Τα μωρά της Πρωτοχρονιάς

Είναι πλέον συνηθισμένη η απεικόνιση του εκάστοτε νέου χρόνου ως μωρού που παίρνει τη θέση του γέρικου απελθόντος έτους. Αυτή η μανιέρα επινοήθηκε πολύ παλιά, αλλά καθιερώθηκε από τον σπουδαίο εικονογράφο και γελοιογράφο Joseph Christian Leyendecker στα εξώφυλλα του ιστορικού αμερικανικού περιοδικού «The Saturday Evening Post». Με ένα ξεχωριστό μωρό κάθε Πρωτοχρονιά στην πρώτη του σελίδα

Post_3

Υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους Αμερικανούς εικονογράφους και γελοιογράφους που επί σχεδόν μισό αιώνα κυριάρχησε στους τομείς της εικονογράφησης και της διαφήμισης με τα εμπνευσμένα και γεμάτα νόημα σχέδιά του. Επηρέασε καθοριστικά τους νεότερους ομότεχνούς του και θεωρείται ο μέντορας του μεγάλου Αμερικανού ζωγράφου Norman Rockwell. Ο Joseph Christian Leyendecker (1874-1951) εργάστηκε επί δεκαετίες στο ιστορικό περιοδικό «The Saturday Evening Post», ένα έντυπο που είχε ιδρυθεί από τον Βενιαμίν Φραγκλίνο και επί των ημερών του Leyendecker έφτασε να πουλάει περισσότερα από δυο εκατομμύρια αντίτυπα σε κάθε εβδομαδιαίο τεύχος, δημοσιεύοντας υψηλού επιπέδου γελοιογραφίες, διηγήματα σπουδαίων λογοτεχνών όπως ο Τζακ Λόντον, ο Χ. Τζ. Γουέλς, ο Τζορτζ Τσάμπερλεν, η Μέρι Ράινχαρτ, ο Σόμερσετ Μομ, ο Αρθουρ Κόναν Ντόιλ, ευθυμογραφήματα, ποιήματα, κοινωνικά θέματα κ.λπ.

Post_2

Από τα αμέτρητα σχέδια και τα εκατοντάδες εξώφυλλα που φιλοτέχνησε ο Leyendecker, όμως, πιο γνωστά είναι αυτά με τα πρωτοχρονιάτικα μωρά που ξεκίνησε να δημιουργεί το 1907 και συνέχισε χωρίς καμιά διακοπή μέχρι το 1943. Σε αυτά τα εξώφυλλα απεικόνισε τα μικρά παιδάκια ως σύμβολα της νέας χρονιάς σε συνθέσεις που άπτονταν της επικαιρότητας της κάθε εποχής. Συχνά ως αγγελάκια, με την έκφραση του προσώπου τους, με την ενδυμασία τους, με τα αντικείμενα που κρατούσαν και το περιβάλλον εντός του οποίου απεικονίζονταν, συνόψιζαν την εκάστοτε κατάσταση των πραγμάτων, περιέγραφαν τη χρονιά που έφευγε και, σε κάποιο βαθμό, προανήγγελλαν τα μελλούμενα.

Post_4

Το μωρό του 1910 πετά πάνω σε ένα διπλάνο την εποχή των πρώτων δοκιμαστικών πτήσεων, το αγγελάκι του 1915 σκουπίζει τα σύμβολα των «κακών» του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, το 1926, τρομαγμένο αλλά αποφασιστικό, κόβει με το πελώριο τσεκούρι του την ανακοίνωση για τους νέους φόρους, το 1931 σφυρηλατεί στο αμόνι του τα εργαλεία της βιομηχανικής ανάπτυξης των ΗΠΑ ως διεξόδου από την οικονομική κρίση. Λόγω των δυσάρεστων εξελίξεων στην Ευρώπη, το 1938 ποζάρει σε στάση περισυλλογής που παραπέμπει στον «Σκεπτόμενο» του Ροντέν, το 1940 φορά αντιασφυξιογόνο μάσκα λόγω του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και ετοιμάζει τη βαλίτσα του για να πολεμήσει, ενώ το 1941, στη μοναδική εικόνα που το μωρό κλαίει και είναι δυστυχισμένο, είναι γιατί το έχει πιάσει το σιδερένιο χέρι του ναζισμού. Δεν το βάζει κάτω, όμως. Το 1942 φορά στρατιωτικό καπέλο, κρατάει το όπλο του και απαγορεύει στους ναζί να μπουν στις ΗΠΑ, ενώ το 1943 φορά πλέον κράνος και με την ξιφολόγχη του κομματιάζει τον αγκυλωτό σταυρό.

Post_6

Αν και το πρώτο μωρό που σχεδίασε ο Leyendecker ήταν ένα κοριτσάκι που καθόταν στην υδρόγειο το 1907, στη συνέχεια αφιέρωσε τα εξώφυλλά του αποκλειστικά στα αγοράκια, γεγονός εύκολα ερμηνεύσιμο για εκείνα τα χρόνια. Υπήρξαν, ωστόσο, και δυο φωτεινές εξαιρέσεις. Η μία ήταν την Πρωτοχρονιά του 1912, όταν ένα κοριτσάκι κόσμησε το εξώφυλλο, διαδηλώνοντας ως σουφραζέτα για το δικαίωμα ψήφου των γυναικών και η άλλη το 1916, όταν ένα άλλο κοριτσάκι έπλεκε ρούχα για τους στρατιώτες στα ευρωπαϊκά μέτωπα του πολέμου.

Post_7

Και τι συνέβαινε ακριβώς έναν αιώνα πριν; Είχε προηγηθεί το εξώφυλλο του 1917 με το θλιμμένο μωρό να παρατηρεί την υδρόγειο με μια τρύπα να χάσκει στον χώρο της πολύπαθης Ευρώπης. Την Πρωτοχρονιά του 1918, όμως, το μωρό είχε βάλει τη στολή του και είχε ζωστεί τα όπλα του, έτοιμο να αναλάβει δράση για να τελειώσει το αιματοκύλισμα. Και έναν χρόνο μετά, το 1919, να απελευθερώσει από το σιδερόφρακτο κλουβί του, το σύμβολο της ειρήνης, ένα ολόλευκο περιστέρι. Δεν θα μπω στον κοινότοπο πειρασμό να αναρωτηθώ τι θα σχεδίαζε ο Leyendecker αν φιλοτεχνούσε το πρωτοχρονιάτικο εξώφυλλο μιας ελληνικής εφημερίδας το 2018. Κρατάω από τα έργα του την εικόνα ενός μωρού που δεν διστάζει να εκφράσει τα συναισθήματά του, προτιμώντας να «λερώσει» τα χέρια του για να βρει λύσεις από το να επαναπαύεται στο εορταστικό κλίμα και να απολαμβάνει τη θαλπωρή των ημερών.

Καλή (ή τουλάχιστον όχι χειρότερη…) χρονιά!

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας