Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το σπίτι των Λη Φέρμορ

Η θέα στον Μεσσηνιακό κόλπο, με το νησάκι Μερόπη, έκανε τον γύρο του κόσμου μέσα από την ταινία «Πριν τα μεσάνυχτα».

Αρχείο Μουσείου Μπενάκη
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το σπίτι των Λη Φέρμορ

  • A-
  • A+
Το πετρόχτιστο συγκρότημα που παίζει «κρυφτούλι» με τα κυπαρίσσια, τις ελιές και τα σκίνα, συνθέτοντας ένα υποδειγματικό ελληνικό «κάδρο», είναι στην ουσία δημιούργημα δύο Βρετανών που έκαναν τη Μάνη πατρίδα τους. Το ακίνητο με τη μοναδική θέα στον Μεσσηνιακό κόλπο έχει δωρηθεί από τους ιδιοκτήτες του στο Μουσείο Μπενάκη, που το ανακαίνισε με θρησκευτική ευλάβεια. Τον περασμένο μήνα άνοιξε για πρώτη φορά τις πύλες του για να φιλοξενήσει μια ομάδα επιστημόνων από το περίφημο Πανεπιστήμιο Πρίνστον.

Ενα μοναδικό κάδρο στη Μάνη

Η Καρδαμύλη, έδρα του καποδιστριακού Δήμου της Δυτικής Μάνης, θεωρείται ένα από τα πιο αντιπροσωπευτικά τοπία του Μεσσηνιακού κόλπου και δεν είναι τυχαίο ότι έχει χαρακτηριστεί από το 1996 τοπίο ιδιαίτερου φυσικού κάλλους. Αιωνόβια λιόδεντρα, πανύψηλα κυπαρίσσια, σπάνια αγριολούλουδα και απομεινάρια μανιάτικων πύργων συνθέτουν έναν «πίνακα» στον οποίο συνυπάρχουν αρμονικά η ιστορία και η φύση.

Το τοπωνύμιο μνημονεύεται στην «Ιλιάδα» του Ομήρου και ήταν μία από τις συνολικά επτά «ευνομούμενες και καλώς κατοικούμενες» πόλεις που θα έδινε ο Αγαμέμνονας στον Αχιλλέα για να νυμφευτεί μια από τις κόρες του.

Στη θέση όπου αργότερα χτίστηκε το διατηρητέο μεσαιωνικό κάστρο, έχουν βρεθεί οι τάφοι των Διόσκουρων, ενώ στην περιοχή ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης είχε συναντηθεί με τους οπλαρχηγούς της Μάνης λίγο πριν από την κήρυξη της Επανάστασης του 1821.

Ο «Μιχάλης»

Το Καλαμίτσι, μια τοποθεσία κοντά στα τελευταία σπίτια του οικισμού, αποδείχθηκε «έρωτας με την πρώτη ματιά» για τον Πάτρικ Λη Φέρμορ (1915-2011), που γεννήθηκε στο Λονδίνο αλλά αγάπησε την Ελλάδα και έκανε πατρίδα του την Καρδαμύλη. Γιος διακεκριμένου γεωλόγου, ήταν ατίθασο παιδί και γι' αυτό είχε αποβληθεί από το κολέγιο του Καντέρμπουρι.

Στα 18 του, όταν αποφάσισε να ταξιδέψει για να γνωρίσει τον κόσμο, είχε ήδη ξεκινήσει την εκμάθηση των ελληνικών. Ηταν ο βασικός λόγος που τον συνέδεσε με την Ελλάδα όταν κατατάχθηκε στον βρετανικό στρατό λίγο μετά το ξέσπασμα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Εντάχθηκε στο αμφιλεγόμενο Σώμα Γενικών Καθηκόντων, που είχε έδρα το Κάιρο, από όπου το 1944 βρέθηκε στην Κρήτη και ήταν ο επικεφαλής της ομάδας των αντιστασιακών η οποία τον Απρίλιο του ίδιου έτους πραγματοποίησε με επιτυχία την απαγωγή του υποστράτηγου Χάινριχ Κράιπε.

Για την οργάνωση του εγχειρήματος, ο Λη Φέρμορ έφτασε από τον Φεβρουάριο στο νησί, όπου κυκλοφορούσε με μουστάκι και έγινε γνωστός στις αντιστασιακές ομάδες με το όνομα «Μιχάλης».

Η Ελλάδα έγινε ο αγαπημένος του προορισμός και μετά τον πόλεμο. Την είχε γνωρίσει άλλωστε για πρώτη φορά το 1935 και κατά την παραμονή του στην Αθήνα είχε ζήσει έναν θυελλώδη έρωτα με Ρουμάνα από την πριγκιπική οικογένεια των Καντακουζηνών. Την ξέχασε όμως όταν βρέθηκε στο Κάιρο, όπου γνώρισε την Τζόαν Ελίζαμπεθ Ράινερ (1912-2003), η οποία τότε προσέφερε τις υπηρεσίες της ως φωτογράφος.

Ηταν κόρη του λόρδου Μπόλτον Αϊρες Μόνσελ, του πρώτου υπουργού Ναυτιλίας της Βρετανίας, ήταν ήδη παντρεμένη όταν ερωτεύτηκε τον Λη Φέρμορ και αργότερα ταξίδευαν συχνά στην Ελλάδα. Επισκέφτηκαν για πρώτη φορά την Καρδαμύλη το 1951 και μαγεύτηκαν από την ομορφιά του τοπίου.

Παντρεύτηκαν το 1968 και την ίδια χρονιά απέκτησαν το ακίνητο στο Καλαμίτσι, όπως λέγεται, με χρήματα που εξασφάλισε η Τζόαν πουλώντας τα κοσμήματά της.

Η αρχιτεκτονική

Τα σχέδια υπογράφει ο αρχιτέκτονας Νίκος Χατζημιχάλης, αλλά στην ουσία υπαγορεύτηκαν από το ζεύγος Λη Φέρμορ, που ήθελαν το σπίτι να σέβεται το τοπίο και κυρίως να αποπνέει Ελλάδα. Στην πραγματικότητα είναι ένα μικρό οικιστικό σύνολο που αποτελείται από τρία πετρόχτιστα κτίρια. Το βασικό έχει σχήμα «Γ» και αξιοποιεί την κλίση του εδάφους για να αναπτυχθεί σε δύο επίπεδα.

Είναι κεραμοσπεπές και διαθέτει ένα καθιστικό και δύο υπνοδωμάτια με βοηθητικούς χώρους, ενώ στον κάτω όροφο υπάρχει άλλο ένα υπνοδωμάτιο και ένας ημιυπαίθριος χώρος. Οριοθετείται από χτισμένους πάγκους και το δάπεδό του καλύπτεται από χειροποίητα πλακάκια που είχε φέρει το ζεύγος από ένα ταξίδι του στο Μαρόκο.

Κεραμοσκεπή διαθέτει και η παρακείμενη βοηθητική οικία, που συνδέεται με τη βασική κατοικία με ένα στούντιο με πέτρινους τοίχους και επίπεδη στέγη.

Το κύριο μέλημα των ιδιοκτητών ήταν η διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου, όπου φυτεύτηκαν ελιές και κυπαρίσσια. Πίσω από την ξύλινη πόρτα, που αντιγράφει τις εισόδους των μανιάτικων πύργων, ξετυλίγεται ένα μονοπάτι που καλύπτεται από βότσαλα προερχόμενα από την πανέμορφη παραλία η οποία ξετυλίγεται μπροστά από την ιστορική κατοικία.

Στην αρχή το ζεύγος Λη Φέρμορ μοίραζε τη ζωή του ανάμεσα στο Λονδίνο και την Καρδαμύλη, η οποία από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 αποτέλεσε τη μόνιμη κατοικία του και ο Πάτρικ έγινε ο «Πάντι» για τους κατοίκους της περιοχής. Ανθρωποι των γραμμάτων και της τέχνης ήταν οι συχνοί επισκέπτες του ζεύγους, ανάμεσά τους ο κορυφαίος ζωγράφος Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας, για τον οποίο λέγεται ότι έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εν ζωή δωρεά του ακινήτου.

Στη διαθήκη, που συντάχθηκε το 1996, ορίζεται ότι μετά τον θάνατο του Πάτρικ και της Τζόαν περιέρχεται στο Μουσείο Μπενάκη. Το τελευταίο, από το 2011, χάρη σε δωρεά του Ιδρύματος Νιάρχου, ανέλαβε το εγχείρημα της αξιοποίησης του ακινήτου με βάση τις υποδείξεις των δωρητών του. Καταγράφηκαν οι περίπου 5.000 τόμοι βιβλίων και τα αντικείμενα τέχνης που υπήρχαν, συντηρήθηκαν και επανήλθαν στις θέσεις τους.

1. Η Μερόπη

«Ο κήπος έμπαινε στη θάλασσα», που έγραψε ο Οδυσσέας Ελύτης και μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης, αναφέρεται στις Μικρές Κυκλάδες αλλά ταιριάζει και στο μεσσηνιακό τοπίο της κατοικίας του ζεύγους Λη Φέρμορ, που καταλήγει σε μια υπέροχη παραλία και «συνομιλεί» με το νησάκι Μερόπη. Εχει έκταση μόλις 35 στρέμματα, στην οποία διασώζονται τμήματα των βενετσιάνικων οχυρώσεων και το εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου που κατασκευάστηκε στα τέλη του 18ου αιώνα. Η μοναδική θέα από τη βεράντα του σπιτιού αποθεώνεται στη διεθνούς παραγωγής ταινία «Πριν τα μεσάνυχτα» με πρωταγωνιστές τον Ιθαν Χοκ και τη Ζιλί Ντελπί.

2. Απόφθεγμα

«Πατρίδα σου είναι εκεί που βρίσκονται τα βιβλία σου», συνήθιζε να λέει ο Πάτρικ Λη Φέρμορ, ο οποίος στο αφιέρωμα του BBC για την πολυσχιδή προσωπικότητά του αναφέρεται ως «κράμα ανάμεσα σε Ιντιάνα Τζόουνς, Τζέιμς Μποντ και Γκράχαμ Γριν».

3. Ανακαίνιση

Η υποδειγματική ανακαίνιση του πετρόχτιστου συγκροτήματος, που έγινε με βάση τη μελέτη του αρχιτεκτονικού γραφείου Μαρίας Κοκκίνου-Ανδρέα Κούρκουλα, περιλαμβάνει τρία ανεξάρτητα στούντιο για τη δωρεάν φιλοξενία επιστημόνων και καλλιτεχνών. Η αρχή έγινε με ομάδα από το περίφημο Πρίνστον. Οι δωρητές αποδείχθηκαν γνώστες της ελληνικής πραγματικότητας, αφού προέβλεψαν τη δυνατότητα να ενοικιάζονται χώροι του έως και 90 ημέρες τον χρόνο για να εξασφαλίζονται έσοδα για τη συντήρηση του ακινήτου.

ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Το κόσμημα του οικισμού
Τα ιστορικά κτίσματα, που μαζί με τα σοκάκια έχουν κατατάξει τη Μήθυμνα στους πιο ενδιαφέροντες παραδοσιακούς οικισμούς της Ελλάδας, είναι κατασκευασμένα από τοπική πέτρα και ξύλα που αφθονούν στη γύρω περιοχή.
Το κόσμημα του οικισμού
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Με σήμα το τριπλό βιτρό
Οι διερχόμενοι από την οδό Αμερικής έχουν την χαρά να απολαύσουν την εξωτερική όψη του εξαιρετικής αρχιτεκτονικής ομορφιάς ανακαινισμένου ιστορικού κτιρίου με το τριπλό βιτρό του και ιδιοκτήτη το ΕΒΕΑ
Με σήμα το τριπλό βιτρό
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Συγκατοίκηση εποχών
Στις αρχές του 1980 το μέγαρο στον αριθμό 40 της οδού Πανεπιστημίου αποτέλεσε το κύριο θέμα συζήτησης για την αρχιτεκτονική κοινότητα, καθώς ήταν η πρώτη φορά που δοκιμάστηκε στην Ελλάδα η συνύπαρξη ενός...
Συγκατοίκηση εποχών
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Στέγη για τους νέους ναυτικούς
Από την καινούργια χρονιά θα υποδεχθεί τους πρώτους σπουδαστές της 11ης Ακαδημίας Εμπορικού Ναυτικού, που ήταν όνειρο γενεών για το πανέμορφο νησί των σφουγγαράδων και των ευεργετών. Το κτίριο τα συνδυάζει και...
Στέγη για τους νέους ναυτικούς
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Το αρχοντικό των ήχων
Το διώροφο κτίριο στους Αέρηδες είναι ένα από ελάχιστα δείγματα της εικόνας που θα είχε η Αθήνα αν δεν είχαν ακολουθήσει οι αρχιτέκτονες που κατέφθασαν στην πρωτεύουσα μαζί με τον Οθωνα και επέβαλαν τον...
Το αρχοντικό των ήχων
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Μπουρλότο στο σπίτι του Μπουρλοτιέρη
Η επιγραφή που δεσπόζει στην είσοδο της εκκλησούλας στην οδό Σουμελά στην Κυψέλη δημιουργεί την εντύπωση ότι ξέρουμε τα πάντα για τον Κωνσταντίνο Κανάρη, τον φυσικό αρχηγό των ναυτικών δυνάμεων κατά την...
Μπουρλότο στο σπίτι του Μπουρλοτιέρη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας