Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ορθοδοξία και «δεύτερος ελληνισμός»
ΜΠΟΝΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ/EUROKINISSI
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ορθοδοξία και «δεύτερος ελληνισμός»

  • A-
  • A+

Εβλεπα χθες στα κανάλια τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας να παρακολουθεί με κατάνυξη τον εορτασμό της Εκκλησίας για την Κυριακή της Ορθοδοξίας, την παγίωση δηλαδή της λατρείας των εικόνων (843 μ.Χ.) από την αυτοκράτειρα Θεοδώρα. Πριν από τον Πρόεδρο παρίστατο ο βασιλιάς -για φαντάσου. Η εορτή αυτή θεωρείται μέγιστη, αφού, λένε οι πατέρες, ήταν ένας θρίαμβος του ορθόδοξου δόγματος. Μάλιστα. Γιορτάζουμε ένα δόγμα, αντί να εκδηλώνουμε την ευγνωμοσύνη μας για ένα άλλο έργο, που κατά κάποιον τρόπο έσωσε τους γραπτούς θησαυρούς της αρχαιότητας και συνέβη τον ίδιο ακριβώς αιώνα με την αναστήλωση των εικόνων.

Οφείλουμε να σεβόμαστε τον πατριάρχη Φώτιο, έναν λαμπρό λόγιο, ένα ανοιχτό πνεύμα, έναν φίλο και προστάτη της αρχαίας λογοτεχνίας, ολόκληρο το λεξικό του οποίου, εκτός από τα άλλα που έχουν διασωθεί, ήρθε στο φως από έναν κώδικα που ανακάλυψε ο Λίνος Πολίτης το 1959. Ο καλός αυτός άνθρωπος της Εκκλησίας ενέπνευσε μια κίνηση, συνεπικουρούμενος από τον αυτοκράτορα Λέοντα τον σοφό, που ακόμη και από τους ίδιους τους Βυζαντινούς αποκλήθηκε «δεύτερος ελληνισμός».

Κίνηση μεταγραφής των αρχαίων κειμένων, η οποία συνέπεσε με ένα άλλο γεγονός μεγάλης ιστορικής σημασίας -και δεν είναι άλλο από μια ριζική μεταβολή του τύπου της γραφής· τη θέση της μεγαλογράμματης (με κεφαλαία γράμματα, που γράφονταν χωριστά) κατέλαβε η μικρογράμματη (επισεσυρμένη), που ασφαλώς ήταν ευκολότερη στο γράψιμο. Ο Φώτιος και η σοφή παρέα του μετέγραψαν όσους συγγραφείς αξιολογούσαν ότι έπρεπε να διαφυλαχτεί το έργο τους.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι μεγάλοι ελληνιστές χαρακτήρισαν την κίνηση του Φώτιου σαν ένα είδος αναγέννησης, πρώιμης μάλιστα, πολύ πριν από τον 14ο-15ο αιώνα. Και είναι κρίμα που οι Σταυροφόροι κατέλαβαν την Κωνσταντινούπολη το 1204 και χάθηκαν σπουδαίοι συγγραφείς τους οποίους είχε διαβάσει ο Φώτιος, ανάμεσά τους ο μεγάλος αιρετικός λυρικός Ιππώνακτας, πολλά του Καλλίμαχου, ο Γοργίας και ο Υπερείδης, πολλά από τους ιστορικούς (όπως σημειώνει ο Λέσκι). Και δεν πρέπει να λησμονείται ότι αυτή μεταγραφή ήταν δραστηριότητα που απαιτούσε, εκτός από τον χωρισμό των λέξεων και την τοποθέτηση των πνευμάτων, ικανότατη γνώση και υπομονή και κυρίως επιμονή.

Αντί λοιπόν να γιορτάζουμε αυτήν την αναγέννηση, αυτόν τον «δεύτερο» ελληνισμό, ασχολούμαστε, ως επίσημο κράτος δε, με εικονομάχους και εικονολάτρες, με δόγματα που δεν προάγουν τη λογική και την επιστήμη, αλλά την πίστη και την αδιαλλαξία. Με αυτά όμως τρέφεται η εξουσία, με πιστούς που αδιαφορούν για τον λόγο και τα επιτεύγματά του στην πορεία του ανθρώπινου είδους. Σηκώνει κανείς τα χέρια μπροστά σε αυτήν την... ανορθοδοξία, παραδίδεται εννοώ στην απίστευτη δύναμη της ορθοδοξίας [της εξουσίας, για να είμαστε πιο ειλικρινείς].

Αντί ο ένατος αιώνας να είναι στη μνήμη μας ως η εποχή που διασώθηκε η κληρονομιά μας, εξακολουθούμε, ως Πολιτεία δε, να ψάλλουμε εικονικά δόγματα. Αντί λοιπόν να ομνύουμε, έστω, στα ιδεώδη του ελληνοχριστιανικού (τι κακόηχη λέξη) πολιτισμού, επιλέγουμε το δεύτερο συνθετικό, που δεν χρειάζεται σκέψη και ακόνισμα του μυαλού, όπως απαιτεί το πρώτο. Αυτό μας αξίζει μάλλον.

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Ο γλυκύτατος και εχέφρων ιερέας Κοπανάκης
Ενας ιερέας τόλμησε να δοξάσει τον κοινό τόπο, τον κοινό νου κι έπεσαν επάνω του να τον φάνε οι καρχαρίες της εκκλησιαστικής ιεραρχίας, αυτοί που διαιωνίζουν το απαράμιλλο δόγμα τους.
Ο γλυκύτατος και εχέφρων ιερέας Κοπανάκης
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Η θεία μετάληψη, ο διάολος και το λιβάνι
Μερικοί δημοσιογράφοι, αλλά και γιατροί είναι ανεκδιήγητοι. Ερωτώμενοι, μεταξύ τους δε, εάν οι ίδιοι θα προέβαιναν στη θεία μετάληψη, αρνούνται βεβαίως, αλλά «κάθε πιστός μπορεί να εκφράσει την πίστη του όπως...
Η θεία μετάληψη, ο διάολος και το λιβάνι
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Οι ανακοινώσεις του πρωθυπουργού
Τι νόημα έχει να επαναλαμβάνει ο πρωθυπουργός τα μέτρα πρόληψης που μέρες πριν έχουν ανακοινώσει οι αρμόδιοι; Μήπως, για παράδειγμα, θα προσέξουμε καλύτερα τους παππούδες και τις γιαγιάδες επειδή στις...
Οι ανακοινώσεις του πρωθυπουργού
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Ο πρωθυπουργός και η «ανεξάρτητη» Δικαιοσύνη
Είναι μια πονεμένη ιστορία αυτή της Θέμιδας στη χώρα – και παντού. Δεν είναι τυχαίο ότι όλες οι επαναστάσεις πρότασσαν την κοινωνική δικαιοσύνη, την ίση απόδοσή της σε πλούσιους και φτωχούς. Το ίδιο βιολί εδώ...
Ο πρωθυπουργός και η «ανεξάρτητη» Δικαιοσύνη
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Η αναγγελία, τα σύμβολα, η επικοινωνία
O,τι και να νιώθουν στην αντιπολίτευση μετά την αναγγελία από τον πρωθυπουργό του ονόματος μιας γυναίκας ως υποψήφιας για τη θέση του ανώτατου άρχοντος θα αναγκαστούν να το επεξεργαστούν καλά πρώτα και στη...
Η αναγγελία, τα σύμβολα, η επικοινωνία
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Ο υπουργός, η Εκκλησία, οι βλάσφημοι
Ο υπουργός Δικαιοσύνης δεν είχε υπόψη του, λέει τώρα, δεν στόχευε να επιστρέψουμε, με τη διάταξη για επαναφορά του νόμου περί βλασφημίας, σε παλιά θεοκρατικά καθεστώτα. Μια φιλελεύθερη αντίληψή του προώθησε ο...
Ο υπουργός, η Εκκλησία, οι βλάσφημοι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας