«Η Μέρκελ θα δεχτεί πιέσεις εκ των έσω να μετατοπιστεί δεξιότερα»

lentorf.jpg

Στέφεν Λέντορφ Ο Στέφεν Λέντορφ είναι οικονομολόγος και ερευνητής στο Ινστιτούτο Εργασίας, Δεξιοτήτων και Προσόντων/IAQ) στο Πανεπιστήμιο του Ντούισμπουργκ/Εσεν της Γερμανίας

Ο Λέντορφ βρίσκεται στην Αθήνα για το 23ο Συνέδριο Ευρωπαίων Οικονομολόγων, το οποίο φιλοξενείται από το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς και το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, από 28 έως 30 Σεπτεμβρίου, με θέμα «Μπορεί ακόμα να σωθεί η Ευρώπη; Οι επιπτώσεις μιας Ευρώπης των πολλών ταχυτήτων». Στη συνέντευξή του εκτιμά ότι η Μέρκελ θα δεχτεί πιέσεις εκ των έσω για μετατόπιση προς τα δεξιά, ενώ επισημαίνει ότι απαιτούνται συμμαχίες σε επίπεδο Ε.Ε. για την επίτευξη προοδευτικών αλλαγών

• Πώς βλέπετε το μετεκλογικό σκηνικό της Γερμανίας και τι σηματοδοτεί για την Ευρώπη;

Είναι τρομερό, αλλά κατά κάποιο τρόπο πλησιάζουμε σε αυτό που έγινε φυσιολογικό σε πολλές άλλες χώρες της Ε.Ε. Σύμφωνα με τα γερμανικά πρότυπα, η κατάσταση βρίσκεται κάπου μεταξύ σύνθετου και χαοτικού. Θα χρειαστεί πολύς χρόνος για να αποκτήσουμε μια νέα κυβέρνηση.

Εν τω μεταξύ, μπορεί κανείς να σκεφτεί ότι μια ασθενέστερη γερμανική κυβέρνηση διευκολύνει τους άλλους, για παράδειγμα τους Γάλλους, να ξεπεράσουν το «δημοκρατικό σκάνδαλο» (όπως το έθεσε ο Μοσκοβισί) στην ευρωζώνη. Από την άλλη, όμως, πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι θα υπάρξουν ισχυρές πιέσεις στη Μέρκελ μέσα στο κόμμα της για να μετατοπιστεί περισσότερο προς τα δεξιά. Ετσι, ειλικρινά, δεν ξέρω.

• Η Ε.Ε., όπως αναφέρατε, έχει πέσει στην παγίδα ενός «καθεστώτος λιτότητας» (austeritarian regime), από το οποίο φαίνεται σχεδόν αδύνατο να ξεφύγουμε. Ποιο είναι το μέλλον για τους ευρωπαϊκούς λαούς και ποιο είναι το καθήκον των αριστερών και προοδευτικών δυνάμεων;

Οι πιέσεις από τα κάτω για προοδευτικές μεταρρυθμίσεις σε επίπεδο Ε.Ε. πρέπει να στηρίζονται σε ισχυρότερη πίεση για μεταρρυθμίσεις σε εθνικό επίπεδο, ιδίως στη Γερμανία, αλλά και σε άλλες χώρες της Ε.Ε. Στις μεγαλύτερες χώρες πρέπει να γνωρίζουμε το απλό γεγονός ότι δεν θα επιτύχουμε σε επίπεδο Ε.Ε. αυτό που δεν μπορούμε να επιτύχουμε στη δική μας χώρα.

Δυστυχώς, υπάρχει ακόμα πολύς δρόμος, διότι η Σοσιαλδημοκρατία έχει αποδυναμωθεί ουσιαστικά σε ορισμένες πολιτικές και οικονομικά σημαντικές χώρες της Ε.Ε., όπως η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία ή η Ισπανία, ενώ μεγάλα τμήματα των αριστερών κομμάτων δεν μπορούν να αποφασίσουν εάν θέλουν να επικεντρωθούν στη διαμαρτυρία, στην προπαγάνδα ή στην αλλαγή.

Η τελευταία θα απαιτούσε πολύ μεγαλύτερες προσπάθειες σε πραγματικές πολιτικές εναλλακτικές λύσεις, οι οποίες θα διευκόλυναν τη δημιουργία ευρύτερων πολιτικών και κοινωνικών συμμαχιών για μοντέλα δημοκρατικής, κοινωνικής και οικολογικής ανάπτυξης στις χώρες τους, γεγονός που θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για προοδευτικές αλλαγές και σε επίπεδο Ε.Ε.

• Τον τελευταίο καιρό έχουμε δει ένα πλήθος «οραμάτων» για την Ευρώπη, όπως του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ ή του Εμανουέλ Μακρόν, το κοινό χαρακτηριστικό των οποίων είναι ότι εκφράζουν τα πολιτικά σχέδια των ελίτ. Ωστόσο, δεν βλέπουμε πολιτικά σχέδια ή οράματα από τα κάτω. Ποια είναι η εξήγησή σας;

Για τους περισσότερους ανθρώπους είναι πολύ μακριά από την καθημερινή ζωή και τα προβλήματά τους. Στα γερμανικά λέμε «το πουκάμισό μου είναι πιο κοντά από το σακάκι μου». Γνωρίζετε ότι αυτό είναι χαρακτηριστικό όχι μόνο για τη Γερμανία. Οπως μόλις ανέφερα, μέχρι στιγμής δεν βρήκαμε μια αριστερή λύση γι’ αυτό.

Τα μεγάλα τμήματα της Αριστεράς, όπως το βλέπω, επικεντρώνονται είτε σε επίπεδο Ε.Ε. είτε σε εθνικό επίπεδο, αλλά ακόμη κι αν προτείνουν εύλογες προοδευτικές μεταρρυθμίσεις, δεν κατορθώνουν να συνδέσουν αυτά τα δύο επίπεδα. Φυσικά αυτό είναι πολύ δύσκολο. Αλλά να δώσουμε ένα μόνο παράδειγμα: Ακόμη και στη Γερμανία θα ήταν απαραίτητο, προκειμένου να γίνουν προοδευτικές αλλαγές, να διαμορφώσουμε συμμαχίες σε επίπεδο Ε.Ε. για κοινά πρότυπα φορολόγησης των κερδών και του πλούτου. Πιστεύω ότι θα είναι αυτός ο δεσμός μεταξύ των επιπέδων των συγκρούσεων που θα μετρά στο μέλλον.

Επιτρέψτε μου να προσθέσω μια σύντομη παρατήρηση σχετικά με τα «οράματα» για την Ευρώπη. Οι τρέχουσες συζητήσεις αντικατοπτρίζουν μια βαθιά ανασφάλεια καθώς και τεράστιες σχισμές και ρωγμές μεταξύ των πολιτικών ελίτ. Στη χώρα του ο Μακρόν έχει μια νεοφιλελεύθερη ατζέντα, αλλά σε επίπεδο Ε.Ε. θέλει να δραπετεύσει από το κλουβί λιτότητας. Δεν πρέπει να διστάσουμε να επωφεληθούμε ακόμα και από το μικρότερο δυνατό παράθυρο όταν θέλουμε να αλλάξουμε την πορεία δράσης στην Ε.Ε.

• Αν και οι οικονομικές επιπτώσεις του νεοφιλελεύθερου δόγματος έχουν αυξήσει την ανισότητα και τη φτώχεια σε διεθνές επίπεδο, αντιμετωπίζουμε τον «παράξενο μη θάνατό» του, όπως λέει ο Κόλιν Κράουτς. Πώς εξηγείτε αυτή την αντίφαση;

Το δημόσιο χρέος που αυξήθηκε κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης χρησιμοποιήθηκε ως ζώνη ασφαλείας από τους νεοφιλελεύθερους. Πριν από την κρίση, το σκεπτικό πίσω από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές ήταν η «ελεύθερη αγορά», τώρα είναι η φερόμενη ανάγκη να μειωθεί το δημόσιο χρέος. Η αιτιολόγηση έχει αλλάξει, αλλά οι πολιτικές και τα αποτελέσματά τους είναι ίδια.

• Εχουν περάσει δύο χρόνια από τότε που ο ΣΥΡΙΖΑ ηττήθηκε και συνθηκολόγησε με τους δανειστές το 2015. Ποια είναι η δική σας εκτίμηση για τη μέχρι τώρα διακυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα και πώς επηρεάζει αυτή τις εξελίξεις στην Ευρώπη;

Ολοι εμείς που αγωνιστήκαμε συμμετέχοντας σε πρωτοβουλίες αλληλεγγύης στη Γερμανία και αλλού επίσης υποστήκαμε ήττα πριν από δύο χρόνια. Αλλά για να πούμε την αλήθεια, τουλάχιστον στη Γερμανία πολλοί από εμάς απογοητευτήκαμε, αλλά δεν νιώσαμε έκπληξη. Ξέραμε την κυβέρνησή μας και από την αρχή γνωρίζαμε πλήρως την ανισομέρεια δύναμης στην Ε.Ε. Βεβαίως ελπίζαμε ότι τα κοινωνικά κινήματα σε ολόκληρη την Ευρώπη θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν σε κάποιο βαθμό αυτήν την ανισορροπία, αλλά γενικά ήμασταν απλά πολύ αδύναμοι και καμία από τις κυβερνήσεις μας δεν θα μπορούσε να εξαναγκαστεί να είναι πιο ευέλικτη όσον αφορά τα αιτήματα της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ.

Τα μνημόνια αντικατοπτρίζουν τα σημερινά πολιτικά όρια μιας απομονωμένης αριστερής κυβέρνησης σε μια μικρή και οικονομικά αδύναμη χώρα της Ε.Ε. Αντιλαμβάνομαι τη στροφή της ελληνικής κυβέρνησης το καλοκαίρι του 2015 ως μια προσπάθεια αποφυγής των χειρότερων και η δική μου εντύπωση είναι ότι προσπαθούν πολύ σκληρά να βρουν και να εκμεταλλευτούν ακόμα και τα μικρότερα κενά για να μετριάσουν τα βαρύτατα μέτρα. Φαντάζομαι πόσο επώδυνο είναι να υποφέρεις από τα αποτελέσματα αυτών των κακών «συμβιβασμών» του Μνημονίου.

Αλλά δεν έχω καμία αμφιβολία ότι τα βάσανα θα ήταν ακόμη χειρότερα, πολύ χειρότερα, εάν η Ν.Δ. ή το ΠΑΣΟΚ βρίσκονταν ακόμα στην εξουσία. Ακόμα κι αν αυτό μας πονάει, δεν πρέπει να ξεχνάμε ποιος προκάλεσε αυτήν την τρομερή κατάσταση πριν από το 2015 – στο Βερολίνο, στις Βρυξέλλες και αλλού, αλλά και στην Αθήνα.

Ποιος είναι

Ο Λέντορφ είναι οικονομολόγος και ερευνητής στο Ινστιτούτο Εργασίας, Δεξιοτήτων και Προσόντων/IAQ) στο Πανεπιστήμιο του Ντούισμπουργκ/Εσεν της Γερμανίας. Η έρευνά του επικεντρώνεται στις εργασιακές σχέσεις και τον χρόνο εργασίας σε οργανωτικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο και περιλαμβάνει συγκριτική έρευνα για τα ευρωπαϊκά μοντέλα απασχόλησης και τα συστήματα εργασιακών σχέσεων.

ΣΧΕΤΙΚΑ - ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

Μέλος της
ΕΝΕΔ