Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η φοροελάφρυνση ως alter ego της ποινής και το παράδειγμα της Ιταλίας

Οδηγίες από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων προς τους φορολογούμενους

EUROKINISSI / ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΑΛΛΙΑΡΑΣ

Η φοροελάφρυνση ως alter ego της ποινής και το παράδειγμα της Ιταλίας

  • A-
  • A+

Πριν από μερικές μέρες ψηφίστηκε στην Ιταλία ένας νόμο πρότυπο για κάθε σύγχρονο προοδευτικό κράτος που αποσκοπεί στην εξοικονόμηση των τροφών. Όλο το σκεπτικό του κανόνα αυτού ήταν τόσο ευφυές, ώστε συνένωσε όλες τις κοινοβουλευτικές ομάδες της Ιταλίας στην υπερψήφιση του.

Έχοντας ως αφετηρία την μείωση της σπατάλης των τροφίμων, ο νέος νόμος αυτός παρέχει στις σχετικές επιχειρήσεις(Σουπερ μάρκετ, εστιατόρια, μανάβικα και άλλα) την δυνατότητα να παραχωρήσουν αποθέματα τροφών που δεν κατάφεραν να πωλήσουν σε φιλανθρωπικές οργανώσεις και σε συσσίτια, με αντάλλαγμα φοροελαφρύνσεις. Το όφελος της ρύθμισης αυτής θα είναι διττό. Αφενός, κάτι παραπάνω από 1 τόνο τροφής, που κατά την συνήθη πορεία των πραγμάτων θα κατέληγε στα σκουπίδια, τώρα θα χρησιμοποιηθεί για την σίτιση των απόρων, ενώ αφετέρου το κράτος θα γλυτώσει δαπάνες ως προς την διαχείριση των απορριμμάτων .

Η αποδοτικότητα ενός τέτοιου νομοσχεδίου είναι εκ των προτέρων εξασφαλισμένη, καθώς διαμορφώνει μια κατάσταση που κατά την επιστήμη των παιγνίων ονομάζεται’’ Win-Win Situation’’. Καθοριστικός παράγοντας για την εδραίωση μιας τέτοιας επωφελούς κατάσταση είναι η πλήρης αλληλεξάρτηση των συμφερόντων των συμμετεχόντων. Έτσι, οι επιχειρήσεις ως υποκείμενα του νόμου με την παράδοση των μη πωληθέντων αγαθών επωφελούνται από τις παρεχόμενες φοροελαφρύνσεις, το κράτος ως νομοθέτης με την σειρά του απαλλάσσεται από την ευθύνη διαχείρισης των περισσευόμενων τροφίμων μέσω της συμπεριφοράς των επιχειρήσεων, ενώ συγχρόνως οι αποδέκτες της ρύθμισης αντλούν οφέλη από τις πράξεις των άλλων δύο.

Ας δούμε πως θα εξελίσσονταν τα πράγματα αν το στοιχείο κλειδί της παραπάνω ρύθμισης οι φοροαπαλλαγές είχαν αντικατασταθεί με πρόστιμα, μέσο που κυριαρχεί στην Ελληνική έννομη τάξη, αναιρώντας την όλη φιλοσοφία του νομοσχεδίου. Η ρύθμιση θα είχε τον εξής χαρακτήρα: ‘’όλες οι επιχειρήσεις που δεν παραδίδουν τα εναπομείναντα τρόφιμα… τιμωρούνται με πρόστιμο…’’.

Είναι φανερό ότι κατά το σενάριο αυτό η επιζητούμενη ενέργεια από την πλευρά των επιχειρήσεων δεν θα εξασφάλιζε οφέλη για αυτές, ενώ αντίθετα η μη συμμόρφωση τους με τον κανόνα θα συνεπαγόταν κυρώσεις. Έτσι θα έσπαγε η αλυσίδα του τριπλού οφέλους, καθώς οι επιχειρήσεις θα στερούνταν κινήτρου για να αποδώσουν τα εναπομείναντα και επομένως θα ελλόχευε ο κίνδυνος ζημίας στα οφέλη των απόρων και του κράτους.

Παράλληλα, η αποτελεσματικότητα μιας τέτοιας ρύθμισης θα περιοριζόταν σημαντικά, καθώς ως γνωστόν ένας κανόνας που δημιουργεί υποχρεώσεις και όχι δικαιώματα προκαλεί επί του πρακτέου δυσφορία και οδηγεί αυτομάτως στην έμμεση καταπάτηση του (π.χ. με πλαστές δηλώσεις αγοράς τροφίμων λιγότερων από όσων στην πραγματικότητα αγοράστηκαν ή με καταστροφή των τροφίμων για να αποφευχθεί η ‘’ταλαιπωρία’’ συλλογής και παράδοσης τους).

Αναλογικά εφαρμόζοντας την παραπάνω ‘’πρακτική’’ στον χώρο της περιβαλλοντολογικής προστασίας μπορούμε να αντιληφθούμε την χρησιμότητα της. Σήμερα στην χώρα μας βλέπουμε πως οι ρυθμίσεις προστασίας του περιβάλλοντος κρίνονται ανεπαρκείς και οι ποινές κατά την παραβίαση τους ανούσιες γιατί απλούστατα δεν αγγίζουν τα μεγάλα αρπακτικά της αγοράς. Όταν για παράδειγμα ένα μεγάλο εργοστάσιο βλάπτει με την αλόγιστη διαχείριση των τοξικών αποβλήτων του ή με την ρυπογόνα αέρια που εκπέμπει το οικοσύστημα, ποια η αξία μιας ποινής που(κακώς) κατά κανόνα δεν επιβάλλεται εν τέλει; Και αν επιβληθεί στο συγκεκριμένο χώρο τιμωρεί χωρίς να επανορθώνει την επιγενόμενη ζημιά.

Αν όμως δινόταν εξαρχής μια μεγάλης τάξεως φοροελάφρυνση για όσους επιλέγουν να υιοθετήσουν φιλικές για το περιβάλλον πρακτικές ή αντίστοιχα μια επιδότηση για την ορθή διαχείριση των αποβλήτων; Πόσο ουσιαστική θα ήταν άραγε η συμβολή της πρόληψης στον χώρο αυτόν ως προστάδιο της τιμωρητικής έκφανσης της ποινής;

Τι οφείλουμε να αποκομίσουμε από την εκτενή αυτή ανάλυση; Προφανώς όχι να δαιμονοποιήσουμε τον θεσμό της ποινής (υπό την έννοια του προστίμου), καθώς αποτελεί το μοναδικό μέσο άμεσης αντίδρασης απέναντι στις αυθαιρεσίες των οικονομικά ισχυρών. Αντιθέτως όμως χρειάζεται να αναγνωρίσουμε ότι η προληπτική λειτουργία σε ορισμένα κοινωνικά ζητήματα επιτελείται ουσιαστικότερα με νομικά τεχνάσματα όπως οι φοροελαφρύνσεις, καθώς δίνουν κίνητρο για κοινωνικά επιθυμητές (και όχι απλά αποδεκτές συμπεριφορές), παρά με ‘’Δρακόντειες ποινές’’ που σπέρνουν τον φόβο και τον τρόμο.

* Φοιτητής Νομικής

ΑΠΟΨΕΙΣ
Κλωστική κάνναβη: καταλύτης αγροτοβιομηχανικής ανάπτυξης
Ο νόμος 4139/2013 άνοιξε τον δρόμο για την καλλιέργεια της κλωστικής ή βιομηχανικής κάνναβης στην Ελλάδα, ενώ ήδη από το 1990 με την Οδηγία 1308/1990 της Ε.Ε. η καλλιέργειά της κατέστη νόμιμη στην Ευρώπη...
Κλωστική κάνναβη: καταλύτης αγροτοβιομηχανικής ανάπτυξης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Βιοποικιλότητα και πανδημίες
Η επικράτηση του σύγχρονου ανθρώπου στο περιβάλλον τον ώθησε σε πληθυσμιακή έκρηξη δημιουργώντας ταυτόχρονα μια σειρά από παρενέργειες: άρχισε να συνωστίζεται σε περιορισμένους οικοτόπους (μεγαλουπόλεις), να...
Βιοποικιλότητα και πανδημίες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η «στρατηγική του σοκ» στον νέο νόμο για το περιβάλλον
Ψηφίστηκε στη Βουλή την Τετάρτη 5 Μαΐου 2020, με ονομαστικές ψηφοφορίες και αποχώρηση της αξιωματικής αντιπολίτευσης, το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ).
Η «στρατηγική του σοκ» στον νέο νόμο για το περιβάλλον
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αντί-περιβαλοντικά νομοσχέδια και αντικοινωνικές συμπεριφορές
Με νωπές ακόμη τις μνήμες του κορονοϊού και δεν φαίνεται να έχουμε πάρει κανένα μάθημα από την πανδημία. Άλλο ένα αντί-περιβαλλοντικό σχέδιο νόμου, για την τουριστική ανάπτυξη αυτή τη φορά, κατατέθηκε από το...
Αντί-περιβαλοντικά νομοσχέδια και αντικοινωνικές συμπεριφορές
ΑΠΟΨΕΙΣ
Παγκόσμια Ημέρα της Μέλισσας και κορονοϊός
Η 20ή Μαΐου καθιερώθηκε από τα Ηνωμένα Εθνη το 2017 ως η Παγκόσμια Ημέρα της Μέλισσας, για να υπενθυμίζει στην ανθρωπότητα τα οφέλη των μελισσών για τα προϊόντα τους στον άνθρωπο, τον ρόλο τους ως επικονιαστών...
Παγκόσμια Ημέρα της Μέλισσας και κορονοϊός
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η δημοκρατία πάει… καζίνο
Το λογοπαίγνιο του τίτλου εμπεριέχει το αίσθημα αγωνίας και ανασφάλειας των πολιτών, όταν οι ζωές τους παίζονται σε ρώσικη ρουλέτα και τα δικαιώματα τους επαφίενται στην τύχη.
Η δημοκρατία πάει… καζίνο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

ΚΛΕΙΣΙΜΟ