Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μπροστά στο γεγονός να μείνω άγρυπνος και όρθιος (20 Ιουνίου)
EUROKINISSI / ΣΤΕΛΙΟΣ ΜΙΣΙΝΑΣ (ΦΩΤ.: ΑΡΧΕΙΟΥ)

Μπροστά στο γεγονός να μείνω άγρυπνος και όρθιος (20 Ιουνίου)

  • A-
  • A+

Η μέρα του ηλιοστάσιου. Το καλοκαίρι ξεκίνησε το Σάββατο στις 22:44.

Η μέρα και η βιολογία χρονομετρημένες με αυτή την ψεύτικη ακρίβεια.

Να μιλήσουμε έτσι για την εκκίνηση ενός πυραύλου της NASA, όχι όμως για τα ζωντανά πράγματα.

Ενενήντα μέρες, σήμερα. Ημερολόγιο της πανούκλας, τέλος.

2020, μετέωρη χρονιά, σύννεφο. Ούτε πέφτει ούτε ανεβαίνει.

Ο ρυθμός αυτών των ημερολογίων, ηλεκτρικό ρεύμα κάτω απ’ το κείμενο.

Κάποιες φορές το πρωί, άλλες τη νύχτα: υπερδιέγερση μπροστά στην είδηση∙ η είδηση ως βραχυκύκλωμα.

Ενέργεια αρχικά κλεισμένη στο σπίτι. Αλλά αν η ενέργεια δεν βγει στο κείμενο, η ίδια ενέργεια καθιστά αδύναμο και παράφρονα όποιον την έχει.

Ανάγκη απόλυτη, το ημερολόγιο.

Μπροστά στο γεγονός να μείνω άγρυπνος και όρθιος.

Δύναμη ενάντια σε κάτι πολύ πιο δυνατό.

Ή είσαι παρών στις δυνατές μέρες ή το βάζεις στα πόδια. Ή με το στόμα ανοιχτό βγάζεις ένα ωωω για ήχο, απάντηση και σάστισμα.

Το Ημερολόγιο της Πανούκλας ως σύντροφος στις δύσκολες μέρες και στις μέρες φτιάχτηκαν για να αναλογιζόμαστε.

Ανάγκη και ένταση.

Και απόπειρα ντοκουμέντου, για ν’ αφήσει η μπόσικη μνήμη ένα ίχνος πιο καθαρό.

Γκουαταρί, ο φιλόσοφος που δεν σταματά, διαρκώς ταξιδεύει.

Τι κάνεις;

Τι ψάχνεις; Τον ρωτούν.

Ο Γκουαταρί απαντά:

Αναζητώ «τον λαό που λείπει».

Θα μπορούσε να γίνει επανάσταση, λέει ο Γκουαταρί, αλλά δεν υπάρχει λαός να την κάνει.

Κεφάλι: συνειρμοί, άλματα, τομές∙ με ενδιαφέρει ό,τι βρίσκεται στο πλάι και στην απέναντι πλευρά.

Μια οποιαδήποτε εφαπτομένη μεταξύ της σκέψης και του ορατού.

Ενενηντάχρονη γυναίκα ανένηψε μετά από 81 μέρες στο νοσοκομείο, διαβάζω.

Ο εννιάχρονος εγγονός μ’ ένα χαρτί που γράφει: 81 μέρες.

Οι μέρες πέρασαν μετρημένες σε δάχτυλα διαυγέστερα.

Κάθε μέρα μετατράπηκε σε διαδρομή. Από τις οκτώ το πρωί ως τις δύο τα ξημερώματα όπως παίρνει κανείς έναν δρόμο που δεν γνωρίζει.

Στις ταινίες του Χέρτζογκ «υπάρχουν τοπία που οδηγούν τους χαρακτήρες του στην τρέλα».

Πάνω σ’ ένα βουνό πολλοί αυτοί που χάνουν τη λογική τους για πάντα.

Το 2020, έρημες πόλεις παρήγαγαν τρελούς σαν εργοστάσιο γεμάτο επείγοντα.

Και τώρα είναι πια στον δρόμο, και δεν ξέρουν πώς να πάνε στο σπίτι.

«Μεμιάς σβηστήκαν τα λαμπιόνια
κι άναψαν όλα τα τριζόνια1», έγραφε ο Λόρκα.

Ακόμα και τα τριζόνια όμως έχουν παραφρονήσει απ’ τον πολύ χώρο και τις αλλαγές.

Ένα ορθόδοξος ραβίνος για την πανδημία. Πριν μέρες.

«Όταν τα γεγονότα συμβαίνουν στον κόσμο μας, εμείς είμαστε τυφλοί».

Η πανδημία και οι επιπτώσεις της συνεχίζονται και είναι εδώ γύρω.

Μια τρίμηνη, εξάμηνη τυφλότητα, ή ίσως για ενάμιση χρόνο.

Στο κρεβάτι αϋπνίες. Πολλοί έσπασαν, γέροι και νέοι.

Μια σανίδα μπορεί να σπάσει προς όλες τις μεριές∙ δεν υπάρχει υλικό που να μη φέρει συνημμένη την παραφροσύνη του και τον θάνατό του να δείχνει το ρολόι.

Οι ζαλάδες πέρασαν λίγο∙ εκεί πίσω στο κεφάλι όμως είναι σταθερή η απειλή, αυτή η προσωπική δίνη που θα ήθελα να ξεχάσω στην καρέκλα όταν σηκώνομαι.

Έγραψε ακόμη, ο μελετητής της Βίβλου:

«Η κατανόησή μας για τον Θεό αρχίζει αφού έχει συντελεστεί το  γεγονός.

Εμείς βλέπουμε μόνο την πλάτη του Θεού», είπε.

Η πλάτη του Θεού είναι η τυφλότητά μας.

Εδώ είμαστε. Ψάχνουμε τον λαό που λείπει για να κάνει την επανάσταση.

Ταξιδεύουμε, μαζεύουμε πέτρες, κοιτάζουμε τα σύννεφα, κάνουμε ερωτήσεις, παρατηρούμε από μακριά το πλήθος.

Να βρούμε τον λαό που λείπει.

Ή ίσως το ανθρώπινο ον που λείπει, το ζώο που λείπει, τον ιό που λείπει για να κάνει την επανάσταση.

Αλλά δεν είναι ετούτος ακόμα.

«Εμάς όμως μας χαρίστηκε

πουθενά να μην ξαποσταίνουμε», έγραψε ο Χέλντερλιν, ένας από  τους μάντεις αυτού του ημερολογίου.

Έρχονται νέες κοινότητες και νέες πορείες∙ η ανησυχία βγήκε από το σπίτι και θέλει να φτιάξει μια νέα πόλη.

Το 2021 θα είναι μια παράξενη χρονιά.

«Βγαίνω έξω κάθε μέρα, αναζητώντας πάντα έναν άλλον δρόμο».

Αλλά ο δεύτερος δρόμος είναι πάντα χειρότερος από τον πρώτο∙ κάθε φορά που χάνεσαι όλο και πιο μακριά, συναντάς μια ακόμη πιο επικίνδυνη έξοδο.

Από πολλές πλευρές, η κατάρρευση∙ κάθε εξαίρεση θα διαρκέσει όσο και ο φόβος.

Τρέμει το έδαφος απ’ τον ατομικό μας φόβο μαζί κι οι νόμοι που υπήρξαν πάντα τα όριά του.

Το κέντρο καταλαμβάνει τα πάντα∙ στην επείγουσα ανάγκη το Κράτος μετατρέπεται σε πατρικό μπούνκερ.

Και το καταλάβαμε αυτό τις πρώτες βδομάδες του Μαρτίου και του Απριλίου: σπίτι καταφύγιο∙ το φαγητό μπαίνει από τη μια μεριά και τα περιττώματα βγαίνουν από την άλλη. Κι αυτό αρκεί.

Όταν το ανθρώπινο ον το αντιλαμβάνεται αυτό γίνεται λύκος και πια δεν υπάρχει επιστροφή.

Ούτε φίλο δε χρειάζεσαι. Πολλοί άνθρωποι θα βγουν από το 2020 θηρευτές και σαρκοφάγοι.

Στο Στόουνχεντζ, «λόγω πανδημίας, δεν θα γίνουν οι εορτασμοί για τον ερχομό του καλοκαιριού».

Τα αεροδρόμια είναι άδεια και τα μαγαζιά των αεροδρομίων έχουν ωραίες κόλλες Α4 καρφωμένες στις βιτρίνες, που λόγω έλλειψης χρήσης έχουν μεταμορφωθεί σε καθρέφτες.

Η παράκαιρη Ρώμη γιατρεύτηκε, η μελαγχολική Ζέρι χαρούμενη ξανά στη θάλασσα. Πάει να μπει μέσα, αλλά ο φόβος μας κρατά ζωντανούς ή μερικές φορές σπρώχνει τους ζωντανούς προς ένα άλμα με την πλάτη. Καλύτερη η πρώτη επιλογή.

Να πιάσουμε τον φόβο απ’ το σημείο που δεν μας καίει το χέρι και τις αντιστάσεις.

Στο Γκέτινγκεν της Γερμανίας, σήμερα. 700 άτομα βρίσκονται σε υποχρεωτική καραντίνα και πετούν αντικείμενα από τα παράθυρα εναντίον της αστυνομίας.

Βορράς και νότος, οικονομίες σε κατάσταση λιπόθυμης παχύσαρκης κυρίας.

Στα αεροδρόμια και σε άλλα σημεία μετρούν τη θερμοκρασία μας χωρίς να το ξέρουμε.

Η επαγρύπνηση πέρασε από τις κινήσεις στον οργανισμό.

Πολλοί άνεργοι νέοι στην Ουγγαρία κατατάχτηκαν την περασμένη βδομάδα στον στρατό. Τους εξασφαλίζει πειθαρχία και φαγητό.

Στα εβραϊκά η πείνα λέγεται με μια λέξη που σημαίνει: γρύλλισμα σε άδειο στόμα».

Σε μια ταινία του Χέρτζογκ, ο στοχαστής και λογικός εκείνος, όταν του βάζουν ένα νεογέννητο στην αγκαλιά λέει: «αυτό εδώ με καταστρέφει!»

Να καταστρεφόμαστε από το απλό. Μια καλοήθης καταστροφή. Μα δεν είναι πάντα έτσι.

Είμαι εξαντλημένος, κλείνω το παράθυρο και το ημερολόγιο∙

«Μου λες πως πιο αθάνατη από τη φροντίδα και την οργή είναι η χαρά»,  έγραψε ο Χέλντερλιν κι ο στίχος αυτός είναι αρκετός για να τελειώσει οτιδήποτε.

Δεν θα υπάρξει απλώς ένα ‘μετά απ’ όλα αυτά’, θα υπάρξει ένα μεγάλο μετά.

Τραγικό, ελαφρύ, βαρύ, τρομερό, διαχυτικό, λιμασμένο, άσωτο, διεστραμμένο, εγωιστικό, αβέβαιο, φοβερό, τρομακτικό: ένα μετά που θα είναι όλα αυτά κι ακόμη περισσότερα.

Ένα μετά αμφίσημο, κτηνώδες και χαρούμενο.

-------------

*Ο Γκονσάλο Μ. Ταβάρες είναι Πορτογάλος συγγραφέας και γράφει το Ημερολόγιο της Πανούκλας καθημερινά από τις 23 Μαρτίου για την εφημερίδα Expresso.  

**Η Αθηνά Ψυλλιά που έκανε τη μετάφραση είναι ψυχολόγος και μεταφράστρια λογοτεχνίας από τα πορτογαλικά και συνεργάζεται με τον Γκονσάλο Μ. Ταβάρες από το 2011.

Σημείωση efsyn.gr: Τα κείμενα του Γκονσάλο Μ.Ταβάρες από την εφημερίδα Expresso θα αναδημοσιεύονται σε καθημερινή βάση από την ιστοσελίδα μας, κατόπιν συμφωνίας μαζί του

 

1. μετάφραση του Οδυσσέα Ελύτη, από τη Μικροπαντρεμένη.

 

Επιστολή Ταβάρες στους Έλληνες αναγνώστες:

 

Αγαπητοί φίλοι από την Ελλάδα

Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω πολύ για όλη την προσοχή και την φιλοξενία που δώσατε σ’ αυτό το Ημερολόγιο της Πανούκλας.

Στις 20 Ιουνίου θα γίνει η τελευταία καταχώριση.

Ήταν 90 σκληρές μέρες κατά τις οποίες προσπάθησα να παρακολουθήσω αυτό το εντελώς έξω από τα συνηθισμένα για τις ζωές μας γεγονός.

Δυο αιώνες έχει ο 21ος αιώνας και το 2020 σηματοδοτεί τη χρονιά του διαχωρισμού τους. Καλώς ή κακώς, θα υπάρχει ένα πριν κι ένα μετά απ’ αυτή την πανδημία.

Έχω την ελπίδα ότι σε μερικά χρόνια αυτό το Ημερολόγιο της Πανούκλας θα θεωρηθεί επίσης ως ένα ντοκουμέντο που προσπάθησε να καταγράψει τον πρώτο αντίκτυπο μιας βίαιης δύναμης που εμφανίστηκε χωρίς καλά καλά να ξέρουμε πώς.

Ήταν πολλές οι μέρες που το Ημερολόγιο με έσωσε από μια επικίνδυνη ανισορροπία. Μου έδωσε ένα κέντρο τις πρώτες εκείνες εβδομάδες του τρομαγμένου αποπροσανατολισμού.

Ευτυχώς, ξέρω ότι φάνηκε επίσης χρήσιμο και σε άλλα άτομα κάποιες κακές μέρες. Αυτό με ευχαριστεί και θα ήταν από μόνο του αρκετό.

Θα ήθελα να ευχαριστήσω πολύ την Αθηνά Ψυλλιά για την τεράστια μεταφραστική ικανότητα και την τεράστια γενναιοδωρία. Οι μήνες αυτοί ένωσαν μια κοινότητα και η Αθηνά υπήρξε η εξαιρετική και απαραίτητη καθημερινή αγγελιοφόρος. Ακούραστη, έγινε η σταθερή συντρόφισσα των σκληρών αυτών ενενήντα ημερών. Την ευχαριστώ πολύ, κανείς μας δεν θα το ξεχάσει αυτό.

Εύχομαι υγεία σε όλους, κι αν είναι δυνατόν να έρθει εκεί μια νέα χαρά.

Μια δυνατή αγκαλιά από τη Λισαβόνα

Γκονσάλο

 

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΠΑΝΟΥΚΛΑΣ
Βάφοντας με λευκό την επιταχυνόμενη επιφάνεια μιας ημέρας (16 Μαΐου)
Ξαναρχίζει το πρωτάθλημα ποδοσφαίρου στη Γερμανία. Πρώτο παιχνίδι εδώ και μήνες στην Ευρώπη. Ντόρτμουντ-Σάλκε. Αποτέλεσμα: 4-0. Ένα, δύο, τρία, τέσσερα.
Βάφοντας με λευκό την επιταχυνόμενη επιφάνεια μιας ημέρας (16 Μαΐου)
ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΠΑΝΟΥΚΛΑΣ
Όταν το ανθρώπινο ον ξυπνά και δε χρειάζεται να φορέσει παπούτσια (23 Απριλίου)
Όταν το ανθρώπινο ον ξυπνά και δε χρειάζεται να φορέσει παπούτσια. Μια μέρα κι ύστερα κι άλλη κι ύστερα κι άλλη. Η Μέρκελ είπε ότι η χώρα...
Όταν το ανθρώπινο ον ξυπνά και δε χρειάζεται να φορέσει παπούτσια (23 Απριλίου)
ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΠΑΝΟΥΚΛΑΣ
Κάποιος που βρίσκεται στην εξοχή μιλά για τις ευτυχείς στιγμές (22 Απριλίου)
Κάποιος που βρίσκεται στην εξοχή μιλά για τις ευτυχείς στιγμές. Έσκαβε και βρήκε ένα ζωντανό. Λαβαίνω τη φωτογραφία μιας σαλαμάνδρας με...
Κάποιος που βρίσκεται στην εξοχή μιλά για τις ευτυχείς στιγμές (22 Απριλίου)
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πενιχρός απολογισμός
Η γερμανική προεδρία απ’ ό,τι μέχρι στιγμής διαφαίνεται θα κλείσει με πενιχρό απολογισμό σε σχέση με τις υψηλές προσδοκίες που είχε καλλιεργήσει το Βερολίνο.
Πενιχρός απολογισμός
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στη σκιά της πανδημίας
Η πρόκληση είναι διπλή και ταυτόχρονη για τη Δύση, τις ΗΠΑ και την Ε.Ε. στη σκιά πλέον της βεβαιότητας ότι η πανδημία και οι επιπτώσεις της...
Στη σκιά της πανδημίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας