκλείδη Τσακαλώτου και υπόλοιπων υπουργών στη διαπραγμάτευση. Έκαναν μια καταπληκτική δουλειά, είπε και πρόσθεσε: Στο τέλος του προγράμματος θα υπάρχουν μέτρα ξεκάθαρα για τη βιωσιμότητα του χρέους.

Άκρως εντυπωσιακό το πλεόνασμα που πέτυχε η Ελλάδα το προηγούμενο έτος, ανέφερε ο επικεφαλής του ESM, Κλάους Ρέγκλινγκ, υπογραμμίζοντας πως οι δεσμεύσεις και τα προαπαιτούμενα τηρήθηκαν

Η εκταμίευση του πρώτου μέρους της δόσης θα γίνει στις 8 Ιουλίου για την αποπληρωμή του χρέους και τα υπόλοιπα για την αποπληρωμή των εθνικών καθυστερούμενων, ανέφερε.

Λαγκάρντ: Θα προτείνω στο ΔΝΤ τη συμμετοχή του στο σχέδιο βοήθειας

Tην πρόθεσή της να προτείνει στο εκτελεστικό συμβούλιο του ΔΝΤ την «καταρχήν» έγκριση ενός προγράμματος για την Ελλάδα που θα παρέχει στήριξη έως 2 δισ. δολάρια, ανακοίνωσε σήμερα η Διευθύντρια του ΔΝΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, λίγο μετά τη λήξη του Eurogroup στο Λουξεμβούργο.

 Η Κρ. Λαγκάρντ τόνισε ότι η σημερινή συμφωνία αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την πορεία ενίσχυσης της ανάπτυξης και της σταθερότητας στην Ελλάδα. Ως εκ τούτου, η κα Λαγκάρντ είπε ότι είναι σε θέση να προτείνει στο διοικητικό συμβούλιο του ΔΝΤ ένα πρόγραμμα για την Ελλάδα και πρόσθεσε ότι η όλη διαδικασία θα ολοκληρωθεί ως τις 27 Ιουλίου.

Ειδικότερα, η κ. Λαγκάρντ ανέφερε ότι το ΔΝΤ είναι σε θέση να εγκρίνει το πρώτο σκέλος του ελληνικού προγράμματος που αφορά το πακέτο πολιτικής, αλλά όσον αφορά το δεύτερο σκέλος που έχει να κάνει με τη χρηματοδότηση του προγράμματος χρειάζεται περισσότερη σαφήνεια. Η κα Λαγκάρντ εξήγησε ότι η εκταμίευση χρημάτων από το ΔΝΤ συνδέεται με τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους, επισημαίνοντας ότι το Ταμείο θεωρεί ότι σήμερα έγινε σημαντική πρόοδος όσον αφορά τα μέτρα ελάφρυνσης του χρέους, αλλά χρειάζεται περισσότερη «σαφήνεια». Η ίδια πρόσθεσε, ότι όταν οι Ευρωπαίοι εταίροι θα είναι σε θέση να αποσαφηνίσουν περαιτέρω τα μέτρα ελάφρυνσης του χρέους, σε βαθμό που να ικανοποιούν το ΔΝΤ, τότε το Ταμείο θα προχωρήσει στην εκταμίευση δανείων προς την Ελλάδα.

Κατά την Κριστίν Λαγκάρντ, το σημαντικό είναι ότι η σημερινή συμφωνία επικεντρώνεται στην τόνωση της ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, διασφαλίζει τη σταθερότητα της ελληνικής οικονομίας και παράλληλα αναγνωρίζεται ότι η Ελλάδα τίμησε τις δεσμεύσεις της, προχωρώντας στην υιοθέτηση μεταρρυθμίσεων που αφορούν τη φορολογία και το συνταξιοδοτικό. Τέλος, η Διευθύντρια του ΔΝΤ ανέφερε ότι το Ταμείο θα προβεί σε δύο αναλύσεις βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους (Debt Sustainability Analyses). H μία μετά τις αποφάσεις του σημερινού Eurogroup και η δεύτερη με τη λήξη του ελληνικού προγράμματος.

Μεταρρυθμίσεις και πάλι μεταρρυθμίσεις από Σόιμπλε

Από την πλευρά του ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, εστίασε για ακόμα μια φορά, στις μεταρρυθμίσεις που πρέπει να υλοποιήσει η Ελλάδα.

Όπως δήλωσε ο Γερμανός υπουργός, η συμφωνία στο Eurogroup θα βοηθήσει την Ελλάδα να ανακτήσει την ανταγωνιστικότητα. Έσπευσε να συμπληρώσει πως η χώρα μας πρέπει να γίνει ανταγωνιστική για να αποκτήσει πρόσβαση στις αγορές, ώστε να μπορέσει να σταθεί στα πόδια της. Γι' αυτό η Ελλάδα θα πρέπει να προβεί σε μεταρρυθμίσεις, τόνισε. 

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Σόιμπλε σημείωσε πως επιπλέον μέτρα, όπως η ελάφρυνση του χρέους, θα εξεταστούν μόνο μετά την ολοκλήρωση του υπάρχοντος προγράμματος. Εάν τα επιπλέον μέτρα κριθούν αναγκαία στο τέλος του προγράμματος, τότε μπορούμε να τα λάβουμε, τόνισε ο Γερμανός υπουργός. 

Η ανακοίνωση του Eurogroup

Την ικανοποίηση του Eurogroup για την επίτευξη συμφωνίας υπογραμμίζει η ανακοίνωση της Ευρωομάδας για το ελληνικό ζήτημα. Σύμφωνα την ανακοίνωση, το Eurogroup χαιρετίζει:

-την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ της Ελλάδας και των θεσμών σχετικά με τη δέσμη διαρθρωτικών μέτρων που στοχεύει στην ενίσχυση της ανάπτυξης και στην αντιμετώπιση των διαρθρωτικών ανισορροπιών στα δημόσια οικονομικά και ανοίγει το δρόμο για την επιτυχή ολοκλήρωση της δεύτερης αξιολόγησης του προγράμματος του ESM.

-την έγκριση από το ελληνικό κοινοβούλιο των συμφωνημένων προαπαιτούμενων δράσεων για τη δεύτερη αξιολόγηση, και συγκεκριμένα της φιλόδοξης δημοσιονομικής δέσμης για την περίοδο μετά το πρόγραμμα, η οποία αποτελείται από μια μεταρρύθμιση της φορολογίας εισοδήματος που διευρύνει τη φορολογική βάση και τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, συνολικού ύψους 2% του ΑΕΠ

-το πακέτο αντισταθμιστικών μέτρων για την ενίσχυση της ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας και τη βελτίωση του ελληνικού δικτύου κοινωνικής προστασίας που θα εφαρμοστεί με την προϋπόθεση ότι θα επιτευχθούν οι συμφωνηθέντες μεσοπρόθεσμοι στόχοι

Σε ό,τι αφορά την εφαρμογή δράσεων για την τόνωση της ανάπτυξης στην Ελλάδα, το Eurogroup συγχαίρει στην ανακοίνωσή του την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την κινητοποίηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων για την τόνωση των επενδύσεων και την υποστήριξη της απασχόλησης και της ανάπτυξης από τον Ιούλιο του 2015, κάνοντας λόγο για συνολικό ποσό σχεδόν 11 δισ. ευρώ.

Επίσης, καλεί τις ελληνικές αρχές να συνεργαστούν στενά με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να διασφαλίσουν ότι θα απορροφηθούν πλήρως τα επιπλέον 970 εκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 2017-2020, με τη βοήθεια των εμπειρογνωμόνων από τις ευρωπαϊκές χώρες που θα συνεχίσουν να υποστηρίζουν το σχεδιασμό και την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων μέσω τεχνικής βοήθειας.

Επιπλέον, τονίζεται πως θα πρέπει να διερευνηθούν και άλλες δυνατότητες κινητοποίησης πρόσθετων κονδυλίων από τις εθνικές αναπτυξιακές τράπεζες και άλλους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς (όπως η ΕΤΕπ και η ΕΤΑΑ).

Υπογραμμίζεται επίσης πως η Ευρωομάδα υποστηρίζει τις προσπάθειες των ελληνικών αρχών να συνεργαστούν με τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα για τη δημιουργία Εθνικής Τράπεζας Ανάπτυξης.

Σε ό,τι αφορά τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους η ανακοίνωση περιλαμβάνει τα παρακάτω βασικά σημεία:

-πρωτογενές πλεόνασμα ύψους 3,5% του ΑΕΠ έως το 2022 και εν συνεχεία μια δημοσιονομική πορεία που θα είναι «σύμφωνη με το ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο και η οποία θα επιτευχθεί σύμφωνα με την ανάλυση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με πρωτογενές πλεόνασμα 2% του ΑΕΠ ή λίγο μεγαλύτερο κατά την περίοδο από το 2023 έως το 2060».

-Η ετήσια εξυπηρέτηση του χρέους θα πρέπει να είναι κάτω του 15% του ΑΕΠ μεσοπρόθεσμα και κάτω από το 20% του ΑΕΠ στη συνέχεια, έτσι ώστε να διασφαλιστεί ότι το χρέος μειώνεται σταθερά

-Μια μεσοπρόθεσμη δέσμη μέτρων για το χρέος θα εφαρμοστεί στο τέλος του προγράμματος και στο βαθμό που είναι αναγκαίο για την επίτευξη των προαναφερθέντων στόχων σύμφωνα με τη δήλωση της Eurogroup της 25ης Μαΐου 2016.

-Στη βάση της τελικής έκθεσης βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους, θα μπορούσε να εφαρμοστεί μια επέκταση των ωριμάνσεων των δανείων και μιας περαιτέρω περιόδου χάριτος από 0 έως 15 έτη.

-Ως μέρος των μεσοπρόθεσμων μέτρων ελάφρυνσης του χρέους θα συμφωνηθεί ένας μηχανισμός που θα επαναϋπολογίζει τις ανάγκες αναδιάρθρωσης του χρέους με βάση τις διαφορές μεταξύ της πραγματικής απόδοσης της ελληνικής οικονομίας και των εκτιμήσεων στο πλαίσιο των αναλύσεων βιωσιμότητας του χρέους

-Μακροπρόθεσμα, σε περίπτωση απροσδόκητα δυσμενέστερου σεναρίου θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί ένας μηχανισμός έκτακτης ανάγκης για το χρέος, όπως αναφέρεται στη συμφωνία και του Μαΐου 2016

Σε ό,τι αφορά τη συμμετοχή του ΔΝΤ η ανακοίνωση υπογραμμίζει ότι η διοίκηση του ΔΝΤ σύντομα θα συστήσει στο ΔΣ του την κατ' αρχήν έγκριση του αιτήματος της Ελλάδας για 14μηνο πρόγραμμα, ενώ εκφράζει την ικανοποίησή του ΔΝΤ για την «περαιτέρω συγκεκριμενοποίηση των μέτρων για το χρέος» την οποία χαρακτηρίζει «σημαντικό βήμα προς τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους».

Αναφορικά με το ύψος της δόσης, η ανακοίνωση του Eurogroup επισημαίνει ότι θα είναι ύψους 8,5 δισ. ευρώ για την κάλυψη των τρεχουσών χρηματοδοτικών αναγκών, την αποπληρωμή των ληξιπρόθεσμων οφειλών και ενδεχομένως για τη αρχή της δημιουργία ενός κεφαλαιακού αποθέματος.

Τέλος, η ανακοίνωση σημειώνει πως «ενόψει του τερματισμού του τρέχοντος προγράμματος τον Αύγουστο του 2018, το Eurogroup δεσμεύεται να παράσχει στήριξη στην Ελλάδα για την επιστροφή στις αγορές» επισημαίνοντας ότι οι «μελλοντικές εκταμιεύσεις θα πρέπει να καλύπτουν όχι μόνο την ανάγκη αποπληρωμής των ληξιπρόθεσμων οφειλών αλλά και τη δημιουργία περαιτέρω αποθεμάτων για την υποστήριξη της εμπιστοσύνης των επενδυτών και τη διευκόλυνση της πρόσβασης στις αγορές».

Οι αντιδράσεις της αντιπολίτευσης

• Δείτε το live της efsyn.gr με όλες τις εξελίξεις στη συνεδρίαση του Eurogroup

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Πρωτοφανής και κατόπιν εορτής ομολογία ΔΝΤ
Το ΔΝΤ ένα μήνα πριν από τη νέα του έκθεση για ελληνική οικονομία, προχωρά στην πρωτοφανή παραδοχή ότι η μεγάλη καθυστέρηση αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους έσωσε τις τράπεζες της ευρωζώνης
Πρωτοφανής και κατόπιν εορτής ομολογία ΔΝΤ
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Στελέχη του ΔΝΤ ακτινογραφούν το ελληνικό χρέος
Με τους καλύτερους οιωνούς ξεκίνησε ο έλεγχος της ελληνικής οικονομίας από το ΔΝΤ στο πλαίσιο ολοκλήρωσης της έκθεσης για τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους (άρθρο 4) που έχει αρχίσει να συγκεντρώνει το...
Στελέχη του ΔΝΤ ακτινογραφούν το ελληνικό χρέος
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Αναμένοντας το ΔΝΤ να ανοίξει τα χαρτιά του
Το μεταμνημονιακό αναπτυξιακό σχέδιο της Αθήνας και το πρόγραμμα εποπτείας που θα το συνοδεύει θα τεθούν επί τάπητος στα κρίσιμα ραντεβού του Έλληνα υπουργού Οικονομικών στην Ουάσινγκτον. Με την ελάφρυνση του...
Αναμένοντας το ΔΝΤ να ανοίξει τα χαρτιά του
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Στο προσκήνιο ξανά χρέος, αλλά και εποπτεία
Μηνύματα και αστερίσκοι για την πορεία των μεταρρυθμίσεων στην Ελλάδα, την γ' αξιολόγηση και τις συζητήσεις για το χρέος από Ουάσινγκτον και Βρυξέλλες με το ΔΝΤ να σημειώνει ότι υπάρχουν σημάδια σύγκλισης και...
Στο προσκήνιο ξανά χρέος, αλλά και εποπτεία
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
«Θα βγούμε στις αγορές με ή χωρίς το ΔΝΤ»
Μήνυμα ότι η Ελλάδα θα βγει στις αγορές με ή χωρίς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, έστειλε από τις ΗΠΑ ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, κατά τις επαφές του στην έδρα του Οργανισμού. Ικανοποίηση από τις επαφές του...
«Θα βγούμε στις αγορές με ή χωρίς το ΔΝΤ»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας