Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Αλλαγή στρατηγικής: Το καταλανικό ζήτημα βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή
AP Photo

Αλλαγή στρατηγικής: Το καταλανικό ζήτημα βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή

  • A-
  • A+

Μετά από σχεδόν μια εβδομάδα μαζικών διαδηλώσεων, συγκρούσεων και ασυγκράτητης αστυνομικής βίας, όλα τα εμπλεκόμενα μέρη στο καταλανικό ζήτημα βρίσκονται ενώπιον κρίσιμων αποφάσεων. Πολλά μέσα ενημέρωσης αναφέρονται στο κίνημα ως «αμιγώς αυτονομιστικό», ωστόσο η πτέρυγα αυτή δεν αποτελεί πλέον την απόλυτη πλειοψηφία.

Οι πολίτες και οι συλλογικότητες που συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις δεν αποτελούν μια συμπαγή ιδεολογικά και πολιτικά ομάδα, όπως συνέβαινε τουλάχιστον μέχρι το 2017. Στις γραμμές του κινήματος έχουν εισέλθει χιλιάδες πολίτες, κυρίως μεταξύ 20-45 ετών, που συμμετέχουν και δραστηριοποιούνται όχι με όραμα και στόχο την ανεξαρτησία της Καταλονίας, αλλά ως αντίδραση στην αστυνομική καταστολή και στην απουσία γόνιμου διαλόγου για το ζήτημα αυτό από τα πολιτικά κόμματα της χώρας. Με μοναδικές εξαιρέσεις τους Ποδέμος και την Ενωμένη Αριστερά, κανένα άλλο κόμμα δεν έχει τοποθετηθεί για το καταλανικό ζήτημα με πολιτικά κριτήρια, στη βάση της τρέχουσας συγκυρίας και της ανάγκης να αποκλιμακωθεί η κρίση.

Οι δικαστικές αποφάσεις και οι φυλακίσεις πολιτικών ηγετών της Καταλονίας που στήριξαν τη διενέργεια δημοψηφίσματος τον Οκτώβριο του 2017 και επέμειναν στην ανάγκη διαλόγου μεταξύ της κεντρικής κυβέρνησης στη Μαδρίτη και της περιφερειακής κυβέρνησης στη Βαρκελώνη, πυροδότησαν ακόμη περισσότερο το συγκρουσιακό κλίμα. Κι ενώ το καταλανικό ζήτημα ήταν πρωτίστως ένα θέμα εσωτερικό και περιφερειακό για την Ισπανία, έχει καταστεί σήμερα ένα θέμα ευρωπαϊκό με πολλές διαστάσεις.

Σε πρώτο επίπεδο, τόσο η κυβέρνηση Ραχόι όσο και η κυβέρνηση Σάντσεθ ακολούθησαν την ίδια τακτική: Ανεξέλεγκτη αστυνομική βία κατά των διαδηλωτών, απουσία οποιασδήποτε πρωτοβουλίας διαλόγου, υποβίβαση του θέματος από καθαρά πολιτικό σε νομικό/δικαστικό. Την ίδια στιγμή, τα δημοκρατικά αντανακλαστικά της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκονται σε πλήρη αδράνεια, η ευρωομάδα των Σοσιαλιστών σιωπά, ενώ η αντίστοιχη ομάδα των Πράσινων, που σε ανάλογες περιπτώσεις καταπάτησης ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε Ουγγαρία και Πολωνία στο πρόσφατο παρελθόν είχαν πιέσει πολιτικά και κινηματικά, σήμερα αδιαφορούν. Αντίστοιχα προβληματική και η στάση της ευρωπαϊκής Αριστεράς, που προσέχει να κρατήσει ισορροπίες μεταξύ των διαφορετικών εθνικών πολιτικών ομάδων, επιλογή που τελικά αποδυναμώνει συνολικά το πολιτικό και ιδεολογικό της προφίλ.

Σε δεύτερο επίπεδο, η πολιτική διαχείριση του καταλανικού ζητήματος από τις κυβερνήσεις Ραχόι και Σάντσεθ αποδεικνύει ότι δεν υπάρχει επεξεργασμένη πολιτική θέση για το ζήτημα, δεν υπάρχει καμία διάθεση διαλόγου, παρά μόνο η σπουδή να κρυφτούν οι πολιτικές ηγεσίες πίσω από δικαστικές αποφάσεις, κερδίζοντας χρόνο. Ο χρόνος όμως λειτουργεί εις βάρος της αποκλιμάκωσης, καθώς αφενός ριζοσπαστικοποιεί περαιτέρω το καταλανικό κίνημα, αφετέρου καθιστά όλο και πιο αυταρχικές τις αντιδράσεις του ισπανικού πολιτικού συστήματος. Μοναδική κερδισμένη από αυτή τη σύγκρουση θα βγει η ακροδεξιά, με ομάδες φασιστών να ταξιδεύουν στη Βαρκελώνη και να ζητούν «εκδίκηση» στο όνομα της εδαφικής ενότητας της χώρας.

Σε τρίτο επίπεδο, με τα σημερινά δεδομένα, η αλλαγή στρατηγικής δείχνει να είναι μονόδρομος για την ισπανική κυβέρνηση. Πιθανή αποκλιμάκωση της κρίσης δεν θα σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι το ζήτημα έχει λήξει. Αντίθετα, θα πρέπει να αναμένουμε ένα νέο κεφαλαίο σύγκρουσης και καταστολής, αυτή τη φορά ακόμη πιο έντονο από το σημερινό. Η κυβέρνηση που θα εκλεγεί το Νοέμβριο στη χώρα θα πρέπει να προετοιμάσει έναν οδικό χάρτη για την Καταλονία, σε συνεργασία με τα κόμματα της αντιπολίτευσης, και να αναζητήσει συναινετικές και αμοιβαία επωφελείς λύσεις.

Απαραίτητο βήμα θα πρέπει να είναι η επανεξέταση των δικαστικών υποθέσεων των Καταλανών ηγετών και οι σχετικές καταδικαστικές αποφάσεις. Την ίδια στιγμή, οι κυρίαρχες δυνάμεις της Καταλονίας που έχουν στην ατζέντα τους την αυτονόμηση, θα πρέπει να ξαναδούν το θέμα με μεγαλύτερη διορατικότητα. Αμφότερες οι πλευρές σε Μαδρίτη και Βαρκελώνη πρέπει να κατανοήσουν ότι το ζήτημα είναι πολιτικό, όχι δικαστικό, ούτε αποκλειστικά συνταγματικό. Όσο για την ΕΕ, οφείλει να συμβάλλει στο διάλογο, να πιέσει και τα δύο μέρη, να ασκήσει εποικοδομητικό ρόλο, όχι παρεμβατικό. Η αδράνεια μόνο υπονομευτικά μπορεί να λειτουργήσει, πλήττοντας το ήδη τρωτό κύρος της ΕΕ και των θεσμικών της οργάνων εντός των ευρωπαϊκών κοινωνιών.

Το καταλανικό ζήτημα παρέχει επίσης μια σπουδαία ευκαιρία στην ισπανική Αριστερά να αναλάβει έναν κρίσιμο πολιτικό ρόλο, τη στιγμή που το ισπανικό πολιτικό σύστημα δείχνει εγκλωβισμένο σε οπισθοδρομικές, παλαιοκομματικές αντιλήψεις. Θα τα κατάφερει να κάνει ένα βήμα μπροστά ή θα μείνει παρατηρητής των εξελίξεων;

*Ο Δημήτρης Ραπίδης είναι πολιτικός αναλυτής και επικοινωνιολόγος, συντονιστής του Ευρωπαϊκού Προοδευτικού Φόρουμ

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Αριστερά της Καταλονίας και τα τακτικά σφάλματά της
Μέσα από τη διαδικασία και όπως εξελίχθηκαν τα γεγονότα για την ανεξαρτησία της Καταλονίας αναδείχθηκαν όχι μόνον οι αντιθέσεις στο εσωτερικό της τοπικής κοινωνίας, αλλά συνάμα και οι αντινομίες που διακρίνουν...
Η Αριστερά της Καταλονίας και τα τακτικά σφάλματά της
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ακόμη και οι καλύτεροι άνθρωποι...
Γράφω από έναν από τους πλέον προνομιακούς τόπους του κόσμου, την Καταλονία. Την περιοχή που τους τελευταίους δύο μήνες αρκετές φορές έμοιαζε ότι αποφάσισε να αυτοκτονήσει, φτάνοντας κάποιες στιγμές στα...
Ακόμη και οι καλύτεροι άνθρωποι...
ΑΠΟΨΕΙΣ
Καταλονία και Σύνταγμα
Ο πάσης φύσεως φασιστικός ολοκληρωτισμός δεν αποδέχεται, ούτε καν ανέχεται, την αυτονομία μιας περιοχής σε όλη την κλίμακά της και, βεβαίως, την ανεξαρτησία ως το αποτέλεσμα της άσκησης του δικαιώματος της...
Καταλονία και Σύνταγμα
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Βαρκελώνη, άνοιξε τις πύλες σου στον κόσμο»*
Προσγειώθηκα στη Βαρκελώνη την περασμένη Παρασκευή το πρωί. Εμελλε να ζήσω ένα Σαββατοκύριακο ιστορικό για τη χώρα μου. Εκείνο το βράδυ του Σαββάτου είδα κούραση και ένταση στους ανθρώπους στον δρόμο,...
«Βαρκελώνη, άνοιξε τις πύλες σου στον κόσμο»*
ΑΠΟΨΕΙΣ
Game of Thrones μεταξύ Πουτζντεμόν και Ραχόι
Πάγος έχει πέσει ανάμεσα στην καταλανική αρχή της Ζενεραλιτάτ και την ισπανική κυβέρνηση. Οι σχέσεις ανάμεσα στις κυβερνήσεις του Κάρλες Πουτζντεμόν και του Μαριάνο Ραχόι έχουν διακοπεί, δεν υπάρχει άμεση...
Game of Thrones μεταξύ Πουτζντεμόν και Ραχόι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Απεικάσματα κυριαρχίας
Τα γεγονότα στην Καταλονία έχουν ενδιαφέρον για όλη την Ευρώπη. Το δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία, η βίαιη αντίδραση της ισπανικής κυβέρνησης, η διακήρυξη της ανεξαρτησίας και οι αναμενόμενες εξελίξεις θέτουν...
Απεικάσματα κυριαρχίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας