• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    27°C 25.0°C / 28.9°C
    3 BF
    39%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 25.6°C / 28.9°C
    2 BF
    50%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 20.6°C / 26.0°C
    2 BF
    57%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 22.2°C / 25.0°C
    3 BF
    47%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 24.0°C / 24.0°C
    3 BF
    53%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 25.6°C / 29.4°C
    2 BF
    42%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 24.0°C / 24.0°C
    2 BF
    35%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 15.6°C / 26.0°C
    2 BF
    57%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.4°C / 26.7°C
    2 BF
    73%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 28.0°C / 28.0°C
    2 BF
    47%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 25.0°C / 26.0°C
    2 BF
    61%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.0°C / 26.0°C
    3 BF
    53%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 24.0°C / 24.0°C
    2 BF
    94%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.8°C / 29.0°C
    2 BF
    32%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.7°C / 28.9°C
    3 BF
    34%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.4°C / 26.0°C
    4 BF
    61%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 24.4°C / 27.0°C
    2 BF
    34%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.3°C / 25.0°C
    3 BF
    57%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.6°C / 28.3°C
    1 BF
    64%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 24.0°C / 24.0°C
    2 BF
    35%
Χώρος μόχθου και αίματος

Τον Μάρτιο του 1944 αποφασίστηκε να «χτυπηθούν» οι δυο μεγάλοι πόλοι της αριστεράς και της αντίστασης στην Αττική. Στην Κοκκινιά έγινε η πρώτη μεγάλη μάχη που δόθηκε σε πόλη και στην Καλογρέζα, λίγες μέρες μετά, έγινε το πρώτο μεγάλο μπλόκο της Κατοχής

Χώρος μόχθου και αίματος

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Το έχουμε αυτό στην Ελλάδα. Κάθε χώρος, από γειτονιά μέχρι μνημείο ή βιομηχανική συνοικία, φέρει τη δική του ιστορία. Το φαινόμενο είναι δε τόσο συχνό, που περνάμε από δίπλα τους, μη γνωρίζοντας καν τη σημασία τους. Σε κάποιες περιπτώσεις, όμως, ευτυχώς όχι σπάνιες, κάποια αναφορά γίνεται, κάποιο βιβλίο εκδίδεται και οι χώροι αυτοί αναδύονται από τη λήθη. Ο Κώστας Χαλέμος, επί χρόνια δημοσιογράφος και διευθυντικό στέλεχος στα Γραφεία Τύπου των σημαντικότερων αθλητικών διοργανώσεων, αποφάσισε στη δεύτερη συγγραφική προσπάθειά του να αναδείξει τα λιγνιτωρυχεία Καλογρέζας, τον ρόλο που έπαιξαν στην ιστορία της νεότερης Ελλάδας, καθώς και τις ανθρώπινες ιστορίες που κρύβουν κάτω από τα μαύρα -από το λιγνίτη- σημάδια τους.

Το βιβλίο δίνει το στίγμα του ήδη από τον τίτλο του: «Βάρδα βουλιαμέντο». «Η λέξη “βουλιαμέντο”, στη γλώσσα των εργαζομένων στα ορυχεία, σημαίνει καθίζηση στην επιφάνεια ή κατάρρευση σε υπόγειο έργο και παραπέμπει στο βούλιαγμα» διευκρινίζει ο Κώστας Χαλέμος. Σε ποιο «βούλιαγμα» όμως αναφέρεται; «Τα λιγνιτωρυχεία Καλογρέζας λειτούργησαν την περίοδο 1940-1958 και υπήρξαν, εκτός από τόπος σκληρής δουλειάς, πυρήνας αντίστασης στην Κατοχή και εστία κοινωνικών αγώνων μετά την απελευθέρωση. Προς το τέλος, το σκηνικό καταστροφής που διαμορφώθηκε, με μεγάλα θύματα -όπως συμβαίνει πάντα σε αυτές τις περιπτώσεις- τους εργαζόμενους, αντιστοιχεί πλήρως στη λέξη “βουλιαμέντο”».

Βρισκόμαστε λίγο πριν από την ένταξη της Ελλάδας στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Δύο Χιώτες εφοπλιστές αποφασίζουν να αγοράσουν τα λιγνιτωρυχεία της Καλογρέζας, που μόλις είχαν ανοίξει. Χώρος καθημερινού μόχθου για το μεροκάματο, αλλά και αντίστασης στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, τα λιγνιτωρυχεία της Καλογρέζας έδωσαν «ψωμί στην Κατοχή και παλικάρια στην Αντίσταση». Αίμα εργαζομένων τους χύθηκε σε διαδηλώσεις και στο μπλόκο της Καλογρέζας. Και μετά την απελευθέρωση οι αγώνες σε αυτά συνεχίστηκαν, έφτασαν, δε, στο αποκορύφωμά τους με την απεργία πείνας που οργανώθηκε τον Μάη του ’57 και συγκίνησε το πανελλήνιο.

Με ανθρώπινο και συνακόλουθα έγκυρο δημοσιογραφικά τρόπο, ο συγγραφέας μάς ταξιδεύει στη γειτονιά μας, που ελάχιστοι ξέρουν την ιστορία της. Ταυτόχρονα, συνδέει το παρελθόν με το παρόν ομολογώντας τραγικές αλήθειες. «Υπάρχει μια αντιστοιχία της εποχής εκείνης των πρώτων χρόνων μετά τον Πόλεμο και της σημερινής των μνημονίων» εξηγεί ο Κώστας Χαλέμος. «Λέξεις όπως Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, δανειστές, ανεργία, χαράτσια, πλειστηριασμός, διαθεσιμότητα, απόλυση, λουκέτο, πτώχευση, ήταν και τότε στην επικαιρότητα. Ο αναγνώστης θα τις συναντήσει συχνά στο βιβλίο. Οσα βιώνουμε εμείς σήμερα, τα είχαν βιώσει οι παππούδες και οι πατεράδες μας. Αντιλαμβάνεστε πώς νιώθουν τώρα, καθώς τα βρίσκουν πάλι μπροστά τους. Ετσι είναι. Οποιος ξεχνάει την ιστορία του είναι υποχρεωμένος να την ξαναζήσει, όπως λέει ένας Ισπανός φιλόσοφος».

Οι ήρωες του βιβλίου, ωστόσο, στην πλειονότητά τους Μικρασιάτες πρόσφυγες και μετανάστες από την Κύμη, δεν έχουν ξεχάσει. Οσοι ακόμη είναι εν ζωή θυμούνται πολύ καλά πώς μοχθούσαν νυχθημερόν κόντρα στις πλημμύρες και τις φωτιές. Κάποιοι δεν άντεχαν, άλλοι σημαδεύονταν για πάντα, κι άλλοι δεν βγήκαν ποτέ ζωντανοί από τα βάθη της γης. Σήμερα, «η γη κάθισε, πέταξε από πάνω της τη μαυρίλα, έγινε “φιλέτο” και μοσχοπουλήθηκε. Σπίτια χτίστηκαν παντού... Ο πύργος του εγκαταλελειμμένου εργοστασίου στέκει παράταιρος πλέον» εξηγεί ο συγγραφέας. «Στους τοίχους του, γκράφιτι. Οι ράγες έχουν παραχωθεί... Το μόνο που έχει μείνει, ένας δρόμος και ένα τοπωνύμιο: οδός Ανθρακωρύχων και η περιοχή “Ανθρακωρυχεία”».

Μπορεί τα χνάρια στη γη να έχουν σβηστεί, ωστόσο παλιοί ανθρακωρύχοι ακόμα θυμούνται. Η συγκίνηση κατά την παρουσίαση του βιβλίου, πριν από λίγο καιρό, ήταν έκδηλη, υπό τον ήχο του τραγουδιού-ύμνου των ανθρακωρύχων «Santa Barbara bendita» (παραδοσιακό της Αστούρια Ισπανίας).

Το σίγουρο είναι πως η εμπεριστατωμένη έρευνα του βιβλίου (με φωτογραφίες και αρχειακό υλικό) βοηθά τον νεότερο να μάθει, να φανταστεί τον χώρο, να ψυχανεμιστεί τα πώς και τα γιατί. Και η ανασκάλεμα της μνήμης συγκινεί τον παλαιότερο... «Εξήντα χρόνια μετά και είναι σαν να μην πέρασε μια μέρα» παραδέχεται ο συγγραφέας.

 

Μνημείο ιστορικής μνήμης

Η δημοτική Αρχή της Ν. Ιωνίας έχει ξεκινήσει διαδικασίες για τη διάσωση του μοναδικού κτίσματος των εγκαταστάσεων των Λιγνιτωρυχείων Καλογρέζας που έχει απομείνει όρθιο στις μέρες μας. Πρόκειται για τον πύργο φόρτωσης, ο οποίος υψώνεται μέσα από τα χαλάσματα του γκρεμισμένου εργοστασίου της Altec, απέναντι από το ΟΑΚΑ. Στον χώρο έγινε στις αρχές Δεκεμβρίου, παρουσία των εκπροσώπων του δήμου, αυτοψία από κλιμάκιο της αρχαιολογικής υπηρεσίας. Επιδίωξη της δημοτικής Αρχής είναι να δημιουργηθεί εκεί ένα μνημείο ιστορικής και κοινωνικής μνήμης και για τον σκοπό αυτό θα ετοιμαστεί φάκελος στον οποίο, μεταξύ άλλων, θα περιληφθεί το υλικό από το «Βάρδα Βουλιαμέντο».

 

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Αρχιτεκτονική δεν κάνουν μόνο οι Αγγλοσάξονες
Πρόκειται για την πρώτη ιστορία της διεθνούς μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής μετά την περίοδο του μεταμοντερνισμού. Ο Ζοζέ Μαρία Μοντανέρ βρίσκεται στη χώρα μας με αφορμή την ελληνική έκδοση από τη «Νεφέλη» του...
Αρχιτεκτονική δεν κάνουν μόνο οι Αγγλοσάξονες
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Δυο Γερμανοί ιστορικοί αποδεικνύουν τις οφειλές των Γερμανών προς την Ελλάδα
Παρουσιάζεται η ελληνική έκδοση του βιβλίου των Γερμανών ιστορικών K. H. Roth και H. Rübner «Η οφειλή των επανορθώσεων: υποθήκες της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα και την Ευρώπη». Είναι επιστημονικό...
Δυο Γερμανοί ιστορικοί αποδεικνύουν τις οφειλές των Γερμανών προς την Ελλάδα
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Επέκταση κλαδικής ΣΣΕ εργατών μετάλλου και ορυχείων
Την επέκταση της κλαδικής συλλογικής σύμβασης των εργαζομένων σε μεταλλευτικές επιχειρήσεις, επιχειρήσεις λιγνιτωρυχείων, ορυχείων, επεξεργασίας εμπλουτισμού ή μεταποίησης μεταλλευμάτων ορυκτών, μελετών και...
Επέκταση κλαδικής ΣΣΕ εργατών μετάλλου και ορυχείων
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Κλείνει στα τέλη του 2018 το εργοστάσιο της ΠΙΤΣΟΣ
Τους τίτλους τέλους για το εργοστάσιο της ΠΙΤΣΟΣ στου Ρέντη γράφει η BSH, καθώς αποφάσισε την αποχώρησή της από την παραγωγική της δραστηριότητα στην Ελλάδα στο τέλος του 2018. Η διοίκηση της πολυεθνικής...
Κλείνει στα τέλη του 2018 το εργοστάσιο της ΠΙΤΣΟΣ
ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Παραδοσιακή γερμανική πρακτική η δημιουργία... καρτέλ
Οι επιχειρήσεις στους περισσότερους βιομηχανικούς κλάδους στη Γερμανία παραδοσιακά (από την εποχή του Μπίσμαρκ) λειτουργούσαν μέσω συνασπισμών, δημιουργώντας κοινές δομές πωλήσεων, ελαχιστοποιώντας τον μεταξύ...
Παραδοσιακή γερμανική πρακτική η δημιουργία... καρτέλ
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Μπέρδεψε τα μοντέλα ο Κουρουμπλής
«Ο υπουργός Ναυτιλίας δεν έχει την παραμικρή θεσμική-πολιτική και ηθική νομιμοποίηση να παρεμβαίνει στην υπόθεση των ΣΣΕ, που αποτελεί αρμοδιότητα και δικαιοδοσία των δύο πλευρών εργοδοσίας και εργαζομένων»....
Μπέρδεψε τα μοντέλα ο Κουρουμπλής

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας