Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο μεσαίος χώρος δεν είναι γιατροσόφι δίχως απαιτήσεις...
ΕUROKINISSI/ ΣΤΕΛΙΟΣ ΜΙΣΙΝΑΣ

Ο μεσαίος χώρος δεν είναι γιατροσόφι δίχως απαιτήσεις...

  • A-
  • A+

«Λάβαμε το μήνυμα» (Ανδρέας Παπανδρέου)

Όποιος θέλει να ατενίζει το μέλλον, κάνοντας στο σήμερα απολογισμούς και δίνοντας υποσχέσεις, θα πρέπει με παρρησία να συγκρουστεί με τον εαυτό του. Αλλιώς, θα αποδειχθεί πολύ σύντομα πως απλά κινείται στο στενό μονοπάτι του βολικά τετριμμένου. To ΠΑΣΟΚ έχει ένδοξο παρελθόν, προβληματικό και δύστροπο παρόν, και αβέβαιο μέλλον. Το μόνο βέβαιο, πάντως, είναι πως έχει μέλλον, αλλά ψάχνεται για να το διαμορφώσει. Δεν είναι σίγουροι πολλοί πως θα καταφέρει να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων, γιατί ακόμα παλεύει να βρει, και ποιες είναι οι περιστάσεις, και ποιες οι μονάδες μέτρησης του αντίστοιχου ύψους...

Το ΠΑΣΟΚ αποτέλεσε ρηξιακό φαινόμενο, που συντάραξε τα εγχώρια δρώμενα, και αποτέλεσε σημαντικό κομμάτι του εθνικού κορμού. Έφερε αλλαγές στις πρωτοκαθεδρίες του επιχειρηματικού κόσμου, «έβαλε στο χάρτη» μεγάλο αριθμό ανθρώπων που για δεκαετίες ήταν στην «απ΄εξω». «Έδωσε ψωμί», καθιέρωσε τη διευρυμένη κοινωνική πρόνοια, μα πάνω από όλα γέννησε υπερηφάνεια σε αυτούς τους ανθρώπους.

Δίνοντάς τους απλόχερα τη δυνατότητα να βελτιώσουν τη ζωή τους. Στην καθημερινή πρακτική και όχι στη θεωρία... Επίσης, το ΠΑΣΟΚ, στα χρόνια του Ανδρέα Παπανδρέου, κατάφερε να κάνει την Ελλάδα να είναι υπολογίσιμη στο εξωτερικό, έστω και με κυρίαρχο «όπλο» της τον ανορθόδοξο τρόπο με τον οποίο στεκόταν στα διάφορα ζητήματα. Ίσως, κάποιες φορές, η μεγαλύτερη σταθερότητα να εξασφαλίζεται από εκείνους που φαίνονται «ασταθείς»...

Όμως, το ΠΑΣΟΚ μας έδειξε παράλληλα και το τι σημαίνει πως ένα κίνημα γίνεται κόμμα και ύστερα καθεστώς. Το ΠΑΣΟΚ δεν φρόντισε για την ουσιαστική πολιτισμική αναβάθμιση της ελληνικής κοινωνίας, δεν απέφυγε τη διαφθορά και τη γενικότερη εμπέδωση ενός κλίματος εύκολου πλουτισμού.

Ήταν ο βασικός πυλώνας εδραίωσης της λογικής του free rider. Στα χρόνια του ΠΑΣΟΚ για πρώτη φορά αυτή η λογική δεν αφορούσε μονάχα την ένταξη, αλλά την καλοπέραση.

Επί ΠΑΣΟΚ η παραγωγικότητα ήταν κάτι που αφορούσε συγκεκριμένες αποσπασματικές εστίες (ατομικής μέριμνας) και όχι το σύνολο. Ο επίσημος συνδικαλισμός σταδιακά έχασε την πραγματική του υφή και έγινε ξεκάθαρα μέσο, όχι άμβλυνσης των ταξικών χασμάτων, αλλά μονομερούς σιγονταρίσματος προς όφελος των λίγων.

Το ΠΑΣΟΚ έκανε πολλά καλά, αλλά και πολλά άσχημα. Σα γενική σούμα, έχασε μία μεγάλη ευκαιρία να αλλάξει τη χώρα προς το καλύτερο σε όλους τους τομείς. Το ΠΑΣΟΚ αγαπήθηκε και λατρεύτηκε. Το ΠΑΣΟΚ υποστηρίχθηκε με πάθος και άφησε τη δική του στάμπα σε κάθε άτυπο ορισμό για το νεοελληνικό dna. Παραμένει ένα φαινόμενο άξιο προς μελέτη, όσα χρόνια κι αν περάσουν. 

Kαι αφού επί Κώστα Σημίτη το ΠΑΣΟΚ είχε πάρει συνειδητά άλλη ρότα, δεν είναι καθόλου παράξενο πως στην τρέχουσα δεκαετία πήρε την κατιούσα για τα καλά. Τα μνημόνια δεν ήταν κάτι εξωγενές, που εξαναγκαστικά έπρεπε να εφαρμόσει το κόμμα «για να σώσει την Ελλάδα». Ήταν το αποτέλεσμα των πολιτικών (και) του ΠΑΣΟΚ, και των τυφλών φιλοευρωπαϊκών του δεσμεύσεων. Γιατί δεν κατάλαβαν έγκαιρα, ή έκαναν κάποιοι πως δεν το κατάλαβαν, πως η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε πάρει από τα μέσα της δεκαετίας του 2000 μία άλλη κατεύθυνση. Διαφορετική από αυτήν που υπαγόρευαν τα καταστατικά και οι ιδεολογικές διακηρύξεις των υπερασπιστών της. 

Προφανώς και το ΠΑΣΟΚ (με οποιοδήποτε όνομα και αν το συναντάμε εφεξής) δεν είναι τελειωμένη ιστορία. Γιατί κράτησε κάποιες συμπαγείς δυνάμεις. Γιατί παγιώθηκε πάνω-κάτω σε εκείνο το εκλογικό ποσοστό που θα του δίνει τη δυνατότητα να συνεργάζεται με άλλα κόμματα μπαίνοντας σε κυβερνητικά σχήματα. Όμως, το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί να θέτει τη δική του ατζέντα στην κεντρική πολιτική σκηνή.

Δεν μπορεί να διαχυθεί πια στο κοινωνικό σώμα ως φορέας καθολικών μετασχηματισμών. Θα μπορεί μονάχα να προβάλλει τα αυτονόητα, εκείνα στα οποία δύσκολα θα διαφωνήσουν πολλοί. Θα μπορεί να τοποθετείται για όλα, αλλά θα χρειαστεί πολύς χρόνος για να γίνονται ξανά αυτές οι τοποθετήσεις κτήμα περισσότερων ανθρώπων (εκτός του στενού ακροατηρίου). Ο μεσαίος χώρος δεν είναι γιατροσόφι δίχως απαιτήσεις.

Το υπαρξιακό πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ θα πρέπει να λυθεί όσο πιο σύντομα γίνεται. Αν νομίζουν πως πρέπει να σκέφτονται όπως παλιά, θα κάνουν μεγάλο λάθος. Αν αναθεωρήσουν πολλά πράγματα μέσα τους, θα μπορέσουν να εξυπηρετήσουν τον όποιο στόχο επιλέξουν ως βασικό. Αρκεί να θυμούνται (και κυρίως να συμβιβαστούν μέσα τους με αυτό...) πως στο σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ έχει την πρωτοβουλία των κινήσεων σε έναν καμβά που η ίδια η κοινωνική πραγματικότητα δημιουργεί.

Και πως, πέρα από τα συνθήματα και τα λόγια, το παιχνίδι παίζεται σε κάτι συγκεκριμένο. Ποιες κοινωνικές τάξεις θα εκφράσει στο μέλλον το ΠΑΣΟΚ. Πόσο θα μπορέσει να ικανοποιήσει τα αιτήματά τους για να παγιωθεί μία σταθερή σχέση αλληλο-υποστήριξης στους πολύ δύσκολους καιρούς που έρχονται. Και φυσικά πρέπει να βρεθεί και το ανάλογο (και κατάλληλο...) στελεχιακό δυναμικό που θα «τρέξει» το όποιο επιλεγόμενο project του μέλλοντος...
 

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ποιος απονομιμοποιεί ποιον στη δημοκρατία;
Ενα από τα πλέον παράξενα φαινόμενα της πολιτικής μας ανομίας είναι ότι αξιωματούχοι της δημόσιας ζωής ενώ έχουν πλήρως απονομιμοποιηθεί στην κοινωνία και στην κοινή γνώμη γράφουν άρθρα και κάνουν δηλώσεις...
Ποιος απονομιμοποιεί ποιον στη δημοκρατία;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η συνειδησιακή λογική της κρίσης
Βρισκόμαστε στο έτος 2017 και έχουν συμπληρωθεί οκτώ (8 τον αριθμό) σχεδόν χρόνια από τότε που ο τόπος μας βυθίστηκε σε μια βαθιά κρίση και όλοι μας θέτουμε το υπαρξιακό ερώτημα: Γιατί η κοινωνία μας βιώνει...
Η συνειδησιακή λογική της κρίσης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το πάθος για εξουσία
Στις φιλελεύθερες δημοκρατίες η εξουσία δεν είναι πάντα έκδηλη, συχνά είναι «αόρατη», οι εξουσιαστικές σχέσεις δεν εκδηλώνονται με πολύ θόρυβο, αλλά κατ’ οικονομίαν. Σε εμάς δεν συμβαίνει αυτό, γεγονός που από...
Το πάθος για εξουσία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πώς εξανεμίζεται η ριζοσπαστική ορμή;
Κάποια συμβάντα όπως εξεγέρσεις, συρράξεις, πολιτικές ανατροπές, αποκαλούνται εξαιρετικά. Εχουν δύο βασικά χαρακτηριστικά. Σπάνε την κανονικότητα και το πλαίσιο που την οργανώνει, αλλάζουν τους καθημερινούς...
Πώς εξανεμίζεται η ριζοσπαστική ορμή;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η αναγκαία στρατηγική του διμέτωπου «αντικαθεστωτισμού»
Είναι αναμφίβολο ότι η σημαντικότερη πρόκληση που έχει να αντιμετωπίσει η νέα κυβέρνηση είναι η ριζική ανασυγκρότηση του κράτους. Είναι όμως εφικτό να επιχειρηθεί μια τέτοια μεταρρύθμιση σε πράγματι...
Η αναγκαία στρατηγική του διμέτωπου «αντικαθεστωτισμού»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα μεγέθη
Τα τελευταία αυτά χρόνια, τον καιρό της κρίσης όπως συνηθίζουμε να λέμε, η μικρή Ελλάδα έμαθε να ζει σε μια εντυπωσιακή αντίφαση. Από τη μία μεριά τα «εθνικά» μεγέθη εξέπεσαν με ρυθμούς που ποτέ πριν δεν είχε...
Τα μεγέθη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας