Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Νόμπελ κατά της φτώχειας

Ο ινδικής καταγωγής Αμερικανός καθηγητής του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (MIT) Αμπχιτζίτ Μπανερτζί με τη Γαλλίδα σύζυγό του και καθηγήτρια του ίδιου πανεπιστημίου Εστέρ Ντιφλό


 

AP Photo / Michael Dwyer
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Νόμπελ κατά της φτώχειας

  • A-
  • A+

Σε τρεις οικονομολόγους που ασχολήθηκαν με την καταπολέμηση της φτώχειας στον Τρίτο Κόσμο απονεμήθηκε φέτος το Νόμπελ Οικονομίας. Η Βασιλική Ακαδημία των Επιστημών της Σουηδίας ανακοίνωσε χθες την απονομή του γνωστού βραβείου στον ινδικής καταγωγής Αμερικανό καθηγητή του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (MIT) Αμπχιτζίτ Μπανερτζί, τη Γαλλίδα σύζυγο του και καθηγήτρια του ίδιου πανεπιστημίου Εστέρ Ντιφλό και τον Αμερικανό καθηγητή του Χάρβαρντ Μάικλ Κρέμερ, επιβραβεύοντας την πειραματική τους προσέγγιση στην καταπολέμηση της παγκόσμιας φτώχειας.

Οι τρεις οικονομολόγοι δεν έκαναν βέβαια κάποια… επανάσταση προκειμένου να μειωθούν οι ανισότητες και να αλλάξουν για πάντα οι τύχες των πιο φτωχών ανθρώπων αυτού του πλανήτη. Επιχείρησαν, όμως, μέσα από την πολύχρονη εμπειρική τους εργασία σε Αφρική και Ασία, να κατανοήσουν διαστάσεις της συμπεριφοράς των πληθυσμών του Τρίτου Κόσμου και να βρουν τις πλέον αποτελεσματικές μορφές δράσης για την αντιμετώπιση της φτώχειας που τους ταλανίζει.

Στη μεθοδολογία τους, επέλεξαν να κατακερματίσουν το πρόβλημα της φτώχειας σε μικρότερα και πιο διαχειρίσιμα ζητήματα, όπως για παράδειγμα η εκπαίδευση και η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη των παιδιών. Εδειξαν ότι αυτά τα μικρότερα και πιο ακριβή ερωτήματα μπορούν συχνά να απαντηθούν μέσω προσεκτικά σχεδιασμένων πειραμάτων (randomized controlled trials) στους ανθρώπους που επηρεάζονται περισσότερο. Η προσέγγιση αυτή άλλαξε σύμφωνα με τη Σουηδική Ακαδημία εντελώς το επιστημονικό πεδίο θέασης των οικονομικών των αναπτυσσόμενων χωρών στα τελευταία 20 χρόνια.

Ο Αμερικανός καθηγητής του Χάρβαρντ Μάικλ Κρέμερ

«Ολα ξεκινούν από την ιδέα ότι οι φτωχοί υποβιβάζονται συχνά σε καρικατούρες και έτσι ακόμη και οι άνθρωποι που προσπαθούν να τους βοηθήσουν δεν μπορούν πραγματικά να κατανοήσουν ποιες είναι οι βαθιές ρίζες των προβλημάτων τους», εξήγησε σχετικά χθες η 46χρονη Ντιφλό, η δεύτερη γυναίκα και ταυτόχρονα μικρότερη σε ηλικία οικονομολόγος που κερδίζει το Νόμπελ. «Αυτό που προσπαθούμε να κάνουμε με την προσέγγισή μας είναι να ξεπακετάρουμε τα προβλήματα ένα προς ένα και να τα αντιμετωπίσουμε όσο πιο αυστηρά και επιστημονικά είναι δυνατό», πρόσθεσε, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι «ξένη βοήθεια και απελευθέρωση του εμπορίου, οι δύο πιο κοινές προσεγγίσεις για τη μείωση της φτώχειας, είναι συχνά υπερτιμημένες».

Τα πειράματα πεδίου που πραγματοποιήθηκαν από τον Μάικλ Κρέμερ στην Κένυα και από τους Ντιφλό και Μπανερτζί στην Ινδία έδειξαν έτσι, για παράδειγμα, ότι περισσότερα βιβλία και σχολικά γεύματα δεν οδηγούσαν αναγκαία και στην καλύτερη εκπαίδευση των παιδιών. Αντίθετα, η στοχευμένη βοήθεια στους πιο αδύναμους μαθητές δημιουργούσε σημαντική διαφορά στα συνολικά επίπεδα μάθησης. Μια άλλη μελέτη των οικονομολόγων διαπίστωσε ακόμη ότι η μείωση της αναλογίας δασκάλου - μαθητών είχε επίσης ελάχιστη επίπτωση στην πρόοδο των δεύτερων. Αντίθετα, η απασχόληση των δασκάλων με βραχυπρόθεσμες συμβάσεις εργασίας είχε καλύτερα αποτελέσματα, καθώς αυτοί σταμάταγαν τις «κοπάνες» και προσπαθούσαν περισσότερο προκειμένου να ανανεώσουν τη δουλειά τους.

Το συνολικότερο συμπέρασμα των οικονομολόγων είναι αναμφίβολα περίεργο: Οι επιπρόσθετοι πόροι στην εκπαίδευση έχουν ελάχιστη επίδραση στο εκπαιδευτικό αποτέλεσμα. Αντίθετα, αποτελέσματα υπάρχουν όταν η διδασκαλία προσαρμόζεται στις ανάγκες του μαθητή, η σχολική διακυβέρνηση βελτιώνεται και οι διδάσκοντες είναι συνεπείς. Αλλά και στην εμπειρική τους έρευνα για το πώς οι φτωχοί λαμβάνουν τις αποφάσεις τους όσο αφορά την υγεία τους, οι διαπιστώσεις των οικονομολόγων ξενίζουν. Συμπεραίνουν, συγκεκριμένα, ότι οι φτωχοί δύσκολα θα ξοδέψουν χρήματα για φτηνή προληπτική ιατρική, ενώ αντίθετα ξοδεύουν πολλά χρήματα για πανάκριβες θεραπείες.

Νέα προσέγγιση

Οι διαπιστώσεις αυτές όπως και άλλες σε άλλα πεδία της έρευνάς τους –για την αποτελεσματικότητα των μικροπιστώσεων, τη διαφορά παραγωγικότητας, τον ορθολογισμό στη λήψη των αποφάσεων κ.λπ.– τροφοδοτούν πάντως αρκετές ενστάσεις. Η προσέγγισή τους αποδίδει τη φτώχεια στην άγνοια, την ιδεολογία και την αδράνεια, παραγνωρίζοντας ότι βαθύτερα προβλήματα στις δομές της εξουσίας, πολιτικές και τοπικές, παίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο, τόνισαν κάποιοι, ενώ άλλοι εξέφρασαν αμφιβολίες για την εμπειρική μεθοδολογία τους και την προσέγγιση του κατακερματισμού.

Η Σουηδική Ακαδημία υποστήριξε, πάντως, από την πλευρά της ότι η έρευνα των τριών οικονομολόγων –και όσων ερευνητών ακολούθησαν τα βήματά τους– βελτίωσε δραστικά την ικανότητα καταπολέμησης της φτώχειας στην πράξη. Μία εκ των μελετών τους είχε ως αποτέλεσμα πάνω από πέντε εκατομμύρια παιδιά στην Ινδία να ωφεληθούν από προγράμματα θεραπευτικής διδασκαλίας στο σχολείο, ενώ ένα άλλο παράδειγμα της επίδρασης που είχε η εργασία τους είναι οι μεγάλες επιδοτήσεις για προληπτική ιατροφαρμακευτική περίθαλψη που εισήχθησαν σε πολλές χώρες, τόνισε.

Βέβαια, την ίδια στιγμή και παρά την πρόοδο που έχει γίνει στα τελευταία 20 χρόνια, πάνω από 700 εκατ. άνθρωποι συνεχίζουν να ζουν με εισοδήματα ακραίας φτώχειας. Κάθε χρόνο ακόμη 5 εκατ. παιδιά πεθαίνουν πριν προλάβουν να γεννηθούν, συχνά από ασθένειες που θα μπορούσαν να αποφευχθούν ή να θεραπευθούν. Τέλος, τα μισά παιδιά του κόσμου εγκαταλείπουν το σχολείο χωρίς να έχουν αποκτήσει βασικές δεξιότητες γραφής και ανάγνωσης.

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Από το μίκρο στο μάκρο και κατόπιν στο Νόμπελ
O Σκοτσέζος Ανγκους Ντίτον τιμήθηκε χθες από τη Σουηδική Βασιλική Ακαδημία Επιστημών με το Βραβείο Νόμπελ Οικονομίας 2015 για την πολυετή συνεισφορά του στην ανάλυση της κατανάλωσης, της ευημερίας, της...
Από το μίκρο στο μάκρο και κατόπιν στο Νόμπελ
ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
«Χτυπήστε την ανισότητα»
Μήπως ζούμε σ’ έναν κόσμο που μισεί τα νιάτα; Πώς αλλιώς να εξηγήσει κανείς το γεγονός ότι το 50% των φτωχών της υφηλίου είναι ηλικίας κάτω των 18 ετών, πώς να εξηγηθεί ότι το 44% των ανθρώπων που ζουν κάτω...
«Χτυπήστε την ανισότητα»
ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Μειώνεται η ακραία φτώχεια, παραμένουν οι ανισότητες
Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν υπό συνθήκες απόλυτης φτώχειας μειώθηκε κατά 100 και πλέον εκατομμύρια (12%) σε παγκόσμιο επίπεδο παρά την επιβράδυνση της οικονομικής...
Μειώνεται η ακραία φτώχεια, παραμένουν οι ανισότητες
ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Μασουλάνε επιδοτήσεις της Αφρικής
Μελέτη της ΜΚΟ Oxfam διαπιστώνει ότι οι 51 από τις 68 εταιρείες που ο επενδυτικός βραχίονας της Παγκόσμιας Τράπεζας IFC χρηματοδοτεί χαμηλότοκα για επενδυτικές παρεμβάσεις στην υποσαχάρια Αφρική έχουν...
Μασουλάνε επιδοτήσεις της Αφρικής
ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Συνωστισμός μεγιστάνων...
Ο ελβετικός τραπεζικός UBS σε έκθεσή του για τους μεγιστάνες της υφηλίου αποκάλυψε ότι πέρυσι ο πλούτος των δισεκατομμυριούχων του πλανήτη μειώθηκε κατά 388 δισ. δολάρια στα 8,539 τρισ.
Συνωστισμός μεγιστάνων...
ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Μικρή μειοψηφία ελέγχει τον παγκόσμιο πλούτο
Σύμφωνα με την έκθεση της Credit Suisse, περίπου 47 εκ. άνθρωποι, μόλις το 0,9% των ενηλίκων του πλανήτη, κατέχουν σήμερα όλοι μαζί 158,3 τρισ. δολάρια, δηλαδή περίπου το 44% του παγκόσμιου πλούτου
Μικρή μειοψηφία ελέγχει τον παγκόσμιο πλούτο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας