• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    27°C 24.8°C / 28.0°C
    1 BF
    51%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 23.9°C / 28.7°C
    2 BF
    53%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    25°C 23.0°C / 25.9°C
    1 BF
    38%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    1 BF
    41%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    0 BF
    73%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 22.9°C / 27.0°C
    0 BF
    56%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.4°C / 23.4°C
    1 BF
    46%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    1 BF
    42%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    24°C 21.9°C / 24.9°C
    1 BF
    62%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    28°C 22.9°C / 27.9°C
    1 BF
    51%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.2°C / 25.8°C
    0 BF
    69%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.7°C / 25.7°C
    1 BF
    65%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    0 BF
    57%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 26.8°C / 29.4°C
    3 BF
    38%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    29°C 24.5°C / 29.4°C
    0 BF
    43%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 25.8°C / 25.8°C
    1 BF
    57%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 25.0°C / 28.2°C
    2 BF
    43%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 22.3°C / 22.3°C
    1 BF
    78%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.6°C / 27.7°C
    1 BF
    90%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 20.9°C / 20.9°C
    2 BF
    57%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Το φίδι κρύβεται στα χόρτα»

  • A-
  • A+

Με μια πρωτόγνωρη νίκη της δημοκρατίας, που όλοι πανηγυρίσαμε, έκλεισε ένα κεφάλαιο θετικά, όχι μόνο με τη νομική-ποινική σημασία αλλά κυρίως αυτήν της –έστω και προσωρινής– κοινωνικής συνειδητοποίησης. Ομως, το βιβλίο του φαινομένου του φασισμού παραμένει ανοιχτό.

Οι βασικές αιτίες και συνθήκες που το δημιουργούν και το εκτρέφουν είναι παρούσες και μάλλον ενισχύονται. Η επιδείνωση της κοινωνικοοικονομικής κατάστασης, η ηθικο-αξιακή ένδεια και ο ατομικισμός που αναπληρώνουν εδώ και χρόνια την αποδυνάμωση του συλλογικού πνεύματος αποτελούν ως γνωστό το πρόσφορο πλαίσιο για την εκκόλαψη των φιδιών.

Η μοναχικότητα του σημερινού τεχνολογικού ψηφιακού ανθρώπου της κοινωνίας του θεάματος –για την οποία οι εύστοχες κριτικές ξεκινούν από τη δεκαετία του ΄50– αποτελεί τα τελευταία χρόνια ιδανικό περιβάλλον που επιδρά καταλυτικά στις βασικές αιτίες του φαινομένου. Ειδικά στη σημερινή ιδιαίτερη «κατάσταση εξαίρεσης» λόγω πανδημίας, αλλά και με τα νέα τηλεργασιακά ήθη αυτή η μοναχικότητα ενισχύεται.

Το παρόν ως «στιγμή», ως «τώρα» –που συμβολίζεται καλά από τα καθημερινά βίαια επαναλαμβανόμενα click ή touch σε μια συσκευή– αποφλοιώνεται από τις άλλες δύο χρονικότητες που το περιέχουν, δηλαδή το παρελθόν και το μέλλον. Η εμπειρία με το συνεχές της συνείδησης, όπου το μη παρόν έχει διάρκεια, αντικαθίσταται από μια σημειακή, ασύνδετη και εφήμερη πληροφορία.

Η ιστορική γνώση ουσιαστικά καταργείται, με ό,τι σημαίνει αυτό για μια ολοκληρωμένη κατανόηση κάθε γεγονότος και φαινομένου. Είναι γνωστό όμως ότι προφανώς η μη κατανόηση, αλλά επίσης και η ημι-κατανόηση δημιουργούν στο άτομο αναφομοίωτα στοιχεία μόρφωσης και ενισχύουν μια συνείδηση που βλέπει τα φαινόμενα αποκομμένα από ιστορικούς καθορισμούς και κοινωνικές συναρτήσεις.

Ο ατομικισμός ισχυροποιείται σταδιακά μαζί με τον νεοφιλελεύθερο τεχνοκαπιταλισμό από τη δεκαετία του ΄80, ενώ παράλληλα βέβαια εντείνονται τα επιβιωτικά άγχη μαζί με τα αυτοεπιβεβαιωτικά που πάντα τα συνοδεύουν. Η αυτοεκτίμηση του ατόμου φθίνει συνεχώς δημιουργώντας έτσι το πρόσφορο έδαφος για την καλλιέργεια του φασιστικού λόγου ο οποίος διαφέρει από έναν π.χ. αποκρυφιστικό λόγο στο ότι είναι εγκόσμιος, δηλαδή αναφέρεται στο συγκεκριμένο και προκαλεί πράξεις που βρίσκονται μέσα στη ζωή.

Ο φασιστικός λόγος διαθέτει επίσης ένα διπλό πλεονέκτημα. Πρώτον, προσφέρει εκείνες τις διασυνδέσεις –έστω και ψευδείς– που αποκόπηκαν, όπως αναφέραμε προηγουμένως, και δεύτερον, ταυτόχρονα «θεραπεύει» την απολεσθείσα αυτοεκτίμηση μέσω της ψυχολογικής λειτουργίας της φροϊδικής «προβολής».

Αυτή είναι, ως γνωστόν, η ασυνείδητη αμυντική στρατηγική να προβάλλει κανείς τα δικά του αρνητικά στοιχεία στον «άλλο», στον «αποδιοπομπαίο τράγο», προσχωρώντας έτσι στον ρατσισμό. Ταυτόχρονα το άτομο λόγω δικής του αδυναμίας, μέσω «προβολής» και πάλι, υιοθετεί και υποστηρίζει έκρυθμες και παράνομες βίαιες πράξεις από τους λίγους «θαρραλέους» που συγκροτούν τα γνωστά «τάγματα».

Ιστορικά κατά χώρα και κοινωνία πάντα υπήρχαν διαθέσιμοι «τράγοι». Ετσι στην Ευρώπη παλιότερα είχαμε π.χ. τους Εβραίους, τους Τσιγγάνους κ.ά., ενώ σήμερα έχουμε κυρίως τους «μελαψούς» πρόσφυγες και μετανάστες. Πρέπει να τονιστεί βέβαια η διαχρονική ισχύς που κατέχει για τον φασιστικό λόγο η Αριστερά στον ρόλο του «τράγου», γεγονός που αποκαλύπτει την πολιτικοσυστημική του προέλευση.

Οι προηγούμενες αιτιολογήσεις ισχύουν, θεωρουμένων βέβαια των ιδιαιτεροτήτων και τηρουμένων των αναλογιών, για κάθε φονταμενταλιστικό λόγο (π.χ. ισλαμικό, χριστιανικό, εβραϊκό κ.ά.). Παρατηρούμε επίσης ότι σε κάποιες χώρες συνυπάρχουν και ισχυροποιούνται τέτοιοι λόγοι. Το παράδειγμα της σημερινής Γαλλίας είναι χαρακτηριστικό με τη συνύπαρξη του νεοναζιστικού-φασιστικού και του ισλαμο-φονταμενταλιστικού λόγου.

Οι διεργασίες σε ατομικό επίπεδο, όπως κάποιες από αυτές που επιχειρήσαμε να σκιαγραφήσουμε στα προηγούμενα, δεν διαφέρουν ριζικά. Σε όλες πάντως τις περιπτώσεις η βάση, το έδαφος που δημιουργεί και εκτρέφει τέτοια φαινόμενα είναι κοινό. Πρόκειται για τις σημερινές νεοφιλελεύθερες κοινωνίες της σκληρής ανισότητας και εκμετάλλευσης. Μέσα σε αυτές, με την κυρίαρχη διαλυτική «γενική παιδεία»-προπαγάνδα, που στα καθ' ημάς χαρακτηρίζεται από τη δικτατορία των μεγάλων ΜΜΕ, το άτομο με τον αποκεντρωμένο εαυτό του αδυνατεί να αντιμετωπίσει με επιτυχία, όπως είδαμε, τα επιβιωτικά και αυτοεπιβεβαιωτικά του άγχη.

Οι οργανωμένες ιδεολογικά προοδευτικές συλλογικότητες, δηλαδή αυτές που θα μπορούσαν να ανατάξουν το άτομο (και τα δικαιώματά του) εντάσσοντάς το εντός τους, είναι αποδεκατισμένες και φθίνουν πληττόμενες συνεχώς. Οι όποιες δίοδοι από τις «φωτεινές ρωγμές» του πανίσχυρου ψηφιακού κόσμου που υπάρχουν, συνιστούν σήμερα μια ελπίδα. Αυτή όμως αποτελεί ίσως αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη, αφού αυτός ο τεχνόκοσμος είναι καθοδηγούμενος και ετεροελεγχόμενος. Ομως οι εκτονώσεις και οι υποσχέσεις του φασιστικού λόγου είναι απλές και είναι πάντα εδώ. Οπως έλεγαν οι Λατίνοι, «latet anguis in herba» (το φίδι κρύβεται στα χόρτα)!

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο σιωπών… συναινεί
Οι καταστροφές, οι ανθρώπινες ζωές, όπως είναι π.χ. οι πανδημίες, θεωρούνται –τουλάχιστον μέχρι τώρα– «παράπλευρες απώλειες»! Ομως με μια δημοκρατική, κοινωνικά αποφασιστική και επιστημονικά ορθή διαχείριση οι...
Ο σιωπών… συναινεί
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γιατί τους ενοχλεί τόσο το άσυλο
Συζητήσεις επί συζητήσεων για το ζήτημα του ασύλου θέτουν στο επίκεντρο τόσο τη σημασία του όσο και τη χρησιμότητα ή μη για τους φοιτητές και τις φοιτήτριες, αλλά και για την ίδια την κοινωνία.
Γιατί τους ενοχλεί τόσο το άσυλο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η συγκρότηση του νεοφιλοφασιστικού υποκειμένου
Τα άτομα που συγκροτούνται ως υποκείμενα από την ιδεολογία του ακραίου ρατσισμού ή/και εθνικισμού έχουν σημείο αναφοράς μια συλλογικότητα η οποία εκ προοιμίου είναι ανταγωνιστική προς άλλες συλλογικότητες, που...
Η συγκρότηση του νεοφιλοφασιστικού υποκειμένου
ΑΠΟΨΕΙΣ
3+1 ψέματα προπαγάνδας
Ο παράλληλος κόσμος που διαμορφώνει η προπαγάνδα έχει ένα εκτεταμένο ιστορικό βάθος, σχετικά άγνωστο αρκετές φορές στους τελικούς παραλήπτες του, δηλαδή το κοινό που χρησιμοποιεί τα ΜΜΕ. Αρκετά από τα ψέματα...
3+1 ψέματα προπαγάνδας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ιδεολογικός μεσαίωνας
Στα ημέτερα, παρούσα και αρκούντως προπαγανδιζόμενη η θεωρία των «δύο άκρων», σκανδαλωδώς και κατά τρόπο εξόχως αντιεπιστημονικό παραγνωρίζουσα ότι ο φασισμός υπηρέτησε πιστά την αριστοκρατία και τη...
Ιδεολογικός μεσαίωνας
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Δύο κακών» μύρια έπονται...
Η αποτυχία, και απροθυμία, των αντιφασιστικών δυνάμεων να συγκροτήσουν ένα αδιάρρηκτο Λαϊκό Μέτωπο έδωσε τη δυνατότητα στο ναζιστικό κόμμα να χρησιμοποιήσει όλα τα μέσα που το αστικό κράτος παρείχε, με στόχο...
«Δύο κακών» μύρια έπονται...

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας