Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Πέθανε ο συγγραφέας και κριτικός Χάρολντ Μπλουμ
AP Photo/Kathy Willens

Πέθανε ο συγγραφέας και κριτικός Χάρολντ Μπλουμ

  • A-
  • A+

Ίσως ο πιο σημαντικός κριτικός λογοτεχνίας των μεταπολεμικών χρόνων, ο Χάρολντ Μπλουμ, άφησε την τελευταία του πνοή χθες σε ηλικία 89 ετών, σε νοσοκομείο του Νιου Χάβεν κοντά στο Πανεπιστήμιο του Γέιλ, με το οποίο συνέδεσε τη ζωή και τη διδασκαλία του για κοντά έξι δεκαετίες.

Ο συγγραφέας των έργων-σταθμός «Η αγωνία της επίδρασης» και «Ο δυτικός κανόνας» δεν θέλησε να φύγει από τις αίθουσες παρά την εύθραυστη υγεία του και την περασμένη Πέμπτη έδωσε το τελευταίο του μάθημα, όπως ανέφερε στους New York Times η σύζυγός του Ζαν, ανακοινώνοντας τον θάνατό του.

Μνημεία μεγάλης εμβρίθειας και ευστοχίας, τα βιβλία του Μπλουμ κατόρθωσαν να εμφιλοχωρήσουν στους καταλόγους των βιβλίων με τις μεγαλύτερες πωλήσεις, εκτοπίζοντας άλλα με πιο δημοφιλή θεματολογία. Ο ίδιος είχε περιληφθεί στον κατάλογο για το βραβείο Best National Award, ενώ ήταν μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Γραμμάτων.

Το κέντρο του κανόνα για τον συγγραφέα περισσότερων από 40 έργων λογοτεχνικής κριτικής, πάνω στον οποίο μετρούνται όλα τα κατοπινά έργα της μεγάλης λογοτεχνίας, είναι οι δημιουργίες του Σαίξπηρ και του Θερβάντες.

Γύρω τους εξακτινώνονται όλοι οι τιτάνες του λόγου στους επόμενους αιώνες, όπως οι Γουΐτμαν, Κάφκα, Προυστ, Τζόις, ή Βιρτζίνια Γουλφ. Το έργο όλων αυτών των συγγραφέων συναρμόζει αυτό που ο ίδιος χαρακτηρίζει «ο Δυτικός Κανόνας». Μία άποψη που προκάλεσε -και συνεχίζει να προκαλεί- μεγάλη συζήτηση και πολεμική εντός των ακαδημαϊκών κύκλων.

Μολονότι ο ίδιος ο Μπλουμ είχε κατ’ επανάληψη μεταβάλλει τα κριτήρια του κανόνα του, δεν ήσαν λίγοι που του προσήψαν πως η ιδέα του για την λογοτεχνία ήταν «εκλεκτικιστική» και «ελιτίστικη», αφήνοντας εκτός του κύκλου των μεγάλων δημιουργών σημαντικά ονόματα της λογοτεχνίας.

Ο Μπλουμ κατάφερνε να ασκεί μεγάλη επιρροή και να είναι δημοφιλής στο κοινό, παρόλο που δεν έκανε την παραμικρή παραχώρηση στα υψηλά κι απαιτητικά κριτήρια που απαιτούσαν τα θέματα που έθιγε και αφορούσαν τις πιο υψιπετείς λογοτεχνικές δημιουργίες της ανθρωπότητας.

Μολονότι στον πυρήνα της εταστικής του προσπάθειας ο Μπλουμ είχε πάντοτε την ιδέα της «μεγάλης» λογοτεχνίας, τα βιβλία του μπορούνε να καταταχθούν σε δύο κατηγορίες.

Ορισμένα ήσαν ιδιαίτερα εξειδικευμένα: όπως «Η Αγωνία της Επίδρασης» (1973), στο οποίο ανέπτυξε την περίπλοκη θεωρία για τη γένεση και τους επιγόνους των μεγάλων δημιουργημάτων, ιδίως στην ποίηση, επιχειρηματολογώντας πως η δημιουργία δεν αποτελεί μία γονυκλισία απέναντι στα μεγάλα έργα του παρελθόντος, αλλά μία φροϋδική διαπάλη, κατά την οποία οι κατοπινοί δημιουργοί απαρνούνται και διαστρεβλώνουν τους λογοτεχνικούς «πατέρες» τους, την ώρα που το έργο τους επιβεβαιώνει τρανταχτά την κληρονομιά και το χρέος που τους έχουν αφήσει.

Σε ένα άλλο, πιο ιδιαίτερο κι ιδιοσυγκρασιακό βιβλίο «To βιβλίο του Ι, The book of J», ο Μπλουμ διατύπωνε την προσωπική υπόθεση πως ο Θεός της Ιουδαϊκοχριστιανικής παράδοσης δεν ήταν παρά ένα λογοτεχνικό πρόσωπο, δημιουργία μίας γυναίκας συγγραφέως που ζούσε στα χρόνια του Σολομώντα και η οποία είχε συγγράψει πολλά κεφάλαια από τα πρώτα πέντε βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης.

Στον αντίποδα, άλλοι τίτλοι του απετέλεσαν εκδοτικές επιτυχίες και «καταβροχθίσθηκαν» από το κοινό. Ο Μπλουμ θαύμαζε κι εξέδιδε μελέτες, όχι μόνον για «λευκούς άνδρες», αλλά και για συγγραφείς όπως η Τόνι Μόρισον, η Βιρτζίνια Γουλφ, η Έμιλι Ντίκινσον, η Τζόρτζ Έλιοτ, η Έιμι Ταν, αλλά και για τη Μάγια Αγγέλου. Ο ίδιος έγραψε και ένα μυθιστόρημα «Η Μάχη κατά του Λούσιφερ», όμως αργότερα αποποιήθηκε το δημιούργημά του.

Γεννήθηκε το 1930 στο Ιστ Μπρονξ. Οι γονείς του ήσαν ορθόδοξοι Εβραίοι μετανάστες από τη Ρωσία και κανένας τους δεν κατάφερε να μάθει και να διαβάζει αγγλικά.

Ο λογοτεχνικός περίπλους του Μπλουμ ξεκίνησε με την Γίντις (Μεσευρωπαϊκή) ποίηση, αλλά σύντομα ανακάλυψε τα έργα του Χαρτ Κρέιν, του Τ.Σ. Έλιοτ, του Γουΐλιαμ Μπλέικ και άλλων μεγάλων ποιητών. Ο ίδιος παινευόταν πως όταν ήταν νέος μπορούσε να διαβάζει 1.000 σελίδες στην καθισιά του.

Αποφοίτησε το 1951 από το Πανεπιστήμιο Κορνέλ και το διδακτορικό του το εκπόνησε στο Γέιλ το 1955. Το 1958 παντρεύτηκε την Ζαν και απέκτησε μαζί της δύο γιούς.

Ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του στη δεκαετία του ’50 ορθώνοντας το ανάστημά του στο έργο του Τ.Σ. Έλιοτ. Στις επόμενες δεκαετίες δημιούργησε κι άλλα τέτοια λογοτεχνικά σκάνδαλα, επικρίνοντας τον Αφροκεντρισμό, τον Φεμινισμό, τον Μαρξισμό και άλλα κινήματα, τα οποία τοποθετούσε στην περιωπή της «Σχολής της Μνησικακίας».

Αντιπαθούσε τα βιβλία του Χάρι Πότερ και εξέφρασε την αγανάκτησή του για τη βράβευση του Στίβεν Κινγκ με το National Book Award. Χαρακτήρισε ως «καθαρά πράξη πολιτικής ορθότητας» την βράβευση της Ντόρις Λέσινγκ με Νόμπελ Λογοτεχνίας.

«Είμαι ο πραγματικά Μαρξιστής κριτικός σας. Όμως ακολουθώντας περισσότερο τον Γκράουτσο Μαρξ, παρά τον Καρλ», δήλωνε αυτοσαρκαστικά, κάνοντας αναφορά στον μεγάλο προπολεμικό Αμερικανό κωμικό των ονομαστών Αδελφών Μαρξ. «Υιοθετώ ως σύνθημα τη μεγάλη συμβουλή του Γκράουτσο "Σε ό,τι ισχύει, εγώ είμαι αντίθετος"».

Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ, NY Times, Guardian, El Pais

ART - ΝΕΑ
Πέθανε ο σκηνοθέτης Σταύρος Καπλανίδης
Στις 11 το πρωί της Τρίτης, στο νεκροταφείο Ζωγράφου, θα γίνει η πολιτική κηδεία του σκηνοθέτη Σταύρου Καπλανίδη, που πέθανε το βράδυ της Παρασκευής, μετά από σύντομη μάχη με τον καρκίνο.
Πέθανε ο σκηνοθέτης Σταύρος Καπλανίδης
ART - ΝΕΑ
Η Ακρόπολη φωταγωγείται στα χρώματα της UNICEF
Με μπλε χρώμα θα φωταγωγηθεί η Ακρόπολη στις 20 Νοεμβρίου, με αφορμή τη συμπλήρωση 30 ετών από την υπογραφή της Σύμβασης του Οργανισμού των ΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού.
Η Ακρόπολη φωταγωγείται στα χρώματα της UNICEF
ART - ΝΕΑ
Βηματοδότης... στην «τεράστια αρρυθμία»
Με τη σύσταση Διυπουργικής Επιτροπής που θα παρέχει συνδρομή για άμεση επίλυση ζητημάτων αποφασίστηκε να αντιμετωπιστούν τα πολλαπλά προβλήματα της...
Βηματοδότης... στην «τεράστια αρρυθμία»
ART - ΝΕΑ
O Σπύρος Λούης, ο σκύφος-έπαθλο και ο ναζί συλλέκτης
Η απίστευτη περιπέτεια του πολύτιμου αρχαίου αγγείου, που δόθηκε στον νικητή του Μαραθωνίου του 1896, αλλά στη συνέχεια εξήχθη παράνομα στη Γερμανία, είχε αίσιο τέλος. Εντοπίστηκε στη συλλογή του Πανεπιστημίου...
O Σπύρος Λούης, ο σκύφος-έπαθλο και ο ναζί συλλέκτης
ART - ΝΕΑ
Ανθρωποθυσία νεαρής γυναίκας στον μεγάλο σεισμό
Το αρχαιολογικό εύρημα της ανθρωποθυσίας νεαρής γυναίκας κάτω των είκοσι ετών που έχει έρθει στο φως, κατά τη διάρκεια της συστηματικής ανασκαφής, έχει προκαλέσει διεθνές ενδιαφέρον. Αποκαλύφθηκε μαζί με τη...
Ανθρωποθυσία νεαρής γυναίκας στον μεγάλο σεισμό
ART - ΝΕΑ
Επαναπατρίστηκε ο σκύφος-έπαθλο του Σπύρου Λούη
Στην Ελλάδα επέστρεψε από το Πανεπιστήμιο του Μύνστερ το αρχαίο αγγείο, ένα από τα δυο που δόθηκαν στον μαραθωνοδρόμο για τη νίκη του στους πρώτους σύγχρονους Ολυμπιακούς της Αθήνας το 1896.
Επαναπατρίστηκε ο σκύφος-έπαθλο του Σπύρου Λούη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας