Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το σεξ χωρίς συναίνεση είναι βιασμός
© Tinnakorn Jorruang | Dreamstime.com

Το σεξ χωρίς συναίνεση είναι βιασμός

  • A-
  • A+

«Συναίνεση σημαίνει συγκατάθεση, συμφωνία» του υποκειμένου γι' αυτό που του προτείνεται, σύμφωνα με το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. Παρότι όμως η συναίνεση σημαίνει κάτι τόσο ευνόητο, σε τι οφείλεται η δυσκολία του νομοθέτη να την συμπεριλάβει στο πρόσφατο νομοσχέδιο περί του βιασμού; 

O λόγος αυτής της επιλογής θεωρώ ότι ανατρέχει σε μια γενεαλογία που στην ουσία επαναλαμβάνει μια απολιτική επικίνδυνη ερμηνεία, η οποία, όπως συνάγεται από δημοσιεύματα, χαρτογραφεί αριστοτεχνικά τον βιασμό ως μια γκρίζα ζώνη της ανθρώπινης ηδονής, αποκλείοντας έτσι την ενσωμάτωση της συναίνεσης ως μη αναγκαία συνθήκη στον χαρακτηρισμό αυτού του «εγκλήματος».

Ειδικότερα, το 2011, σε άρθρο της εφημερίδας «Καθημερινή» διαβάζουμε «Τι σημαίνει συναίνεση;». Η απάντηση που δίνεται από την αρθρογράφο είναι: «Η ιδέα ότι ο άνθρωπος είναι ον παντοτινά αιχμάλωτο και υποδουλωμένο είναι ανόητη: όσοι την εκφράζουν πιστεύουν ότι δεν είμαστε ποτέ ελεύθεροι επειδή δεν είμαστε ποτέ παντοδύναμοι – ότι, εφόσον οι αποφάσεις μας επηρεάζονται από πλήθος παραγόντων, δεν ελέγχουμε τίποτα και άρα δεν φταίμε για τίποτα… Εκτός βέβαια αν ανήκουμε στους «κακούς»: τους άντρες, τους καπιταλιστές, τους πολιτικούς, οι οποίοι ως εκ θαύματος είναι ελεύθεροι και παντοδύναμοι. Το σφάλμα της λογικής γίνεται εμφανές. Οι άνθρωποι που πιστεύουν ότι οι ανθρώπινες σχέσεις είναι καλυμμένες μορφές βίας δεν μπορούν –και δεν θέλουν– να δουν ότι συναινούμε σε μια γκρίζα ζώνη επιθυμίας, ενδοιασμών και επιφυλάξεων». 

Μια τέτοια ερμηνεία, που αρνείται να συμπεριλάβει το πώς και με ποιους τρόπους η αλήθεια/εξουσία ασκείται διαχεόμενη σε ολόκληρη την κοινωνία, είναι μια προβληματική προσέγγιση που γίνεται όλο και πιο συχνή στις μέρες μας, με σαφέστατες επικίνδυνες προεκτάσεις, στις ανθρώπινες ζωές, αφού όλα φαίνονται να είναι αποτελέσματα μιας «ανθρώπινης φύσης» και όχι ενός συστήματος που ακριβώς δημιούργησε την ανθρώπινη βία και την εγκληματικότητα.

Ερμηνεία που σαφέστατα αγνοεί την ιστορία που μια σειρά από μελέτες μάς έχουν αναδείξει. Αναφέρω για λόγους συντομίας, τη μελέτη της Ιταλίδας ιστορικού Σίλβια Φεντερίτσι (Ο Κάλιμπαν και η Μάγισσα, 2011) και του Γάλλου ιστορικού Ζακ Ροσιό (Η πορνεία κατά τον Μεσαίωνα, 1988), δύο έργα στα οποία ακριβώς αναφέρεται με ποιον τρόπο χρησιμοποιήθηκε ο βιασμός από τον καπιταλισμό, μετατρέποντας τον «ταξικό ανταγωνισμό σε ανταγωνισμό ενάντια στις προλετάριες».

Η συναίνεση του καπιταλισμού στον βιασμό του «ανυποκειμένου»

Με δυο λόγια είναι η περίοδος που η πολιτική εξουσία κάνει τα πάντα για να δημιουργηθεί μια κουλτούρα του βιασμού, με στόχο τον έλεγχο του προλεταριάτου, αποποινικοποιώντας τον και παράλληλα μέσα ακριβώς από την πεποίθηση που επίσης εδραιώνεται σταδιακά τη συγκεκριμένη περίοδο· ότι η γυναίκα, ιδιαίτερα των κατώτερων στρωμάτων, προσδιορίζεται μέσω μυστικών δαιμόνιων μηχανισμών.

Ειδικότερα, ο ομαδικός βιασμός, από ομάδες δύο έως δεκαπέντε ανδρών, που εισέβαλαν στα σπίτια των γυναικών, ήταν μέρος της πολιτικής της εξουσίας που προσπαθούσε στα τέλη του 15ου αιώνα, να σφετεριστεί τους ατίθασους εργάτες, που όλο και περισσότερο απειλούσαν την καθεστηκυία τάξη.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η Γαλλία αποποινικοποίησε τον βιασμό με την αυστηρή προϋπόθεση ότι θα αφορούσε τις γυναίκες των λαϊκών στρωμάτων. Μια ερμηνεία που στην ουσία κατάφερε να «αναισθητοποιήσει» την κοινωνία, προετοιμάζοντας τις ευρωπαϊκές κοινωνίες για το κυνήγι των μαγισσών από τα τέλη του 14ου αιώνα μέχρι τα τέλη του 16ου αιώνα, αλλά και του βιασμού που γίνεται μέρος της καθημερινότητας την ίδια περίοδο.

Έναν αιώνα αργότερα, από τα τέλη του 17ου έως τα τέλη του 18ου αιώνα, το κυνήγι των μαγισσών και οι ομαδικοί βιασμοί έδωσαν τη θέση τους στον εγκλεισμό της «ανυπάκουης γυναίκας», εδραιώνοντας σταδιακά την έλλειψη της αναγκαιότητας της συναίνεσης από μια ζωή που σκιαγραφείται στη νεωτερικότητα πλέον, ως το ανυποκείμενο που μιμείται το παρουσιαστικό του ανθρώπου, αλλά στο εσωτερικό του εγκλείει άναρχες, χαοτικές, διαβολικές δυνάμεις.

Ο εγκλεισμός των γυναικών και ευρύτερα οποιουδήποτε πληθυσμού αρνείται να μετατραπεί σε ανυποκείμενα μιας ταξικής/σεξιστικής/ρατσιτικής/αποικιοκρατικής κοινωνίας, στο Γενικό Νοσοκομείο, σε κάθε μεγάλη πόλη της Ευρώπης, θα είναι ο ανυπάκουος πληθυσμός μέσα από τον οποίο η ψυχιατρική θα ταυτίσει τη μη-συναίνεση στην καταστολή, στις αρχές του 19ου αιώνα, με την έννοια της ψυχικής ασθένειας.

Ασθένεια, η οποία περιγράφει την ανυπακοή-ανηθικότητα, μιλώντας για την τρέλα αυτών των «εκθηλυμένων ανθρώπων», που ενώ είχαν συνείδηση δεν είχαν βούληση και αντιλαμβάνονταν την πραγματικότητα με τον δικό τους τρόπο, οδηγώντας συχνά σε κοινωνικές αναταραχές αλλά και σε ψευδείς περιγραφές της.

Η υστερία, λόγου χάρη, συνιστά την προβολή της γυναίκας/φυλής με τα πιο επικίνδυνα ψυχικά χαρακτηριστικά που απολαμβάνει το προνόμιο το ψέματος. Με τον όρο «γυναικεία φυλή», δεν μιλώ για την ομάδα του πληθυσμού με διακριτό χαρακτηριστικό ένα σταθερό φύλο, αλλά μιλώ για κάθε έμβιο ον που του αποδίδεται ο χαρακτηρισμός της εκθηλυμένης ζωής.

Ως εκ τούτου, ενώ σαφέστατα φαίνεται ότι υπήρξε τουλάχιστον σεξουαλική παρενόχληση σε ασθενείς του Φρόυντ (λ.χ. στην Ντόρα), ο Φρόυντ δεν αποδέχεται αυτή την ερμηνεία, όπως, δεν την είχε δεχτεί ούτε ο Σαρκό για τις δικές του ασθενείς Ογκουστίν και Ζενεβιέβ.

Ενώ οι δύο αυτές κοπέλες είχαν βιαστεί, ο Σαρκό επέμεινε να δίνει βάρος όχι στις καταγγελίες τους αλλά στην απεικόνιση της υστερίας, δηλαδή, σε μια ψευδή αντίληψη που αυτές οι γυναίκες είχαν όσον αφορά την αλήθεια, αδιαφορώντας παντελώς για τις αφηγήσεις και καταγγελίες των ίδιων των ασθενών του. Εξάλλου, ο Μισέλ Φουκώ μάς έχει θυμίσει πολλάκις ότι η αλήθεια δεν βρίσκεται έξω από την εξουσία, ούτε της λείπει η εξουσία, αλλά είναι η αρχή της ύπαρξής της.

Στην εποχή μας βρίσκουμε αντίστοιχες μαρτυρίες, όπως το 2006 σε δημοσίευση, στην εφημερίδα «Πατρίς» (Κρήτη), στην οποία διαβάζουμε: «[...] Οι ερωτικές φαντασιώσεις ορισμένων γυναικών μπορεί να αναφερθούν στην Αστυνομία ως πραγματικά περιστατικά βιασμού. Οι δάσκαλοι, οι γιατροί, οι δικηγόροι, οι ιερείς καθώς και άλλοι κάτοχοι θέσεων εξουσίας, είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι ως υποτιθέμενοι «δράστες» βιασμού. Κάτω από την επίδραση της νάρκωσης μερικές γυναίκες βιώνουν έντονες παραισθήσεις και πιστεύουν ότι είναι αληθινές, με αποτέλεσμα να κατηγορούν τον γιατρό ή τον οδοντίατρό τους για σεξουαλική επίθεση […]».

Εν κατακλείδι, ο ορισμός του βιασμού, χωρίς ο νομοθέτης να συμπεριλάβει την έννοια της συναίνεσης, είναι φανερό ότι εδραιώνει συνδηλώσεις ενός λόγου που έχει στην ουσία ενσωματώσει μία σεξιστική/ρατσιστική/ταξική/αποικιοκρατική ερμηνεία που μάχεται να διαιωνίζει τον πόλεμο στο εσωτερικό του πληθυσμού, αποκλείοντας το να επιστρέψουν οι δρόμοι και οι νύχτες ξανά στην κοινωνία, αλλά κυρίως μέσα από τον βιασμό εξασφαλίζεται ο (νεο)φιλελεύθερος μύθος που έχει ταυτίσει το ανθρώπινο με τη βία και την εγκληματικότητα και όχι τον καπιταλισμό που ακριβώς παράγει τον βιασμό εδώ και τουλάχιστον 500 χρόνια, μέσω μιας αισχρής πολιτικής που θέλει να καθυποτάξει τη ζωή μέσω της βίας, ανάμεσα σε δύο φυλές, διατηρώντας έτσι έναν διακαή, συνεχή πόλεμο εντός των κοινωνιών, ανάμεσα (δήθεν) σε ηθικά υποκείμενα και σε ανήθικα ανυποκείμενα.

* Μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο τμήμα ΠΕΔΔ (ΕΚΠΑ)

ΑΠΟΨΕΙΣ
«Σοκαρισμένη...»
Το κυρίαρχο χαρακτηριστικό (φυλετικό, θρησκευτικό, ταξικό, έμφυλο, πολιτικό κ.λπ.) χρησιμοποιείται με τρόπο που να νομιμοποιεί ως «αυτονόητη» την αξιολογική κατάτμηση των «ειδών» του ανθρώπου, αλλά και ως...
«Σοκαρισμένη...»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι δύο όψεις μιας κρίσιμης επιδιωκόμενης αλλαγής
Η λέξη «λαϊκισμός» μοιάζει ανεπαρκής για να περιγράψει τις απόπειρες επικοινωνιακής χειραγώγησης της Δικαιοσύνης. Οσοι γνωρίζουν, όμως, θα τις αποκρούσουν.
Οι δύο όψεις μιας κρίσιμης επιδιωκόμενης αλλαγής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εκλογικός νόμος και συνταγματική αναθεώρηση
Λύνοντας ένα πολιτικό πρόβλημα της τρέχουσας συγκυρίας μέσω της αναθεώρησης μιας επιτυχημένης συνταγματικής διάταξης, ενδεχομένως να δημιουργούμε προβλήματα που δεν προβλέπουμε τώρα και δεν μπορούμε να...
Εκλογικός νόμος και συνταγματική αναθεώρηση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η αναθεώρηση του Συντάγματος ως εργαλείο κατάργησης του εκλογικού νόμου
Ο ισχύων εκλογικός νόμος που προσομοιάζει σε σύστημα απλής αναλογικής δεν εφαρμόστηκε στις εκλογές της 7 Ιουλίου, αλλά θα πλαισιώσει τις προσεχείς εκλογές, ακόμη και αν έχει εν τω μεταξύ τροποποιηθεί από τη...
Η αναθεώρηση του Συντάγματος ως εργαλείο κατάργησης του εκλογικού νόμου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γιατί πρέπει να δηλώνεται –εκ των προτέρων– η κανονική άδεια, όπως προβλέπεται στο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας;
Στο σχέδιο νόμου των υπουργείων Εσωτερικών, Εργασίας και Οικονομικών προβλέπεται η υποχρέωση του εργοδότη να αναγγέλλει ηλεκτρονικά τη χορήγηση της άδειας στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ
Γιατί πρέπει να δηλώνεται –εκ των προτέρων– η κανονική άδεια, όπως προβλέπεται στο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το σεξ χωρίς συναίνεση είναι βιασμός!
Μέχρι και το 1984 η ποινική ερμηνεία ως προς το τι συνιστά βιασμό ήταν ιδιαιτέρως επιλεκτική. Κατά την κατάρτιση του Ποινικού Κώδικα (1950), το ΙΘ΄ κεφάλαιο που σχετίζεται με τον βιασμό, τιτλοφορείται...
Το σεξ χωρίς συναίνεση είναι βιασμός!

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας