Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Επιτέλους θα ξαναγεννηθεί

Η σημερινή εικόνα του διατηρητέου κτιρίου δεν είναι τιμητική για τη Βουλή, στην οποία ανήκει το ακίνητο

Βασίλης Μαθιουδάκης

Επιτέλους θα ξαναγεννηθεί

  • A-
  • A+

Οι ψηλές λαμαρίνες είναι το πειστήριο της αδιαφορίας για ένα διατηρητέο στη Φιλελλήνων που βρίσκεται μόλις δύο τετράγωνα μακριά από την πλατεία Συντάγματος.

Η οργή όμως δυναμώνει με τη διαπίστωση ότι το μισοερειπωμένο κτίριο της δεκαετίας του 1930 ανήκει από το 1996 στο Εθνικό Κοινοβούλιο.

Η Πολιτεία ορθώς επιβάλλει στους ιδιοκτήτες νεοκλασικών να κάνουν επενδύσεις για να τα συντηρούν, αλλά η ίδια δεν φροντίζει να δίνει το καλό παράδειγμα!

Υπάρχει όμως και η οικονομική πλευρά του θέματος.

Παρά τη μείωση ενοικίων που έγινε το 2013, η Βουλή εξακολουθεί να καταβάλλει σε ιδιώτες 104.000 ευρώ τον μήνα για διάσπαρτους χώρους στην ευρύτερη περιοχή του Συντάγματος για γραφεία βουλευτών και ορισμένων υπηρεσιών της, ενώ επιβαρύνεται με τη συντήρηση και τη φύλαξή τους.

Πώς στράβωσε η Φιλελλήνων

Το γκρίζο κυριαρχεί σχεδόν σε όλο το μήκος της οδού Φιλελλήνων. Τα λίγα νεοκλασικά που διασώθηκαν μαρτυρούν τα «περασμένα μεγαλεία» της περιοχής, η οποία αναπτύχθηκε με καθυστέρηση, μετά τα μέσα του 19ου αιώνα.

Μπορεί να μη διαθέτει τα περίτεχνα αρχοντικά των λεωφόρων Β. Σοφίας και Β. Αμαλίας, αλλά δεν ήταν λίγοι οι επώνυμοι που είχαν προτιμήσει την περιοχή.

Από την αρχαιότητα είχε το προνόμιο να γειτονεύει με την Ακρόπολη, αλλά δεν είχε κατοικηθεί, όπως προκύπτει από τους χάρτες με τη διαχρονική πορεία της Αθήνας, που περιέχονται στο έργο του Ι. Τραυλού «Η πολεοδομική εξέλιξις των Αθηνών».

Από τις κατά καιρούς ανασκαφές, διαπιστώνεται ότι υπήρχε ιερό αφιερωμένο στον Λύκειο Απόλλωνα.

Βρισκόταν μέσα από τα τείχη του Αδριανού και κατά τη ρωμαϊκή περίοδο λειτουργούσε βαλανείο και οι ανάγκες του λουτρού σε νερό καλύπτονταν από παραπόταμο του Ηριδανού.

Κατά την οθωμανική κατοχή η ευρύτερη περιοχή βρέθηκε μέσα στο ανατολικό όριο του τείχους του Χασεκή.

Μάλιστα για την κατασκευή του οχυρωματικού έργου λεηλατήθηκαν οι πέτρες και άλλα υλικά από τα κελιά του μοναστηριού, που είχε κατασκευαστεί κατά τον 11ο αιώνα.

Βρισκόταν δίπλα στο πλάτωμα του Αλίκοκκου, της πιο δυναμικής συνοικίας της εποχής, αλλά εξακολούθησε να παραμένει αδόμητη.

Εμφανίζεται όμως στην πολεοδομική μελέτη του 1833 των Κλεάνθη-Σάουμπερτ και συμπεριλαμβάνεται στις άμεσες επεκτάσεις του σχεδίου πόλης για να καλύψει τις στεγαστικές ανάγκες της νέας πρωτεύουσας.

Να σημειωθεί ότι στα μέσα του 19ου αιώνα ο δήμος της Αθήνας καταλάμβανε 2,6 εκατ. τετραγωνικά μέτρα, όταν σήμερα καλύπτει πάνω από 32,6 εκατ., και ο πληθυσμός του αριθμούσε μόλις 42.725 κατοίκους, σε σύνολο 1,096 εκατ. που διέθετε ολόκληρη η χώρα.

Η Φιλελλήνων έδωσε διέξοδο στην «τυφλή» οδό Σταδίου, που είχε σχεδιαστεί να συνεχίζει μέσα από τον μετέπειτα Εθνικό Κήπο και να καταλήγει στο Καλλιμάρμαρο.

Της έμεινε όμως μόνον το όνομα. Αλλά και η Φιλελλήνων έχει τα δικά της παρατράγουδα, καθώς και αυτή «έκοβε» ιδιοκτησίες επωνύμων και... στράβωσε!

Το 1957, με πρόταση της αρμόδιας υπηρεσίας του Δήμου Αθηναίων, της οποίας προϊστάμενος ήταν ο Κώστας Μπίρης, είχε εκπονηθεί ολοκληρωμένο σχέδιο για τη δημιουργία λεωφόρων που θα έδιναν διέξοδο στο ήδη εμφανές κυκλοφοριακό.

Πρότεινε, μεταξύ άλλων, τη διάνοιξη της Φιλελλήνων και τη σύνδεσή της με την οδό Μακρυγιάννη αλλά και τη Β. Ολγας.

Πέντε χρόνια μετά και ενώ είχε εγκριθεί μετά πολλών επαίνων, τα σχέδια ακυρώθηκαν αφού η διάνοιξη έπεφτε πάνω σε οικόπεδα στα οποία πολύ σύντομα «φύτρωσαν» πολυκατοικίες.

Προνομιούχο οικόπεδο

Το κτίριο στον αριθμό 23 κατασκευάστηκε σε ένα προνομιούχο οικόπεδο 627,5 τετραγωνικών σε δύο διαφορετικές φάσεις και είναι άγνωστοι οι μηχανικοί που έκαναν τα σχέδια.

Ακολουθεί τη βασική αρχή της συμμετρίας στο δομημένο τμήμα του, αλλά υπάρχει μια μικρή αυλή προς τη νότια πλευρά του.

Πολύτιμα στοιχεία για την Ιστορία του δίνει η μεταπτυχιακή εργασία του 2003 που εκπόνησε η αρχιτέκτων Μαρία Φωτίου, η οποία τότε υπηρετούσε στην Τεχνική Υπηρεσία της Βουλής.

Πίσω από τις λαμαρίνες που έχουν τοποθετηθεί στην πρόσοψη, υπάρχει η κεντρική είσοδος του αρχικού κτιρίου που κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1920 και κοσμείται από στοιχεία που κυριαρχούν στον όψιμο κλασικισμό.

Αποτελείται από το υπερυψωμένο υπόγειο, το ισόγειο και τον όροφο. Μοναδικό στολίδι έχει τα μαρμάρινα μπαλκόνια και τα φουρούσια τους με παραστάσεις από έλικες, φύλλα ακάνθου και κρίνα. Ενδιαφέρον έχει η εσωτερική μαρμάρινη σκάλα που οδηγεί στον όροφο και συμπληρώνεται από περίτεχνο μεταλλικό κιγκλίδωμα.

Την επόμενη δεκαετία αφαιρέθηκε η κεραμοσκεπή και ενισχύθηκαν οι πετρόκτιστοι περιμετρικοί τοίχοι του αρχικού κτίσματος για να αντέξουν την πλάκα από μπετόν πάνω από την οποία προστέθηκε ο νέος όροφος, με ύφος που δεν κάνει προσπάθεια να εναρμονιστεί με την υπόλοιπη οικοδομή.

Εξυπηρετείται από νέα πρόσβαση που κατασκευάστηκε στη νότια πλευρά και διαθέτει ασανσέρ.

Το 1970 το ακίνητο αγοράστηκε από την ΕΔΟΚ, την τότε κορυφαία κατασκευαστική εταιρεία, η οποία όμως πτώχευσε το 1987 και έτσι περιήλθε στην Εθνική Τράπεζα.

Το 1991 κηρύχθηκε διατηρητέο και πέντε χρόνια αργότερα αγοράστηκε από τη Βουλή, χωρίς να αξιοποιηθεί.

Σήμερα, παρά τη δύσκολη οικονομική εποχή, εντάχθηκε στο πρόγραμμα νοικοκυρέματος της περιουσίας της που ετοιμάζει ο Νίκος Βούτσης, με δεδομένο ότι ο πρόεδρος της Βουλής είναι πολιτικός μηχανικός.

1. Για τους φιλέλληνες ℹ

Η οδός Φιλελλήνων διαμορφώθηκε το 1860 και ήταν ένας από τους δευτερεύοντες αλλά ωραίους δρόμους της πρωτεύουσας. Με την ονομασία της οι Αρχές της πόλης θέλησαν να τιμήσουν τους ξένους, οι οποίοι με διάφορους τρόπους στήριξαν τον αγώνα του έθνους κατά της τουρκικής κυριαρχίας.

2. Γειτονιά του πνεύματος

Αυτό τον δρόμο προτίμησαν σημαντικοί άνθρωποι του πνεύματος, όπως ο Εμμανουήλ Ροΐδης, ο Ζαν Μορεάς και ο Θανάσης Πετσάλης-Διομήδης. Για ένα διάστημα διέμενε και ο ναύαρχος Κωνσταντίνος Κανάρης, ο πυρπολητής της τουρκικής αρμάδας κοντά στη Χίο τον Ιούνιο του 1822, πριν εγκατασταθεί οριστικά στην Κυψέλη. Στο μέγαρο Παχύ, στη διασταύρωση με τη Μητροπόλεως που έχει κατεδαφιστεί, λειτούργησε το πιο σπουδαίο φιλολογικό σαλόνι. «Ψυχή» του ήταν η Αμαλία, σύζυγος του επιχειρηματία και πολιτικού, αλλά και κόρη του Γεωργίου Σκουζέ. Διέθετε μεγάλη αυλή και στάβλο.

3. Αρχοντικά

Από τα παλιά αρχοντικά έχουν διασωθεί η διώροφη κατοικία του λοχαγού Μόλλα, στη διασταύρωση με την οδό Σουρή. Στη γωνία με την Ξενοφώντος βρίσκεται η οικία του καθηγητή του Πολυτεχνείου Γ. Σούτσου, που ανήκει στο Εθνικό Ιδρυμα Νεότητος και ήταν για ένα μικρό διάστημα έδρα του υπουργείου Αιγαίου, αλλά τα τελευταία χρόνια έχει εγκαταλειφθεί και ρημάζει.

ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Τα αταίριαστα «αδέλφια»
Υπεραστικό Μέγαρο Αθηνών του ΟΤΕ: Αποτελείται από δύο αταίριαστα κτίρια, παρόλο που σχεδιάστηκαν από τον ίδιο αρχιτέκτονα. Το πρώτο ολοκληρώθηκε το 1950. Το δεύτερο, είναι έργο του 1965.
Τα αταίριαστα «αδέλφια»
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Το γυάλινο κτίριο χωρίς τ' αστέρι
Το γυάλινο κτίριο στη διασταύρωση της Β. Σοφίας με την Πανεπιστημίου, κυριολεκτικά μια ανάσα από τη Βουλή και την πλατεία Συντάγματος, είναι μια εικόνα που μετρά λιγότερα από 30 χρόνια.
Το γυάλινο κτίριο χωρίς τ' αστέρι
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Ομηροι ενός «εμφυλίου»
Διατηρητέες ως προς τη χρήση τους κηρύχθηκαν οι δύο εμβληματικές κινηματογραφικές αίθουσες «Αττικόν» και «Απόλλων» στην οδό Σταδίου, οι οποίες όμως παραμένουν κλειστές λόγω του «εμφύλιου» ανάμεσα σε δύο...
Ομηροι ενός «εμφυλίου»
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Το σπίτι των φιλοσόφων
Το στενόμακρο οικόπεδο στην οδό Κυδαθηναίων πουλήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1930 σε πλειστηριασμό που είχε κάνει τράπεζα, στην οποία είχε περιέλθει λόγω «κόκκινου» δανείου. Αγοραστής ήταν ο ακαδημαϊκός...
Το σπίτι των φιλοσόφων
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Κάθε όροφος και άλλη εικόνα
Το Μέγαρο Ρέντη είναι η... σφήνα του σπουδαίου αρχιτέκτονα Βασιλείου Τσαγρή, καθώς αποτελεί μία από τις ελάχιστες εξαιρέσεις στα αρχοντικά τα οποία κοσμούν τη Β. Σοφίας, τη λεωφόρο που σχεδόν μονοπωλούσε ο...
Κάθε όροφος και άλλη εικόνα
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Ο ελληνικός ουρανοξύστης
Ο πύργος των Αθηνών αποτελείται από δύο ανισοϋψή κτίρια και κοινά αρχιτεκτονικά στοιχεία, τα οποία συνδέονται με κλειστή «γέφυρα». Τα σχέδια ανατέθηκαν στον νεαρό αλλά ανερχόμενο αρχιτέκτονα Ιωάννη Βικέλα.
Ο ελληνικός ουρανοξύστης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας