Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το γυάλινο κτίριο χωρίς τ' αστέρι

Το σήμερα της πιο περιζήτητης γωνιάς της πλατείας Συντάγματος

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το γυάλινο κτίριο χωρίς τ' αστέρι

  • A-
  • A+

Η εντεκαόροφη σύνθεση από γυαλί, μάρμαρο και μπετόν, που κατασκευάστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1980, στέκεται με διακριτικότητα δίπλα σε εμβληματικά νεοκλασικά, τα οποία στεγάζουν τη Βουλή, το υπουργείο Εξωτερικών και την πρεσβεία της Αιγύπτου.

Οι δημιουργοί του κτιρίου, οι κορυφαίοι αρχιτέκτονες της εποχής, Ι. Βικέλας, Εμμ. Βουρέκας και Σθένης Μολφέσης, μαζί με τον καθηγητή του Πολυτεχνείου Κωνσταντίνο Δεκαβάλλα, συνεργάστηκαν για να ζωντανέψουν ένα «στοιχειωμένο» οικόπεδο στο πιο προνομιούχο σημείο της πλατείας Συντάγματος και να δημιουργήσουν ένα πολυτελές ξενοδοχείο, το «Astir Palace», που δεν κατάφερε να μακροημερεύσει και έχει μετατραπεί από χρόνια σε συγκρότημα γραφείων που καλύπτει ανάγκες του υπουργείου Εξωτερικών.

Η δαιδαλώδης ιστορία του ακινήτου έχει αφετηρία το 1833 και συνδέεται με την εξέλιξη της νέας λεωφόρου, που αρχικά ονομάστηκε Μαραθώνος, στη συνέχεια Αμπελοκήπων και Κηφισίας, για να σταθεροποιηθεί και από το 1932 να γίνει η υποδειγματική Β. Σοφίας.

Τα πρώτα πολεοδομικά σχέδια είχαν δεσμεύσει την αριστερή πλευρά της, που τότε ήταν γεμάτη περιβόλια, για να κατασκευαστούν τα κτίρια της κεντρικής διοίκησης, αλλά από το 1870 παραπέμφθηκαν στις καλένδες, λόγω οικονομικών δυσκολιών.

Λίγα χρόνια πριν, μεγάλα «τζάκια» και ομογενείς με προσβάσεις στην κυρίαρχη ελίτ, είχαν προλάβει να αγοράσει σε χαμηλές τιμές τα χωράφια, τα οποία σήμερα βρίσκονται στην κορυφή του πίνακα με τις αντικειμενικές αξίες.

Το περιζήτητο γωνιακό ακίνητο, στη διασταύρωση με την τότε «Μεγάλη Οδό», το Βουλεβάρτο που δεν είναι άλλη από την Πανεπιστημίου, πέτυχε να αποκτήσει ένας από σημαντικούς οικονομικούς παράγοντες της εποχής, ο Αριστείδης Παπούδωφ.

Ηταν ομογενής τραπεζίτης από τη Ρωσία, που απέκτησε τεράστια περιουσία και στα τέλη του 19ου αιώνα εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, σε μια εποχή που εύποροι ομογενείς ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του Χαρίλαου Τρικούπη και άρχισαν να κάνουν επενδύσεις στην Ελλάδα.

Τα μόνα βιογραφικά του στοιχεία που είναι διαθέσιμα αναφέρουν ότι ο Αρ. Παπούδωφ διετέλεσε πρόεδρος της Χριστιανικής Αρχαιολογικής Υπηρεσίας (1889-1913), ενώ ήταν σύμβουλος στο Ασυλο Ανιάτων κατά τις αρχές του 20ού αιώνα.

Ηταν επίσης μέλος της διοίκησης του Βαρβακείου, αφού είχε παντρευτεί την Αλεξανδρινή, γόνο της οικογένειας Βαρβάκη, με την οποία δεν απέκτησαν παιδιά. Ετσι, ξεκίνησε μια... σκυταλοδρομία για το αρχοντικό, το οποίο από τις αρχές της δεκαετίας του 1920 άλλαξε πολλούς ιδιοκτήτες αλλά και περιστασιακούς ενοίκους.

Το αρχικό νεοκλασικό, που είναι άγνωστου αρχιτέκτονα, ήταν διώροφο και διέθετε εντυπωσιακή είσοδο με κίονες και εσοχή η οποία επαναλαμβανόταν και στον όροφο, δημιουργώντας σκεπαστή βεράντα.

Η κατασκευή του ξεκίνησε το 1875 και ολοκληρώθηκε έπειτα από 24 χρόνια, ενώ το 1921 απέκτησε άλλους δύο ορόφους και επεκτάθηκε προς την πλευρά της σημερινής Β. Σοφίας για να καλύψει τις ανάγκες μελών της τότε βασιλικής οικογένειας.

Η πριγκιπική ενοικίαση ακυρώθηκε και το 1922 το κομψό νεοκλασικό αγοράστηκε από τον εφοπλιστή Γαβριήλ Αθανασούλη (1875-1932).

Κεφαλλονίτης, από το χωριό Μαρκάτα Πυλάρου, μετανάστευσε πολύ νέος στο Βουκουρέστι, όπου ασχολήθηκε με το εμπόριο, από το οποίο απέκτησε μεγάλη περιουσία, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται η νησίδα Πεταλάς, κοντά στις δυτικές ακτές της Αιτωλοακαρνανίας, καθώς και μεγάλα ακίνητα στην Ελλάδα και τη Ρουμανία.

Ηταν άκληρος, γι’ αυτό με διαθήκη διέθεσε μετρητά και ακίνητα στο Πολεμικό Ναυτικό, στην ιδιαίτερη πατρίδα του και σε ανίψια του.

Για άγνωστους λόγους, άφησε το μέγαρο της πλατείας Συντάγματος σε... χώρες! Το αρχοντικό θα πήγαινε στο σερβικό κράτος και σε περίπτωση άρνησης στο ιταλικό, για τη στέγαση της πρεσβείας τους στην Αθήνα.

Η... κεφαλλονίτικης έμπνευσης δωρεά δεν έγινε αποδεκτή και το 1937 ο τότε δικτάτορας Ιωάννης Μεταξάς το έλυσε με τον Νόμο 33/1937, με τον οποίο το μέγαρο περιήλθε στους κληρονόμους της υπόλοιπης περιουσίας του Γαβριήλ Αθανασούλη, με βάση τα ποσοστά τους.

Την ίδια χρονιά στο ακίνητο στεγάζεται το υπουργείο Κρατικής Υγιεινής και Αντιλήψεως, που το διαδέχθηκε η Γενική Αστυνομική Διεύθυνση Αθηνών, η οποία παρέμεινε ώς το 1961.

Ολα αυτά τα χρόνια οι ιδιοκτήτες του ακινήτου είχαν κάνει προσπάθειες να το πουλήσουν, κάτι που πέτυχαν το 1962 και με τίμημα 90 εκατ. δραχμών περιήλθε στην ιδιοκτησία του μεγαλοεφοπλιστή Σταύρου Νιάρχου.

Σχεδόν την ίδια εποχή, το Ταμείο Ασφαλίσεων Υπαλλήλων της Αγροτικής Τράπεζας, που διέθετε το διπλανό ακίνητο προς την πλευρά της οδού Πανεπιστημίου και είχε ήδη στην ιδιοκτησία του το ξενοδοχείο «King George» επί της πλατείας Συντάγματος, κίνησε τη διαδικασία απαλλοτρίωσης αλλά και κατεδάφισης του μεγάρου.

Η πρόταση αγοράς έγινε δεκτή, αλλά χρειάστηκε να περάσουν χρόνια για να πετύχει το 1971 να αναλάβουν δράση οι μπουλντόζες. Το προνομιούχο ακίνητο έμεινε πάντως άλλα δέκα χρόνια αδόμητο, έως το 1980, οπότε ξεκίνησε η κατασκευή του πολυτελούς ξενοδοχείου.

1. Ο ματωμένος Δεκέμβρης

Το νεοκλασικό της πλατείας Συντάγματος ήταν η έδρα της Γενικής Αστυνομικής Διεύθυνσης Αθηνών τον Ματωμένο Δεκέμβρη του 1944, κατά τον οποίο είχε παίξει καθοριστικό ρόλο, σε συνδυασμό με τις βρετανικές δυνάμεις που είχαν το επιτελείο τους στα υπόγεια του γειτονικού ξενοδοχείου «Μεγάλη Βρεταννία».

Χρόνια αργότερα, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Ακρόπολις» (φύλλο 12ης Δεκεμβρίου 1958), ο αστυνομικός διευθυντής Αγγελος Εβερτ είχε αποδεχθεί ότι είχε πάρει τότε εντολή να ανοίξει πυρ κατά των άοπλων διαδηλωτών για να μη διασαλευτεί η... «έννομος τάξις».

Ηταν 3 Δεκεμβρίου 1944, όταν χιλιάδες πολίτες συμμετείχαν στο ειρηνικό συλλαλητήριο του ΕΑΜ, στο οποίο από τις σφαίρες των αστυνομικών δυνάμεων έπεσαν νεκρά 30 άτομα και δεκάδες ήταν οι βαριά τραυματίες. Για τους ιστορικούς, ο Εμφύλιος μόλις είχε ξεκινήσει...

2. Για τον διάδοχο

Η ανακαίνιση και επέκταση του μεγάρου το 1921 έγινε για να κατοικήσει ο διάδοχος Γεώργιος, ο οποίος τον Φεβρουάριο του ίδιου χρόνου είχε παντρευτεί την πριγκίπισσα Ελισάβετ της Ρουμανίας. Το ζευγάρι δεν απέκτησε παιδιά, δεν ευτύχησε και χώρισε το 1935 στην εξορία. Δεν κατοίκησε ποτέ στο αρχοντικό, γιατί οι χώροι του είχαν θεωρηθεί ανεπαρκείς.

3. Στο Θεμιστόκλειο Τείχος της Αθήνας

Στο προκήπιο του ακινήτου προς τη Β. Σοφίας εντοπίστηκαν ίχνη από το Θεμιστόκλειο Τείχος της Αθήνας. Τα αρχαιολογικά ευρήματα φαίνεται πως είναι ο λόγος για τον οποίο στην αρχή το Συμβούλιο της Επικρατείας ακύρωσε την άδεια κατεδάφισης του νεοκλασικού, αλλά δέκα χρόνια αργότερα (1971) έδωσε τη συγκατάθεσή του.


 

ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Τα αταίριαστα «αδέλφια»
Υπεραστικό Μέγαρο Αθηνών του ΟΤΕ: Αποτελείται από δύο αταίριαστα κτίρια, παρόλο που σχεδιάστηκαν από τον ίδιο αρχιτέκτονα. Το πρώτο ολοκληρώθηκε το 1950. Το δεύτερο, είναι έργο του 1965.
Τα αταίριαστα «αδέλφια»
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Ομηροι ενός «εμφυλίου»
Διατηρητέες ως προς τη χρήση τους κηρύχθηκαν οι δύο εμβληματικές κινηματογραφικές αίθουσες «Αττικόν» και «Απόλλων» στην οδό Σταδίου, οι οποίες όμως παραμένουν κλειστές λόγω του «εμφύλιου» ανάμεσα σε δύο...
Ομηροι ενός «εμφυλίου»
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Το σπίτι των φιλοσόφων
Το στενόμακρο οικόπεδο στην οδό Κυδαθηναίων πουλήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1930 σε πλειστηριασμό που είχε κάνει τράπεζα, στην οποία είχε περιέλθει λόγω «κόκκινου» δανείου. Αγοραστής ήταν ο ακαδημαϊκός...
Το σπίτι των φιλοσόφων
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Κάθε όροφος και άλλη εικόνα
Το Μέγαρο Ρέντη είναι η... σφήνα του σπουδαίου αρχιτέκτονα Βασιλείου Τσαγρή, καθώς αποτελεί μία από τις ελάχιστες εξαιρέσεις στα αρχοντικά τα οποία κοσμούν τη Β. Σοφίας, τη λεωφόρο που σχεδόν μονοπωλούσε ο...
Κάθε όροφος και άλλη εικόνα
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Ο ελληνικός ουρανοξύστης
Ο πύργος των Αθηνών αποτελείται από δύο ανισοϋψή κτίρια και κοινά αρχιτεκτονικά στοιχεία, τα οποία συνδέονται με κλειστή «γέφυρα». Τα σχέδια ανατέθηκαν στον νεαρό αλλά ανερχόμενο αρχιτέκτονα Ιωάννη Βικέλα.
Ο ελληνικός ουρανοξύστης
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Το πανάκριβο εξοχικό
Ο πεζόδρομος και η γειτονική εκκλησία της Αγίας Ζώνης είναι μια μικρή «ανάσα» στην πιο πυκνοδομημένη περιοχή της Αθήνας, όπου η αντιπαροχή από τα...
Το πανάκριβο εξοχικό

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας