Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η επανοικειοποίηση του «ζωτικού μας χώρου»

Η επανοικειοποίηση του «ζωτικού μας χώρου»

  • A-
  • A+

Μέσα στη μαυρίλα των ημερών, εν αναμονή της επιβολής ακόμα παραβιαστικότερων μέτρων στο προσφυγικό πεδίο και με την ακροδεξιά ρητορική να (ξανα)εντείνεται, η παρέμβαση-περφόρμανς των 10 θηλυκοτήτων στην παρέλαση του Δήμου Ν. Φιλαδέλφειας-Ν. Χαλκηδόνας ήταν ανάσα ελευθερίας, συμπερίληψης και ιστορικής συνέχειας.

Κυκλοφόρησε ήδη ευρέως η ερμηνεία της σύνδεσης της περφόρμανς αυτής και του Silly Walk των Monty Python με το «shell shock» –μία σύνδεση αμφιλεγόμενη, που δεν φαίνεται να αποδεικνύεται ευθέως. Ταυτόχρονα, τα ίδια τα άτομα που εμπνεύστηκαν και εκτέλεσαν το δρώμενο δίνουν ξεκάθαρα αντιμιλιταριστικό χαρακτήρα στην επέμβασή τους, με ουσιαστικό πολιτικό λόγο.

Σε αυτό το πλαίσιο, η αναφορά στο shell shock δεν είναι άτοπη –και σε καμία περίπτωση άσχετη, ειδικά αν μάθουμε κάποια παραπάνω πράγματα γι' αυτό:

Καταρχάς, είναι ένα σύνδρομο με νευρολογικά αλλά και αμιγώς ψυχογενή (όπως αποδείχτηκε στην πορεία) αίτια, που παρουσίασαν οι στρατιώτες του Α′ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μεταξύ άλλων περιλάμβανε: νευρικές κινήσεις των άκρων και του κεφαλιού, τικ, αδυναμία των στρατιωτών να κοιμηθούν ή να φάνε, απώλεια μνήμης, περπάτημα με «χορευτικές» κινήσεις (αναφερόμενο ως «υστερικό»), συνεχές γέλιο ή γκριμάτσες προσώπου κ.ά.

Αρχικά θεωρήθηκε ότι το σύνδρομο έχει μόνο νευρολογικά αίτια (παθολογικές εγκεφαλικές βλάβες δηλαδή, οφειλόμενες αποκλειστικά στον τραυματισμό ή «ταρακούνημα» των στρατιωτών κατά τη διάρκεια των βομβαρδισμών). Αργότερα όμως έγινε αντιληπτό ότι το παρουσίαζαν και άτομα που δεν είχαν βρεθεί καν σε βομβαρδισμό και ιδιαίτερα ανώτατοι αξιωματικοί, που ήταν υπεύθυνοι για τον παραδειγματισμό των «κατωτέρων» τους. 

Ο λόγος: από τη μια γίνονταν μάρτυρες των συνεπειών του πολέμου στους στρατιώτες τους (τραυματισμοί, ακρωτηριασμοί, ψυχολογικά και σωματικά στοιχεία που τους «μεταμόρφωναν» σε κάτι ιδωμένο ως διαφορετικό από αυτό που ήταν), συνεπειών που πολλές φορές συσχέτιζαν ενοχικά με τις δικές τους εντολές, αναλαμβάνοντας μια ευθύνη που το εμπόλεμο σύστημα δεν δέχεται ποτέ να διαμοιράσει. Από την άλλη, η συστημική πίεση σε βάρος των αξιωματούχων να μην εκφράζουν τα δικά τους συναισθήματα και κυρίως φόβο ή ανασφάλεια, αφού όφειλαν να αποτελούν υπόδειγμα ανδρείας και τόλμης στους στρατιώτες, επιτελώντας την αναμενόμενη αρρενωπότητα.

Το σύνδρομο τελικά καταγράφηκε να είναι περίπου 4 φορές μεγαλύτερο σε αξιωματούχους από τον υπόλοιπο στρατιωτικό πληθυσμό.

Όσοι το παρουσίασαν, μετά την επιβολή και την εσωτερίκευση των κανόνων «ανδρείας» και εθνικής γενναιότητας, κλήθηκαν να επιστρέψουν σε ένα κοινωνικό πλαίσιο που τους στιγμάτιζε ως ψυχικά ασθενείς, χωρίς να λαμβάνουν ούτε την ελάχιστη τιμή των «ανάπηρων πολέμου», με τις ίδιες τις κυβερνήσεις να αρνούνται την ύπαρξή τους. Επιπλέον, η εξουσιαστικότητα του συστήματος επιτελέστηκε σε βάρος τους και από το (ψυχ)ιατρικό προσωπικό, που συχνά τους αντιμετώπισε ως πειραματόζωα, επιβάλλοντάς τους τεχνικές ασύμβατες με την κατάστασή τους, αλλά και τη δεοντολογία –κάτι που χαρακτήριζε ακόμα πιο έντονα την ψυχιατρική της εποχής.

Η σύνδεση της εν λόγω παρέμβασης λοιπόν με τα παραπάνω δεν είναι άστοχη, ακόμα και χωρίς την άμεση συνάφειά τους. Και αυτό γιατί είναι πολλά περισσότερα από μια «περίεργη» ή, ακόμα χειρότερα, «χωρίς σεβασμό» κίνηση. Είναι ένας συμβολισμός της καθ' αυτής έννοιας του σεβασμού, μια νύξη κατά της περιθωριοποίησης, μια αντίσταση στην πατριαρχική, αρτιμελή, αρρενωπή, στρατιωτικολάγνα ετερο-κανονικότητα. 

Η ίδια η σύνδεση της περφόρμανς με την αναπηρία που έγινε από πολλούς (του κ. Βορίδη συμπεριλαμβανομένου), ενώ ταυτόχρονα θεωρήθηκε υποτιμητική, ασεβής δράση, είναι ενδεικτική.

Τέλος, ο τόπος που επιλέχθηκε, μια γειτονιά-κράμα απογόνων προσφύγων, αριστερών και αναρχικών συλλογικοτήτων και νεοφασιστικών, φανατικών χούλιγκανς που μιλάνε ακόμα για τη Μεγάλη Ιδέα, ήταν το πιο κατάλληλο σημείο για την ανάδειξη της επανοικειοποίησης: του «ζωτικού μας χώρου» (αυτής της έννοιας που δομήθηκε τόσο βάναυσα από τους ναζιστές στο Β′ Παγκόσμιο Πόλεμο ως επιστέγασμα της μισαλλοδοξίας και των στρατοπέδων συγκέντρωσης), των σωμάτων μας, των εννοιών του σεβασμού και της ιστορικής μνήμης, του αγώνα για την ελευθερία.

*MSc. Ψυχολόγος, επιστημονικά υπεύθυνη Ελληνικού Τμήματος Πιστοποίησης Θυμάτων Βασανιστηρίων και Orlando LGBT+ Ψυχική Υγεία Χωρίς Στίγμα

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενεργοί πολίτες ή κουρδισμένα στρατιωτάκια;
Ένα πράγμα θα ήθελα να κρατήσουμε. Την ελπίδα ότι τα παιδιά μας δεν θα αναγκαστούν να μεγαλώσουν με έναν αναχρονιστικό θεσμό που επιβλήθηκε στη δική μας γενιά.
Ενεργοί πολίτες ή κουρδισμένα στρατιωτάκια;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το δικαίωμα στη βλασφημία
Η άσκηση του δικαιώματος της ελεύθερης έκφρασης εκ φύσεως ενοχλεί και γι’ αυτό ακριβώς το δικαίωμα προστατεύεται συνταγματικά. Ποιο δικαίωμα επικαλούνται όμως σε γενικές γραμμές οι μηνυτές σε όλες τις...
Το δικαίωμα στη βλασφημία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους
Το ίδιο το Δικαστικό Σώμα της Γερμανίας έχει δεχτεί ότι υπάρχει ζήτημα όσον αφορά τις οφειλές προς την Ελλάδα. Απαιτούμε και δεν επαιτούμε αυτά που μας οφείλουν. Δεν έχουμε ίχνος μνησικακίας ή εκδίκησης, είναι...
Οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οποιος λογαριασμό δεν μπορεί να δώσει…
Οποιος, λοιπόν, δεν γνωρίζει την προέλευση των παρόντων συνταγμάτων της ανθρωπότητας, τους χάρτες των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (αυτό είναι το παρελθόν), δεν μπορεί ποτέ να βρει μια λύση στα τρέχοντα προβλήματά...
Οποιος λογαριασμό δεν μπορεί να δώσει…
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ευρωπαϊκό κοινωνικό κράτος: αποποίηση ή αποδοχή του;
Αν μας ζητούσαν να εντοπίσουμε την ικανή συνθήκη της ιστορικά πρωτοφανούς, σχεδόν εβδομηκονταετούς ευρωπαϊκής σταθερότητας, οποιαδήποτε απάντηση μη περιλαμβάνουσα το κοινωνικό κράτος θα φαινόταν καταφανώς...
Ευρωπαϊκό κοινωνικό κράτος: αποποίηση ή αποδοχή του;
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Η υποβόσκουσα αλήθεια της ανεκτικότητας»
Μια κοινωνία πολυπολιτισμική και πολυεθνική, όπως κάθε σύγχρονη κοινωνία, περιορίζεται στα ιστορικά της στεγανά, ενώ ταυτόχρονα ανοίγει τους ορίζοντες της. Σήμερα, ως κυρίαρχη ιδεολογία αυτής της κοινωνίας...
«Η υποβόσκουσα αλήθεια της ανεκτικότητας»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας