• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 11.8°C / 15.2°C
    3 BF
    85%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 9.3°C / 12.8°C
    2 BF
    90%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 9.0°C / 14.4°C
    3 BF
    77%
  • Ιωάννινα
    Ομίχλη
    6°C 2.9°C / 6.1°C
    0 BF
    99%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 8.9°C / 11.9°C
    3 BF
    81%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.0°C / 10.5°C
    1 BF
    89%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    5°C 5.4°C / 6.8°C
    0 BF
    100%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    2 BF
    81%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 14.8°C / 16.1°C
    2 BF
    89%
  • Μυτιλήνη
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 11.8°C / 12.9°C
    2 BF
    88%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.8°C / 15.5°C
    4 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.2°C / 11.2°C
    4 BF
    74%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    3 BF
    88%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 11.1°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 11.5°C / 12.7°C
    0 BF
    87%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 16.8°C / 18.8°C
    3 BF
    76%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.6°C / 14.3°C
    2 BF
    85%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 9.3°C / 12.1°C
    3 BF
    79%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.7°C / 13.4°C
    1 BF
    89%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 7.8°C / 7.8°C
    1 BF
    92%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο μονεταρισμός και η εναλλακτική της πολιτικής

  • A-
  • A+
Η αντιμετώπιση του πληθωρισμού πέρα από τον «μονόδρομο» της αύξησης των επιτοκίων ⫸ Την ώρα που οι κεντρικές τράπεζες επιμένουν στον περιορισμό της προσφοράς χρήματος προκαλώντας επιβράδυνση στις οικονομίες και οδύνη στις κοινωνίες, οι κυβερνήσεις θα μπορούσαν να παρέμβουν ταχύτερα και αποτελεσματικότερα με ρύθμιση τιμών και αύξηση δημοσίων δαπανών με χρήματα από την υψηλότερη φορολογία των επιχειρηματικών κερδών και του μεγάλου πλούτου.

Η αμερικανική Fed προχώρησε νωρίτερα αυτήν την εβδομάδα στη μεγαλύτερη αύξηση των επιτοκίων της από το 1994, ενώ ακολούθησαν μετά λίγες ώρες ακόμη τέσσερις κεντρικές τράπεζες. Κοινός στόχος όλων η αντιμετώπιση του πληθωρισμού που εδώ και περίπου έναν χρόνο καλπάζει.

Η επιλογή αυτή, παρά το υψηλό κόστος που έχει για την ανάπτυξη της οικονομίας, θεωρείται από τους απανταχού κεντρικούς τραπεζίτες της υφηλίου μονόδρομος. Οπως μονόδρομο φαίνεται ότι αποτελεί και η ευρέως επικρατούσα αντίληψη ότι μόνο οι κεντρικές τράπεζες είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τον πληθωρισμό και οι κυβερνήσεις οφείλουν να μην ανακατεύονται στη δουλειά τους.

Ωστόσο κάποιοι οικονομολόγοι διαφωνούν. Τονίζουν ότι τα υψηλότερα επιτόκια δεν αντιμετωπίζουν τις βαθύτερες αιτίες των σημερινών πληθωριστικών πιέσεων, ενώ μπορούν να προκαλέσουν μεγάλη ζημιά στην οικονομία και την κοινωνία. Επισημαίνουν ότι ο σημερινός πληθωρισμός έχει τις ρίζες του στην πλευρά της προσφοράς και την κερδοσκοπία και όχι στη ζήτηση όπου επιχειρούν να παρέμβουν με το σφίξιμο του λουριού και τον περιορισμό της προσφοράς του χρήματος οι κεντρικές τράπεζες. Οι κυβερνήσεις κατά συνέπεια και όχι οι κεντρικές τράπεζες είναι αυτές που θα έπρεπε κυρίως να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους σήμερα, για να αντιμετωπιστεί με επιτυχία ο πληθωρισμός.

Θεωρητικά οι τιμές αυξάνονται όταν η ζήτηση για αγαθά σε μια οικονομία υπερβαίνει την προσφορά. Ωστόσο κάποιες φορές η άνοδος των τιμών και ο πληθωρισμός μπορεί να προκληθεί από απρόβλεπτους παράγοντες, οι οποίοι μειώνουν την ικανότητα της οικονομίας να προμηθεύει με αγαθά. Αυτό συνέβη κατά τη διάρκεια της πανδημίας, όταν τα lockdowns προκάλεσαν προβλήματα και ελλείψεις στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού. Ομοίως η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία επηρέασε την προσφορά και τις τιμές των σιτηρών, των λιπασμάτων και των ορυκτών καυσίμων.

Ο πληθωρισμός μπορεί να πυροδοτηθεί και από συνδυασμό αύξησης της ζήτησης και προβλημάτων στην προσφορά. Η αγορά ημιαγωγών όπου η υψηλή ζήτηση και τα προβλήματα στην προσφορά είχαν ως αποτέλεσμα ελλείψεις και άνοδο των τιμών σε βιομηχανίες που τους χρησιμοποιούν αποτελεί παράδειγμα. Ο σημερινός πληθωρισμός τροφοδοτήθηκε όμως σε μεγάλο βαθμό και από την εκτεταμένη κερδοσκοπία. Το τεράστιο έλλειμμα κανονιστικών ρυθμίσεων στις αγορές, ο ανύπαρκτος ανταγωνισμός, η αυξανόμενη εμπλοκή του σκιώδους τραπεζικού συστήματος σε όλες του είδους τις αγορές αγαθών και υπηρεσιών με αποκλειστικό στόχο την εξαγωγή υψηλών αποδόσεων, ενισχύουν την αισχροκέρδεια και συντελούν στην άνοδο των τιμών αγαθών όπως το φυσικό αέριο, το πετρέλαιο, τα τρόφιμα.

Παρ’ όλο λοιπόν που ο σημερινός πληθωρισμός πυροδοτείται κυρίως από τις παραπάνω αιτίες, οι κεντρικές τράπεζες -πιστές στο μονεταριστικό υπόδειγμα και τον ρόλο της προσφοράς του χρήματος- προσπαθούν να τον πολεμήσουν επεμβαίνοντας στη ζήτηση. Αυξάνοντας τα επιτόκια αυξάνουν το κόστος του δανεισμού, περιορίζουν τη ζήτηση για δάνεια και εν τέλει την προσφορά χρήματος στην οικονομία. Λιγότερο χρήμα σε κυκλοφορία σημαίνει όμως χαμηλότερη κατανάλωση και επενδύσεις και κατά συνέπεια άνοδο της ανεργίας. Στην ιδανική περίπτωση αυτή η διαδικασία οδηγεί σε συρρίκνωση της αγοραστικής δύναμης και επιβραδύνει τον ρυθμό αύξησης των τιμών.

Πέραν της οικονομικής επιβράδυνσης και του πόνου που προκαλεί σε μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας, ένα επιπλέον πρόβλημα αυτής της προσέγγισης είναι ότι παίρνει χρόνο για να φέρει αποτέλεσμα, αν φέρει. Οι εκτιμήσεις των περισσότερων κεντρικών τραπεζών σήμερα είναι για παράδειγμα ότι ο πληθωρισμός θα επανέλθει κοντά στον μακροπρόθεσμο στόχο που αυτές έχουν έπειτα από 1/5-2 χρόνια. Ας σημειωθεί ότι αρκετές φορές στο παρελθόν οι κεντρικές τράπεζες χρειάστηκε να αυξήσουν τα επιτόκιά τους ταχύτερα και υψηλότερα απ’ ό,τι είχαν εξαγγείλει, προκειμένου να διατρανώσουν τη δέσμευσή τους για μείωση των τιμών και να την περάσουν στις προσδοκίες των καταναλωτών. Αυτό το όλο και μεγαλύτερο σφίξιμο του λουριού αποδείχτηκε ακόμη πιο οδυνηρό για μεγάλα τμήματα της κοινωνίας.

Απέναντι σε αυτό τον αβέβαιο και ενδεχομένως καταστροφικό μονόδρομο υπάρχουν αρκετά που θα μπορούσαν να γίνουν από την πλευρά τω κυβερνήσεων. Μέσω της συνεργασίας, αντί της αντιπαράθεσης και της σύγκρουσης, οι κυβερνήσεις για παράδειγμα θα μπορούσαν να έχουν εδώ και καιρό αποκαταστήσει την ομαλή λειτουργία των αλυσίδων εφοδιασμού και των δικτύων μεταφορών. Θα μπορούσαν επίσης να έχουν δρομολογήσει λύσεις απέναντι σε υψηλά διατιμημένα αγαθά. Απέναντι στις παρατεταμένα υψηλές τιμές των καυσίμων που προβλέπεται να συνεχιστούν οι κυβερνήσεις θα μπορούσαν για παράδειγμα να έχουν ήδη προχωρήσει σε κινήσεις που θα καταστήσουν ευκολότερη και φτηνότερη τη μετακίνηση χωρίς τη χρήση τους.

Τέτοιου είδους παρεμβάσεις αποτελούν και πιο δίκαιο και πιο στοχευμένο τρόπο μείωσης της ζήτησης για ένα αγαθό που η τιμή του ίπταται σε σχέση με την προσέγγιση μείωσης της προσφοράς χρήματος που ακολουθούν οι κεντρικές τράπεζες.

Οι κυβερνήσεις μπορούν επίσης να παρέμβουν στην αγορά ρυθμίζοντας τις τιμές. Η επιβολή πλαφόν στις τιμές βασικών αγαθών σε συνδυασμό με μέτρα διασφάλισης του ομαλού εφοδιασμού της οικονομίας με αυτά θα αποφορτίσει τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές τους. Η αύξηση των δημοσίων δαπανών ακόμη για μια σειρά από υπηρεσίες όπως η υγειονομική περίθαλψη, οι δημόσιες συγκοινωνίες, η αναψυχή, όχι μόνο βοηθούν μεγάλο μέρος της κοινωνίας να σταθεί όρθιο σε περιόδους υψηλού πληθωρισμού, αλλά επηρεάζει και την πορεία των τιμών.

Οι δαπάνες αυτές δεν χρειάζεται να χρηματοδοτηθούν με δανεισμό και να θεωρηθούν πληθωριστικές από τις κεντρικές τράπεζες οδηγώντας τις σε νέες αυξήσεις επιτοκίων. Πόροι μπορούν να αντληθούν από τα υψηλότερα έσοδα, που έτσι και αλλιώς οι κυβερνήσεις έχουν σε περιόδους υψηλού πληθωρισμού, αλλά και την υψηλότερη φορολόγηση των επιχειρήσεων και του μεγάλου πλούτου. Και σήμερα, έπειτα από δεκαετίες φοροελαφρύνσεων υπέρ των τελευταίων, οι κυβερνήσεις έχουν αυτό το περιθώριο. Η πολιτική βούληση είναι αυτό που αναζητείται.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Κέρδη με ουρά φέρνει η άνοδος των επιτοκίων
Κότα που γεννά χρυσά αυγά αποδεικνύεται για τις εμπορικές τράπεζες της Ευρώπης ο… πληθωρισμός και η μονομερής προσπάθεια της ΕΚΤ και των άλλων κεντρικών τραπεζών να τον δαμάσουν με αύξηση των επιτοκίων.
Κέρδη με ουρά φέρνει η άνοδος των επιτοκίων
ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
«Χαστούκι» ΟΗΕ στους κεντρικούς τραπεζίτες
«Απερίσκεπτο στοίχημα» η αύξηση των επιτοκίων για την πάταξη του πληθωρισμού στις σημερινές συγκυρίες, τονίζει ο διεθνής οργανισμός UNCTAD και προειδοποιεί για τις συνέπειες.
«Χαστούκι» ΟΗΕ στους κεντρικούς τραπεζίτες
ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Νομισματική σύσφιγξη των κεντρικών τραπεζών και όποιος αντέξει
Τράπεζες Αγγλίας, Νορβηγίας και Ελβετίας προχώρησαν σε μεγάλες αυξήσεις των επιτοκίων τους μία ημέρα μετά τη Fed με στόχο τη μείωση του πληθωρισμού.
Νομισματική σύσφιγξη των κεντρικών τραπεζών και όποιος αντέξει
ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Νέες αυξήσεις επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες
Αγνοώντας τις προβλέψεις για ύφεση στην παγκόσμια οικονομία και πρόκληση νέων δεινών στους λαούς, οι κεντρικοί τραπεζίτες ανά την υφήλιο αναμένεται να ανακοινώσουν δραστικές αυξήσεις στο κόστος του χρήματος.
Νέες αυξήσεις επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες
ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Ομοβροντία αυξήσεων επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες στα βήματα της Fed
Οι κεντρικές τράπεζες Αγγλίας, Ελβετίας, Ουγγαρίας έσπευσαν, λίγες ώρες μετά την ομοσπονδιακή τράπεζα των ΗΠΑ, να εναρμονίσουν τη νομισματική τους πολιτική. Στο «κόκκινο» ξανά τα χρηματιστήρια ● Ενισχύεται ο...
Ομοβροντία αυξήσεων επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες στα βήματα της Fed
ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Η αύξηση επιτοκίων και τα... παθήματα των πολιτικών Βόλκερ
Το βασικό πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει τρόπος να τιθασευτεί ο πληθωρισμός που να μη συνεπάγεται πρόκληση ζημίας στην οικονομία.
Η αύξηση επιτοκίων και τα... παθήματα των πολιτικών Βόλκερ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας