• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 8.2°C / 11.8°C
    3 BF
    37%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 9.0°C / 12.2°C
    5 BF
    38%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    12°C 8.2°C / 12.0°C
    2 BF
    41%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    10°C 9.9°C / 9.9°C
    2 BF
    32%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 9.1°C / 9.9°C
    3 BF
    37%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.0°C / 11.2°C
    1 BF
    44%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    6°C 6.4°C / 6.4°C
    3 BF
    29%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.7°C / 10.7°C
    1 BF
    55%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 8.3°C / 10.8°C
    4 BF
    68%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 8.9°C / 9.0°C
    2 BF
    57%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 9.4°C / 9.8°C
    3 BF
    54%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    8°C 7.9°C / 7.9°C
    3 BF
    44%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    3 BF
    40%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 8.9°C / 10.1°C
    3 BF
    40%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    7°C 6.7°C / 10.5°C
    1 BF
    65%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 11.8°C
    5 BF
    40%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 8.4°C / 11.5°C
    3 BF
    31%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 9.3°C / 9.4°C
    2 BF
    51%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    12°C 10.7°C / 12.0°C
    2 BF
    40%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    5°C 5.3°C / 5.3°C
    1 BF
    51%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Κατακερματισμός, η νέα μεγάλη απειλή

  • A-
  • A+
Η «παγκοσμιοποίηση» πέθανε, ο «κατακερματισμός» ήρθε ● Το ΔΝΤ διαπιστώνει και «τιμολογεί» τις σοβαρές συνέπειές του στο διεθνές εμπόριο ● Η Ευρώπη, το κατεξοχήν θύμα του ● Οι δραματικοί τόνοι για την ανάγκη ευρωπαϊκών «αντίμετρων», το «Ταμείο Ευρωπαϊκής Κυριαρχίας» της Φον ντερ Λάιεν και η στροφή Σολτς ● Πιο ευάλωτη η Ελλάδα με το υψηλό και διευρυνόμενο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών.

Σε νέα μεγάλη απειλή για τη διεθνή οικονομία αναδεικνύεται ο «κατακερματισμός» (fragmentation). Ο όρος γίνεται πλέον κεντρικός στις αναλύσεις των διεθνών οργανισμών, έχει την τιμητική του στο Φόρουμ του Νταβός και τείνει να αντικαταστήσει πλήρως την έννοια που θριάμβευσε τις δεκαετίες ύστερα από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης και τη νίκη της Δύσης στον Ψυχρό Πόλεμο, την «παγκοσμιοποίηση».

Ως συνώνυμο χρησιμοποιείται η έννοια της «απο-παγκοσμιοποίησης», αλλά το νόημα είναι σαφές: η «παγκοσμιοποίηση» τελείωσε και ο κόσμος διέπεται πλέον από μια νέα ορίζουσα, τον «κατακερματισμό», οι οικονομικές συνέπειες του οποίου είναι ποικίλες και σοβαρές.

Τόσο, ώστε το ΔΝΤ να καλεί με άρθρα στο σάιτ του –ενόψει και των «ζυμώσεων» στο πλαίσιο της διεθνούς πολιτικής και οικονομικής ελίτ στο Φόρουμ του Νταβός– τις κυβερνήσεις και τους οικονομικούς παράγοντες να στρέψουν την προσοχή τους σε αυτή την απειλή και να αρχίσουν να «τιμολογούν» τις σοβαρές της συνέπειες. Για μία ακόμη φορά, η Ευρώπη παρουσιάζεται σαν διεθνής «αδύναμος κρίκος» αλλά και σαν πεδίο η ίδια του οικονομικού κατακερματισμού, και η Ελλάδα σαν «αδύναμος κρίκος του αδύναμου κρίκου»…

Νέος «Ψυχρός Πόλεμος»

«[…] παρόλο που χρειαζόμαστε περισσότερη διεθνή συνεργασία σε πολλαπλά μέτωπα, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με το φάσμα ενός νέου Ψυχρού Πολέμου που θα μπορούσε να κατακερματίσει τον κόσμο σε ανταγωνιστικά οικονομικά μπλοκ. Αυτό θα ήταν ένα λάθος συλλογικής πολιτικής που θα άφηνε τους πάντες φτωχότερους και λιγότερο ασφαλείς». Τάδε έφη/έγραψε η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, στις 16/1/2023.

Ο κατακερματισμός έχει λοιπόν βασική αιτία τον γεωπολιτικό ή γεωοικονομικό ανταγωνισμό (οι δύο έννοιες χρησιμοποιούνται ως συνώνυμα στη διεθνή αρθρογραφία) στο πλαίσιο του νέου Ψυχρού Πολέμου, αλλά έχει σημαντικές οικονομικές συνέπειες. Προς επίρρωση της σοβαρότητάς τους, ο δεκάλογος των σημαντικότερων εξ αυτών παρουσιάζεται στον παρατιθέμενο πίνακα.

Πρόκειται για αντιστροφή των συνεπειών της παγκοσμιοποίησης, για την οποία ο διθύραμβος ήταν η δυνατότητα «το προϊόν Χ να συναρμολογείται σε τελικό προϊόν στη χώρα Ψ, τα ενδιάμεσα προϊόντα ή ανταλλακτικά που εμπεριέχονται στην τελική του μορφή παράγονται στις χώρες Ζ, Υ κ.λπ., εκατοντάδες ή και χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τη σημείο τελικής συναρμολόγησης και καταναλώνεται σε χώρες που επίσης μπορεί να απέχουν εκατοντάδες ή και χιλιάδες χιλιόμετρα μεταξύ τους». Αυτό το «θαύμα» προϋπέθετε:

α) το εμπόριο χωρίς εμπόδια και προστατευτισμούς,

β) τα φτηνά εργατικά χέρια (με τον «ακροβολισμό» των αλυσίδων παραγωγής σε χώρες με αφθονία φτηνών εργατικών χεριών και πολιτική σταθερότητα – αδιάφορο αν η τελευταία οφειλόταν στον απολυταρχικό ή και δικτατορικό χαρακτήρα των καθεστώτων),

γ) τις χαμηλές τιμές ενέργειας και πρώτων υλών,

δ) ένα διεθνές πλαίσιο συναινέσεων ώστε να αποφεύγονται μεγάλες αναταράξεις.

Η τελική συνέπεια ήταν η επάρκεια και οι χαμηλές τιμές των προϊόντων.

Η στροφή στον «οικονομικό εθνικισμό» ήδη από την περίοδο της προεδρίας Τραμπ, τα προβλήματα στις εφοδιαστικές αλυσίδες από την περίοδο της πανδημίας, στη συνέχεια ο πόλεμος στην Ουκρανία και η γενίκευση του διεθνούς ανταγωνισμού με όρους νέου Ψυχρού Πολέμου έχουν ακυρώσει και τα τέσσερα αυτά πλεονεκτήματα, φυσικά και την τελική τους συνέπεια: την επάρκεια και τις χαμηλές τιμές των προϊόντων.

Το προαναφερθέν άρθρο της γενικής διευθύντριας του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) παρουσιάζει τρία σενάρια για τις συνέπειες του κατακερματισμού στο διεθνές εμπόριο και το παγκόσμιο ΑΕΠ.

1ο σενάριο: περιορισμένος κατακερματισμός.

Σε αυτή την περίπτωση η επίπτωση θα είναι μόλις 0,2% του παγκόσμιου ΑΕΠ.

2ο σενάριο: σοβαρός κατακερματισμός.

Η επίπτωση στο παγκόσμιο ΑΕΠ θα φτάσει το 7%!

Ωστόσο, μια νέα ανάλυση του προσωπικού του ΔΝΤ (σε συλλογικό άρθρο στελεχών του με τίτλο «Γεωοικονομικός κατακερματισμός και το μέλλον της πολυμέρειας», 15/1/2023) θεωρεί ότι ο πλήρης αντίκτυπος (που ενσωματώνει και διαστάσεις του κατακερματισμού όπως η συνοριακή μετανάστευση, η μείωση των ροών κεφαλαίου και η απότομη υποβάθμιση της διεθνούς συνεργασίας) «θα είναι πιθανώς ακόμη μεγαλύτερος».

Στο πλαίσιο του κατακερματισμού, η τάση του near shoring, δηλαδή της μετεγκατάστασης των γραμμών παραγωγής των επιχειρήσεων σε «ασφαλείς» χώρες που να γειτνιάζουν με τις αγορές στις οποίες θα διατεθούν τα προϊόντα τους, αναδεικνύει αναπτυσσόμενες χώρες μεσαίου οικονομικού βεληνεκούς (κατ’ εξοχήν το Μεξικό, αλλά εν δυνάμει και η Τουρκία) σε υποδοχείς επενδύσεων.

Ακόμη σοβαρότερο όμως το «σύμπτωμα» του «ανταγωνισμού μέσω κρατικών επιδοτήσεων». Πρόσφατα, η κυβέρνηση Μπάιντεν ανακοίνωσε πρόγραμμα-μαμούθ άνω των 300 δισ. δολαρίων για την ενίσχυση των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στις «πράσινες» επενδύσεις. Η Ευρωπαϊκή Ενωση αντιλήφθηκε ότι αυτό το πρόγραμμα είναι μορφή «αθέμιτου» ανταγωνισμού από «φίλια δύναμη», που το αποτέλεσμά του θα ήταν η μαζική φυγή τέτοιων επιχειρήσεων από την Ευρώπη προς τις ΗΠΑ. Ο πανικός υπήρξε εμφανής, με αποτέλεσμα πρώτα ο Γερμανός καγκελάριος κ. Σολτς και πρόσφατα, από το βήμα του Νταβός, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να εξαγγείλουν τη δημιουργία ανταγωνιστικού ευρωπαϊκού Ταμείου ενίσχυσης. Το γεγονός ότι η κ. Φον ντερ Λάιεν τιτλοφόρησε το εν λόγω Ταμείο «Ευρωπαϊκής Κυριαρχίας» είναι ενδεικτικό του πανικού που επικράτησε στις Βρυξέλλες…

Γενικότερα πάντως, η Ευρώπη είναι -ξανά- ο διεθνής «αδύναμος κρίκος», με δικούς της εσωτερικούς κατακερματισμούς (οικονομικού κύκλου, παραγωγικότητας, νομισματικούς, ανταγωνισμός κρατικών επιδοτήσεων κ.λπ.), με υψηλό βαθμό ενεργειακής εξάρτησης και άρα χωρίς πρόσβαση σε φτηνή ενέργεια κ.λπ. Επίσης «ως συνήθως», η Ελλάδα αντιμετωπίζει ξανά τον κίνδυνο να είναι «ο αδύναμος κρίκος του αδύναμου κρίκου». Οπως διαπιστώνει το άρθρο της Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, «αυτό θα ήταν ιδιαίτερα δύσκολο για εκείνους που πλήττονται περισσότερο από τον κατακερματισμό. Οι καταναλωτές με χαμηλότερο εισόδημα στις προηγμένες οικονομίες θα έχαναν την πρόσβαση σε φτηνότερα εισαγόμενα αγαθά. Οι μικρές οικονομίες ανοιχτής αγοράς θα πληγούν σκληρά».

Και ήδη η ελληνική οικονομία, με την επιλογή μοντέλου ανάπτυξης με βάση την «εξωστρέφεια», δηλαδή το περαιτέρω «άνοιγμα» σε συνθήκες κατακερματισμού και γενικής επιστροφής στον «οικονομικό εθνικισμό», βιώνει τη συνεχή διεύρυνση του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών, που κατά τις εκτιμήσεις της Fitch Ratings, το 2023 και 2024 θα προσεγγίσει το 9%...

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Με πολλά «θα» και «διορθωτικό μηχανισμό» η Ντε Λάιεν για τη μείωση των τιμών του αερίου
Μιλώντας στο ευρωκοινοβούλιο με απολύτως τεχνοκρατικό λόγο, σε βαθμό κακουργήματος, η πρόεδρος της Κομισιόν παραπέμπει στο...μέλλον και απορρίπτει το γενικό πλαφόν στην τιμή του αερίου.
Με πολλά «θα» και «διορθωτικό μηχανισμό» η Ντε Λάιεν για τη μείωση των τιμών του αερίου
ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Politico: Η Κομισιόν αρνείται να εξεταστεί το αίτημα για πλαφόν στην τιμή του φυσικού αερίου
Αντί πλαφόν, εν όψει και της συνόδου των υπουργών Ενέργειας, η Κομισιόν θα διανείμει ένα non-parer με την πρόταση για «από κοινού αγορές αερίου».
Politico: Η Κομισιόν αρνείται να εξεταστεί το αίτημα για πλαφόν στην τιμή του φυσικού αερίου
ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Σπάνε τα «αναχώματα» στις ευρωπαϊκές αγορές
Η ΕΚΤ ετοιμάζεται για ποσοτική σύσφιγξη από Οκτώβριο: καταργεί το επιτοκιακό μπόνους στις τράπεζες και μαζεύει ρευστότητα από τις αγορές ● Νέα επιδείνωση με το αποτέλεσμα των ιταλικών εκλογών ● Οι διαφορές ΗΠΑ...
Σπάνε τα «αναχώματα» στις ευρωπαϊκές αγορές
ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Οι προβλέψεις για κόστος-«μαμούθ» στο ηλεκτρικό ρεύμα και η «συνταγή» ΔΝΤ
Το κόστος των ακραία υψηλών τιμών στο φυσικό αέριο και επομένως στο ηλεκτρικό ρεύμα αναμένεται τρομακτικό για τα νοικοκυριά στην Ευρώπη.
Οι προβλέψεις για κόστος-«μαμούθ» στο ηλεκτρικό ρεύμα και η «συνταγή» ΔΝΤ
ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
ΔΝΤ προειδοποιεί Ε.Ε. για νέες κρίσεις χρέους
Η Ευρώπη θεωρείται ήδη ο μεγάλος «χαμένος» και ο «αδύναμος κρίκος» της διεθνούς συγκυρίας του πολέμου, της ενεργειακής και επισιτιστικής κρίσης, αλλά το ΔΝΤ ανησυχεί έντονα ότι βρίσκεται προ μεγάλων κινδύνων...
ΔΝΤ προειδοποιεί Ε.Ε. για νέες κρίσεις χρέους

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας