Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οι άλλες Μόριες
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οι άλλες Μόριες

  • A-
  • A+

Υπάρχουν τέσσερις Μόριες. Η πρώτη είναι η γνωστή - η «ΚΥΤ Μόριας Λέσβου», δηλαδή το Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης. Ενας ευφημισμός βέβαια, μια και το επονείδιστο στρατόπεδο, όπου τώρα στοιβάζονται δώδεκα χιλιάδες πρόσφυγες (σχεδόν τέσσερις φορές περισσότεροι από όσους ήταν αρχικά σχεδιασμένο να φιλοξενήσει), παραμένει, από τις αρχές της δεκαετίας του ’10, η εθνική μας ντροπή, αν και οι μόνοι που δεν ευθύνονται για την προσφυγιά ολόκληρων πληθυσμών είναι βέβαια οι Ελληνες...

Η Μόρια έχει χαρακτηριστεί «Νταχάου της Ελλάδας» - η πρόσφατη πυρκαγιά και ο τραγικός θάνατος της γυναίκας, για να μη μιλήσουμε για το πεντάχρονο παιδάκι στο χαρτόκουτο, κατέστησαν σαφές το γεγονός πως η κατάσταση στη «δομή» (άλλος ευφημισμός) δεν πάει άλλο και πως αυτή η καταισχύνη της απογύμνωσης τόσων ανθρώπων από την αξιοπρέπειά τους λόγω των άθλιων συνθηκών διαβίωσης πρέπει να λήξει άμεσα, χτες ει δυνατόν.

Σίγουρα όμως όχι με τον τρόπο που προκρίνει η νέα κυβέρνηση – όχι με το κυνήγι, με το πογκρόμ κατά των προσφύγων. Οπως και να ’χει, η ύπαρξη και μόνο του ΚΥΤ Μόριας είναι η σκοτεινή πλευρά του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού – να δω τι θα απαντήσουμε αύριο-μεθαύριο στα παιδιά και στα εγγόνια μας, όταν θα μας ρωτήσουν πώς μπορέσαμε να ανεχτούμε αυτό το αίσχος για τόσα χρόνια.

Αυτή είναι η πρώτη, η σκοτεινή Μόρια. Η δεύτερη όχι μόνο είναι διαμετρικά αντίθετη, παρά αγγίζει τα όρια του ειδυλλιακού. Ο Λόγγος, αυτός ο Λέσβιος (κατά πάσα πιθανότητα) συγγραφέας του 3ου μ.Χ. αιώνα, αυτός που έγραψε το διάσημο ποιμενικό ειδύλλιο «Δάφνις και Χλόη», το οποίο θαύμαζε απεριόριστα ο Γκέτε, λέγοντας πως αυτό το «αριστούργημα συνδυάζει τη λογική, την τέχνη και το γούστο στην υψηλότερη έκφρασή τους», ο Λόγγος λοιπόν τοποθετεί αυτή την ιστορία αγάπης μεταξύ δύο νέων, του Δάφνιδος και της Χλόης, ακριβώς στη Μόρια (σύμφωνα με κάποιους μελετητές του έργου του), σ’ αυτόν τον πανέμορφο τόπο, λίγα χιλιόμετρα από τη Μυτιλήνη...

Η Μόρια λοιπόν, αυτό το χωριό της ανατολικής Λέσβου (εντός των διοικητικών ορίων του οποίου έχει χτιστεί η «δομή»), ενάμισι χιλιόμετρο από τη θάλασσα, από τον όρμο της Παναγούδας, και εφτάμισι χιλιόμετρα από την πρωτεύουσα του νησιού, είναι ένα μέρος ευλογημένο.

Από την αρχαιότητα η Μόρια τροφοδοτούσε την πόλη της Μυτιλήνης με οπωροκηπευτικά, ενώ το λάδι της ήταν άφθονο και ονομαστό: στα τέλη του 19ου αιώνα είχαν χτιστεί ούτε ένα, ούτε δύο, αλλά πέντε ελαιοτριβεία για να επεξεργάζονται τη μεγάλη ελαιοπαραγωγή του τόπου. Μάρτυρες, τα σχετικά κτίρια του 19ου και του 20ού αιώνα, πολύτιμα δείγματα βιομηχανικής αρχαιολογίας.

Η Μόρια να πούμε πως κατοικείται ανελλιπώς από τους αρχαϊκούς χρόνους. Πολύ σημαντικό μνημείο της ρωμαϊκής περιόδου του χωριού είναι βέβαια το τμήμα του ρωμαϊκού υδραγωγείου, οι γνωστές «Καμάρες», που ύδρευε την πόλη της Μυτιλήνης – μιλάμε για μια σωζόμενη σήμερα τοξοστοιχία μήκους 170 μέτρων, με 17 τόξα ύψους 27 μέτρων το καθένα.

Το υδραγωγείο κατασκευάστηκε πιθανώς επί αυτοκράτορα Αδριανού, φέρνοντας νερό στην πόλη από τον λόφο της Αγίας Κυριακής, 26 χιλιόμετρα μακριά από την πρωτεύουσα της Λέσβου.

Ακόμα, στη Μόρια μπορεί να δει κανείς τους «Πύργους», παλιές οχυρές εξοχικές κατοικίες, και μια τρίκλιτη κοιμητηριακή βασιλική, τον Αγιο Βασίλειο, του 1769.

Τι άλλο; Αρκετά πράγματα: την ελληνιστική και ρωμαϊκή νεκρόπολη στη θέση Μαυροβούνι, τα ερείπια των οικισμών της ρωμαϊκής εποχής στο εύφορο οροπέδιο της Ουτζάς, τα λουτρά και τα εργαστήρια της ίδιας περιόδου στη θέση Αχλιά, τη νεκρόπολη των βυζαντινών χρόνων στον Αγ. Ιωάννη, αλλά και τα νεότερα τεκμήρια της ιστορικής συνέχειας της Μόριας, όπως είναι ο οικισμός του 16ου αιώνα, με τα μαγαζιά του, τα κουρεία, τα ραφτάδικα, τους φούρνους και τους καφενέδες του...

Συνεπώς μιλάμε για μια εντελώς ζωντανή, πραγματική Μόρια, που βρίσκεται στους αντίποδες της τρίτης, της φανταστικής Μόριας. Ο Τζον Ρόναλντ Ρούελ Τόλκιν, στο μνημειώδες έργο του «Ο άρχοντας των δαχτυλιδιών» (Lord of the Rings), ονοματίζει «Μόρια» (Μoria) το αρχαίο υπόγειο Βασίλειο των Νάνων, γνωστό και ως «Καζάντ-ντουμ» στη γλώσσα τους.

Μιλάμε για μια χθόνια πολιτεία, μεγαλοπρεπέστατη, ένα σύμπλεγμα πελώριων αιθουσών, σηράγγων και ορυχείων που διαμορφώθηκε από τη φιλόπονη εργασία του λαού των Νάνων σε διάστημα χιλιετιών, κάτω από τα Ορη της Ομίχλης (Misty Mountains), ένα αληθινό θαύμα του κόσμου της Μέσης Γης, όπου και διαδραματίζονται οι περιπέτειες των ηρώων του «Αρχοντα των δαχτυλιδιών».

Αυτοί οι ήρωες όμως, όταν φτάνουν στη Μόρια κυνηγημένοι και ταλαιπωρημένοι, προσδοκώντας τη γενναιόδωρη φιλοξενία των Νάνων, συναντούν, προς μεγάλη τους θλίψη και απογοήτευση, την ερήμωση και την καταστροφή: το πλούσιο και λαμπρό, αν και υπόγειο Βασίλειο των Νάνων, η περίφημη Μόρια, είναι πλέον ένας σκοτεινός τόπος θανάτου, στοιχειωμένος από τα όντα που, στην αστείρευτη, χειμαρρώδη φαντασία του Τόλκιν, υπηρετούν το Κακό...

Παρόμοιο πρόσημο, αρνητικό, έχει και η τελευταία Μόρια – αυτή όμως δεν είναι τόπος, φανταστικός ή πραγματικός, αλλά γεγονός: «Moria Grande», κατά λέξη ο «Μέγας Θάνατος», πιο γνωστή ως ο «Μαύρος Θάνατος», αυτή η Μόρια αναφέρεται βέβαια στη Μαύρη Πανώλη, στη μεσαιωνική επιδημία της πανούκλας που έπληξε την Ευρώπη και την Ασία από το 1348 μέχρι το 1353.

Μιλάμε για εκατόμβη: ο απολογισμός της ήταν 75 με 100 εκατομμύρια νεκροί, όταν ο παγκόσμιος πληθυσμός, πριν από την έκρηξη της επιδημίας, ήταν 450 εκατομμύρια. Μόνο η Ευρώπη έχασε γύρω στα 25 εκατομμύρια ανθρώπους, το ένα τρίτο δηλαδή του συνολικού πληθυσμού της...

Ηθικό δίδαγμα σε όλα αυτά δεν υπάρχει – ας κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε με τις Μόριες που μπορούμε να αλλάξουμε.


 

ΝΗΣΙΔΕΣ
Ποιητής... εκ του προχείρου
Ο Χάρος στάθηκε βαρύς επάνω απ’ τη Μόρια, και η σκιά του απλώθηκε ολόμαυρη, πελώρια. Κι οι βάρκες όλο έρχονται, κι ανθρώποι καταφθάνουν και μάχονται οι αρμόδιοι να δουν τι θα τους κάνουν.
Ποιητής... εκ του προχείρου
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Οι νέες αφίξεις υπερκαλύπτουν τις αναχωρήσεις στη Μόρια
Κρίσιμη εξακολουθεί να είναι η κατάσταση στη Μόρια και κατά συνέπεια στη Λέσβο, με τις προσπάθειες αποσυμφορήσης να πέφτουν ουσιαστικά στο κενό. Οι...
Οι νέες αφίξεις υπερκαλύπτουν τις αναχωρήσεις στη Μόρια
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Αδιαχώρητο στα κέντρα υποδοχής της Λέσβου και της Χίου
Δεκάδες πρόσφυγες περνούν καθημερινά στα νησιά του Βορείου Αιγαίου ● Χιλιάδες οι εγκλωβισμένοι αφού η κυβέρνηση δεν βρίσκει χώρους φιλοξενίας στην ηπειρωτική Ελλάδα ● Διαμαρτυρίες από αστυνομικούς και...
Αδιαχώρητο στα κέντρα υποδοχής της Λέσβου και της Χίου
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ποιος θεός θα σκύψει πάνω από τη Μόρια;
Πάνω από 10.000 άνθρωποι, εκ των οποίων τουλάχιστον 800 ανήλικα, στοιβάζονται αυτή τη στιγμή ανάμεσα στα συρματοπλέγματα στη Μόρια. Οι συνθήκες διαβίωσης μοιάζουν βγαλμένες από δυστοπικό μυθιστόρημα.
Ποιος θεός θα σκύψει πάνω από τη Μόρια;
ΝΗΣΙΔΕΣ
Ποιητής... εκ του προχείρου
Στη Βρετανία γίνονται τέρατα και σημεία και χάνει ο πρωθυπουργός, φευ, την πλειοψηφία. Είν' λίαν επικίνδυνη της χώρας πια η ρότα· σκέψου: ο Μπόρις στη Βουλή είπε τον Κόρμπιν κότα!
Ποιητής... εκ του προχείρου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας