Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η κάθε θεωρία συνωμοσίας δεν πρέπει να «μολύνει» την κριτική σκέψη
AP Photo/Vincent Thian

Η κάθε θεωρία συνωμοσίας δεν πρέπει να «μολύνει» την κριτική σκέψη

  • A-
  • A+
Όσον αφορά στον κορονοϊό και στο τι τον δημιούργησε, είναι σίγουρο πως υπάρχουν σημαντικότερα ερωτήματα που πρέπει να μας απασχολούν σε ενεστώτα χρόνο.

«Η αλήθεια θα σε απελευθερώσει. Αλλά, πρώτα θα σε τσαντίσει πολύ» (Robert G. Ingersoll)

Οι περισσότεροι άνθρωποι σε κάθε τι που λαμβάνει χώρα γύρω μας ψάχνουμε να βρούμε τα αίτιά του. Είτε για να γνωρίσουμε και να αξιοποιήσουμε χρηστικά αυτή τη γνώση, είτε από απλή περιέργεια δίχως άλλες περαιτέρω προεκτάσεις. Βέβαια, ουκ ολίγοι στο σύγχρονο νεοελληνικό μικρόκοσμο χρησιμοποιούν τα πορίσματα για να «το παίξουν ιστορία» και για να «πουλήσουν πνεύμα». Το μεγάλο θέμα του κορονοϊού ευλόγως διακρίνεται για τη σημασία του. Επομένως, το πιο αναμενόμενο πράγμα είναι να ψάχνουμε όλοι τα πάντα. Όπως το πώς ξεκίνησε ο κορονοϊός...

Τέτοιες αναζητήσεις όσο σπουδαίες κι αν είναι, άλλο τόσο θέλουν προσοχή. Πρωτίστως, δεν πρέπει να αποπροσανατολίζουν τις προτεραιότητες. Το πώς και το γιατί δεν μπορούν να έρθουν ποτέ πρώτα όσο τρέχει το φαινόμενο. Γιατί προέχει η πολύπλευρη αντιμετώπισή του και οι εικασίες δεν επιλύουν κάτι το απτό... Αν, μάλιστα, καταλήγει κάποιος να υποτιμάει τον κίνδυνο εξαιτίας των δικών του ερμηνειών για το εκάστοτε φαινόμενο, τότε γίνεται από ένα σημείο και ύστερα επικίνδυνος και για τον εαυτό του και για τους γύρω του. Σε τέτοιες έκτακτες περιστάσεις θέλει ιδιαίτερη σύνεση ακόμα και η διαχείριση των αριθμών, η οποία έχει ως βασικό προαπαιτούμενο τη σωστή ερμηνεία τους. Με βάση την επιστράτευση της λογικής και των στατιστικών δεδομένων και αναλύσεων.

Κάθε θεωρία συνωμοσίας έρχεται να εκμεταλλευτεί την ανάγκη και τη δίψα για αναζήτηση αιτιών. Μα, πάνω από όλα, στηρίζεται στην κατασκευή φταιχτών. Το να εκτονώνουμε την εσωτερική μας πίεση σε κάποιον άλλον είναι βασική καταγεγραμμένη εδώ και αιώνες τακτική που διέπει τα ανθρώπινα.

Oι θεωρίες συνωμοσίας αναπτύσσονται, όμως, γιατί υπάρχει πρόσφορο έδαφος. Χρησιμοποιούν, συνήθως, αληθινές καταστάσεις και υπαρκτά γεγονότα για να κατευθύνουν τη σκέψη σε συγκεκριμένες παγίδες. Βασικός τους σκοπός δεν είναι να βοηθήσουν στην ανακάλυψη της αλήθειας, αλλά να ποδηγετήσουν. Να κατασκευάσουν βολικές αληθοφάνειες που συσκοτίζουν περισσότερο, παρά ξεδιαλύνουν. 

Τα άλματα λογικής είναι ταυτόχρονα το «όπλο», αλλά και το «αυτοξεσκέπασμά» τους... Η συνθετική σκέψη και η γνώση του σχετικού παρελθόντος επιτρέπουν στους πιο μυημένους σε τέτοιες καταστάσεις να ξεφύγουν από τις στημένες παγίδες που βρίσκονται μπροστά τους. Όμως, σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει πως δεν πρέπει να αναζητάμε -στο σωστό χρόνο- την αλήθεια. Χρησιμοποιώντας ακόμα και στοιχεία από κάποια... θεωρία συνωμοσίας... Εκείνα που όντως ισχύουν και έχουν βαρύτητα ουσίας. Κάποιοι πονηροί ανάγοντας τα πάντα και με περισσή ευκολία σε θεωρία συνωμοσίας καταφέρνουν να αποπροσανατολίσουν και να τη «βγάλουν καθαρή».

Η θεωρία συνωμοσίας εδραιώνεται κυρίως εκεί που υπάρχει η «μέριμνα» για λανθασμένες κρίσεις. Αλλά, η κάθε θεωρία συνωμοσίας δεν πρέπει να «μολύνει» την κριτική σκέψη. Ούτε να την υποβαθμίζει, ούτε να την αδρανοποιεί...

Καλό είναι να έχουμε στο νου μας πως δεν ερμηνεύονται πάντα όλα πίσω από απλοϊκά δίπολα. Κάποιες φορές αυτά τα δίπολα μπορεί στην πράξη να μην είναι και τόσο ανταγωνιστικά μεταξύ τους... Ειδικά σε κάποιες περιστάσεις μπορεί και να «κλείνουν το μάτι» το ένα στο άλλο. Η ανθρώπινη ιστορία είναι γεμάτη από παρεμφερή παραδείγματα.

Όσον αφορά στον κορονοϊό και στο τι τον δημιούργησε, είναι σίγουρο πως υπάρχουν σημαντικότερα ερωτήματα που πρέπει να μας απασχολούν σε ενεστώτα χρόνο. Φερ ειπείν, το πώς θα τον αναχαιτίσουμε, το πώς θα θεραπεύσουμε τις συνέπειές του και το πώς θα κάνουμε την επόμενη μέρα όσο το δυνατόν πιο ανεκτή για τους πολλούς. Εκεί τα πράγματα είναι πιο ευδιάκριτα και ίσως πιο εύκολα ερμηνεύσιμα. 

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ορισμένοι δεν έκαναν κανένα pause αυτόν τον καιρό...
Αυτό το διάστημα τα παρασκήνια δούλευαν στο φουλ, οι δικαστικές διαμάχες βγαίνουν και εκτός συνόρων, ο διχασμός διευρύνεται, ορισμένες αντιμαχίες οδηγούνται στα άκρα...
Ορισμένοι δεν έκαναν κανένα pause αυτόν τον καιρό...
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αναθαρρεύουμε, αλλά δεν εφησυχάζουμε...
Τα πράγματα δεν είναι εύκολα. Oι δυσκολίες είναι εδώ, παραμένουν δυνατές και εξακολουθούν να λειτουργούν ως ύπουλες και σημαντικές απειλές για το άμεσο μέλλον.
Αναθαρρεύουμε, αλλά δεν εφησυχάζουμε...
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι αυταπάτες του homo economicus
Πρόκειται για κουβέντα, τόσο ανοιχτή όσο και η αυτονομία του εθνικού κράτους, η σχέση δημοκρατίας και ανάπτυξης ή για το εάν το ΑΕΠ και λοιποί μακροοοικονομικοί δείκτες αποτυπώνουν τη συλλογική ευτυχία.
Οι αυταπάτες του homo economicus
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η εποχή της γύμνιας
Ο εγκλεισμός, που για πολύ κόσμο αυτή την εποχή συνοδεύεται από αεργία και για αρκετούς σέρνει την πολύ ρεαλιστική προοπτική της ανεργίας όταν τελειώσει η κρίση του κορονοϊού, μας φέρνει αντιμέτωπους με ό,τι...
Η εποχή της γύμνιας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ανήσυχη αναμονή…
Από τις εσωτερικές κοινωνικές και οικονομικές ισορροπίες μέχρι τους περιφερειακούς και παγκόσμιους συσχετισμούς προκύπτει η διαπίστωση ότι όχι μόνο δεν υπάρχει επιστροφή στην προ πανδημίας διεθνή κατάσταση,...
Ανήσυχη αναμονή…

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας