Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ημερολόγιο αυτογνωσίας, Οδύσσεια εγκλεισμού

Η Καλυμνιώτισσα Πόλυ Χατζημανωλάκη βυθίζεται σε δρόμους, σοκάκια, κτίρια, πόλεις, ανθρώπους και ρουφάει σαν σφουγγάρι τις ιστορίες τους

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ημερολόγιο αυτογνωσίας, Οδύσσεια εγκλεισμού

  • A-
  • A+

Ξεκίνησα να διαβάζω το νέο βιβλίο της Πόλυς με ανερχόμενη, κλιμακούμενη έξαψη. Τα χρόνια μου πια έχουν περάσει κι έχω μάθει να διαχειρίζομαι την αναστάτωση που μου δημιουργεί η ανάγνωση διαβάζοντας αργά κι όχι με βιασύνη και ταχύτητα. Οπως όταν πίνεις κάτι που σου αρέσει πολύ: γουλιά- γουλιά η απόλαυση διαρκεί κι η βραδύτητα την κάνει βαθύτερη…

«Η Πόλυ Χατζημανωλάκη δεν προσέρχεται ως απλή περιηγήτρια αλλά ως ανασκαφέας και ορυκτολόγος, επεκτείνοντας την ψυχική ενδοχώρα της σε παλίμψηστα εδάφη, στο μεταίχμιο ονειροφαντασίας και πραγματικότητας, επιθυμίας και ψευδαίσθησης»,
Νίκος Βατόπουλος

Τα κείμενα που περιέχονται σ’ αυτόν τον κομψό τόμο κατά καιρούς τα είχα διαβάσει, όχι όλα μα πολλά. Να πω ότι η εμπειρία της έντυπης ανάγνωσης για μένα είναι διαφορετική σε ό,τι αφορά τον βαθμό πρόσληψης, κατανόησης κι, εντέλει, απόλαυσης του κειμένου. Δεν θα σταθώ εδώ: ήδη άνοιξε μια ενδιαφέρουσα κουβέντα γι’ αυτό στον «τοίχο» της Πόλυς.

Αυτό που μετρά για μένα πιο πολύ είναι κάτι που έχω συναντήσει προφανώς και σ’ άλλα κείμενα: να περνά το χέρι του συγγραφέα πάνω από τον τόπο και το τοπίο και να αποκτούν και τα δυο νόημα. Εννοώ, να βυθίζονται αίφνης και τα δυο στην ιστορία γεγονότων, γραφής, μεταγραφής, ανθρώπων και να αποκτούν υπόσταση, που με την σειρά της δημιουργεί μια άλλη ιστορία κι ένα καινούργιο νόημα.

Εδώ έχουμε δυο ομάδες κειμένων: ο μισός τόμος ο ορθός/ ανάποδος αφορά ελληνικά τοπία και τόπους της Αθήνας, κυρίως. Ο άλλος μισός ο ανάποδος/ ορθός τοπία και τόπους της Μ. Βρετανίας, Αγγλίας και Σκωτίας. Ορθώς το καταλάβατε: η Πόλυ είναι flâneur. Μια πλάνης στην πόλη και στην εξοχή, στην πατρίδα της και στην Μ. Βρετανία.

Περπατά. Περπατά πολύ. Με τα πόδια και με αυτοκίνητο. Και στις δυο περιπτώσεις όμως περπατά, γιατί και στις δυο περιπτώσεις επιβραδύνει τον χρόνο στον ρυθμό του περιπάτου, στον ρυθμό της ανάσας. Ετσι τα μάτια της καθαρίζουν και βλέπει. Και βλέπει στην περιπλάνησή της αυτή με το δικό της και με των μηχανών της το βλέμμα. Κι αυτό το βλέμμα μεταμορφώνει τα πάντα: ρημαγμένοι μαντρότοιχοι, ένα σκυλί στο σκυλόσπιτό του και μια τριανταφυλλιά σε μικρή αγγλική λουτρόπολη γίνονται φορείς μνήμης, αναμνήσεων, πορεία στον χρόνο, γίνονται συγγραφείς, γίνονται στίχοι, γίνονται πίνακες και νότες, γίνονται ερμηνεία του τόπου, των ανθρώπων που έζησαν, εμπνεύστηκαν, έγραψαν εκεί, αλλά, πού και πού, ερμηνεία και κατανόηση κερδισμένη και του εγώ της αφηγήτριας-συγγραφέως. Γιατί από ένα δέντρο στην αγγλική εξοχή ξεπηδά μια παπαδιαμαντική βασιλική δρυς κι ένα σπίτι στην οδό Μονεμβασιάς γίνεται απόσπασμα από διαδρομές στο προυστικό Μπαλμπέκ. Κι απ’ αυτή τη διαπήδηση γεννιέται μια άλλη πραγματικότητα περιέχουσα και περιεχόμενη (σε) θραύσματα του νοήματος του κόσμου.

Εμένα αυτό με συγκλονίζει: το τοπίο που είναι απλώς (χρησιμοποιώ πολύ συνειδητά τον όρο) φύση δεν είναι λίγο, αλλά δεν είναι αρκετό. Ε, η Πόλυ κάνει αυτό! Παίρνει το τοπίο και το ενώνει με την ανθρώπινη δράση: λογοτεχνικές αναφορές, εμμονική(;) αναζήτηση και εύρεση λογοτεχνικών ηρώων και δημιουργών, αρώματα που ξεχύνονται από τα βιβλία και διαχέονται με τα αρώματα του τόπου. Αισθάνομαι να απλώνουν ρίζες και να ξεπετάγονται κλαδιά που, υπόγεια και υπέργεια, συνδέουν και συσχετίζουν κόσμους: τη φύση με την ανθρώπινη δημιουργία.

Στη μικροφόρμα της περιηγητικής μαρτυρίας, της flanerie, που είναι σπάταλη σε χρόνο, αναμνήσεις, κινήσεις παλιρροϊκές του μεστού πνεύματός της, εικόνες ξεπηδούν. «Μπορώ να ανασύρω εικόνες επ’ άπειρον» ισχυρίζεται, για μένα, απολύτως πειστικά. Κι αυτό το απίστευτο έδαφος και υπέδαφος γνώσεων, πληροφοριών, εμπειριών, αισθαντικότητας και ευαισθησίας της ματιάς και των κυματισμών του πνεύματος που έχει καλλιεργήσει, έρχεται ως δώρο και φωτίζει σκοτεινές γωνιές του νου μου, με ταξιδεύει σε τόπους, με κάνει να δω τα τοπία με βλέμμα εμβαπτισμένο σε μια άλλη κολυμβήθρα του Σιλωάμ, θεραπευτική και ζωοδότρα.

Μ’ αρέσει πολύ που Ελληνες συγγραφείς, όπως η Πόλυ κι ο Νικήτας Σινιόσογλου στο «Λεωφόρος ΝΑΤΟ», καταφεύγουν στην ταξιδιωτική, flanerie λογοτεχνία (στην διεσταλμένη εκδοχή της για τον Σινιόσογλου, όχι για την Πόλυ), ακολουθώντας τη μεγάλη παράδοση του Patrick Leigh Fermor, στην υβριδική μικροδομή της. Νομίζω πλουτίζουν τον κόσμο μας και τη ματιά μας. Και θα μου άρεζε πολύ η Πόλυ να μας δώσει κι άλλα τέτοια βγαλμένα απ’ τα χρυσά της τα χεράκια κείμενα.

*Φιλόλογος


Τη σελίδα αυτήν δεν τη φτιάχνουν επαγγελματίες κριτικοί βιβλίου. Οι παρουσιάσεις είναι των ίδιων των αναγνωστών, εκείνων ακριβώς για τους οποίους γράφτηκε το βιβλίο. Είναι γραμμένες από αναγνώστες και απευθύνονται σε αναγνώστες. Και αυτό τις κάνει πιο προσωπικές, πιο προσιτές και πιο ανθρώπινες. Αν θέλετε να μοιραστείτε όσα νιώσατε διαβάζοντας ένα βιβλίο, στείλτε το κείμενό σας στο [email protected]​​​​​​​

ΝΗΣΙΔΕΣ
O ιδιαίτερος κύριος Νέσμπο
Το νέο βιβλίο του Τζο Νέσμπο με τίτλο «Βασίλειο» αποδεικνύει για ακόμη μία φορά την εξαιρετική λογοτεχνική γραφή του.
O ιδιαίτερος κύριος Νέσμπο
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μια αυθάδικη γραφή
Το νέο βιβλίο του Γιάννη Πάσχου, «Φοβού τα βρέφη», μιλάει για μια παρηκμασμένη ανθρώπινη κοινωνία που οδηγείται στην αυτοκαταστροφή.
Μια αυθάδικη γραφή
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ζωή είναι όμορφη πολύ
Ενα μικρό σπαρακτικό βιβλίο μάς χάρισε πρόσφατα η ποιήτρια Μαρία Λαϊνά. Το «Τι όμορφη που είναι η ζωή» Η ηρωίδα της σ’ έναν μονόλογο, μια εκ βαθέων εξομολόγηση, μας μιλάει για τις αναμνήσεις της.
Η ζωή είναι όμορφη πολύ
ΝΗΣΙΔΕΣ
Μήπως μας βλέπουν σαν πράγματα;
Η πανδημία επιφέρει ένα πλήγμα στην κοινότητα, οδηγεί στην α-δημία που αξιοποιείται από τους μηχανισμούς της εξουσίας. Η νέα αυτή συνθήκη απαιτεί επαγρύπνηση. «Ο πολτός των πραγμάτων» μας βάζει σε σκέψεις.
Μήπως μας βλέπουν σαν πράγματα;
ΝΗΣΙΔΕΣ
H αυθεντική φωνή της αντεργκράουντ ποίησης έφυγε...
Από τα ευεργετήματα του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης είναι ο τρόπος να στήνεις γνωριμίες και φιλίες που δεν τις φανταζόσουν… Που είναι –με την κυριολεκτική σημασία της λέξης– απίθανες. Χάρη...
H αυθεντική φωνή της αντεργκράουντ ποίησης έφυγε...

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας