Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Πλατεία Αμερικής
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πλατεία Αμερικής

  • A-
  • A+

Η Πλατεία Αμερικής είναι μια από τις εμβληματικές πλατείες της Αθήνας – η ιστορία της είναι μια σύνοψη της ιστορίας του αστικού ιστού της πρωτεύουσας. Κοιτώντας την, βλέπει κανείς σε κάτοψη τις κοινωνικές επιστρωματώσεις της πόλης.

Παλιότερα η Πλατεία Αμερικής ονομαζόταν Πλατεία Αγάμων. Ομως, πριν ονομαστεί έτσι, ο λαός την ονόμαζε ανεπίσημα Πλατεία Ανθεστηρίων, επειδή τα παλιά χρόνια οι Αθηναίοι πήγαιναν εκεί και γιόρταζαν την Πρωτομαγιά. Το 1887, όταν η περιοχή ήταν ακόμα εξοχική, στο σημείο που έκανε τέρμα ο ιπποτροχιόδρομος, δηλαδή το ιππήλατο τραμ, υπήρχε ένα μικρό καφενείο στο οποίο σύχναζε μια παρέα ώριμων Αθηναίων, που όλοι τους, χωρίς εξαίρεση, ήταν άγαμοι.

Μόνον ένας απ' αυτούς, κάποιος Γεώργιος Περπινιάς, στις αρχές της άνοιξης του 1887, αποσκίρτησε από τους ορκισμένους εργένηδες και παντρεύτηκε, αλλά πολύ νωρίς, την πρώτη νύχτα του γάμου του, κατάλαβε πως η γυναίκα του ήταν φοβερά δύστροπη. Ετσι, το επόμενο πρωί, τη φόρτωσε σε ένα κάρο μαζί με όλα τα πράγματά της και την έστειλε πίσω στους γονείς της, για να επανέλθει δριμύτερος στη συντροφιά των αγάμων.

Αυτό έγινε αμέσως πρώτο θέμα στην «Εφημερίδα των Κυριών», την οποία εξέδιδε η γνωστή Καλλιρρόη Παρρέν, η οποία είχε ήδη προτείνει να ψηφιστεί ένας νόμος που να φορολογεί όλους τους άγαμους άνδρες από τριάντα χρόνων και πάνω, επειδή υπήρχαν πολλές ανύπαντρες γυναίκες που ήθελαν να κάνουν οικογένεια και δεν έβρισκαν γαμπρούς.

Η πλατεία αυτή λοιπόν μέχρι τότε δεν είχε κανένα επίσημο όνομα. Ονομάστηκε επισήμως Πλατεία Αγάμων στις αρχές της δεκαετίας του 1890, οπότε και έγινε ο τόπος διαμαρτυρίας των αγάμων λίγο πριν από την πτώχευση του 1893, όταν το κράτος επιχείρησε για πρώτη φορά να φορολογήσει τους άγαμους, και επίσης όσους σύχναζαν σε οίκους ανοχής ή παρόμοια στέκια, με τη δικαιολογία ότι οι παντρεμένοι πληρώνουν περισσότερους φόρους επειδή έχουν οικογένειες.

Τότε, στα τέλη του 19ου αιώνα, οι ιθύνοντες σκέφτηκαν πως με τη φορολογία αυτή επί της κεφαλής των ανύμφευτων ανδρών, θα αβγάτιζαν κατά πολλά εκατομμύρια δραχμές τα δημόσια έσοδα, καταπολεμώντας συγχρόνως το δημογραφικό πρόβλημα.Το σημερινό της όνομα, Πλατεία Αμερικής, το έλαβε το 1927 προς τιμήν των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, σε ένδειξη ευγνωμοσύνης για τον φιλελληνισμό τον οποίο είχαν επιδείξει οι κάτοικοι των ΗΠΑ.

Σήμερα, η Πλατεία Αμερικής θα μπορούσε, από ανθρωπογεωγραφική άποψη, να χαρακτηριστεί ένα πολυεθνικό και πολυπολιτιστικό χωριό στην καρδιά της Αθήνας. Αφρικανοί, Ασιάτες, Κεντροευρωπαίοι – η παλιά αστική γειτονιά έχει αλλάξει τελείως χαρακτήρα από τότε που στις πολυκατοικίες της έμενε η ανερχόμενη αστική τάξη: επιστήμονες, γιατροί, επιχειρηματίες, ανώτεροι δημόσιοι υπάλληλοι, ακόμα και βιομήχανοι.

Στη δεκαετία του ’60 υπήρχαν αστικές πολυκατοικίες – Πατησίων και Σπάρτης ήταν η πρώτη πολυκατοικία του Λαχείου Συντακτών, αλλά και αρκετές μονοκατοικίες με μπόλικο πράσινο. Το σιντριβάνι στην πλατεία περιβαλλόταν από τραπεζάκια ζαχαροπλαστείων. Στο κάτω μέρος της πλατείας υπήρχε ο κινηματογράφος «Αττικα», ενώ στο πάνω μέρος, το γνωστό ζαχαροπλαστείο του «Κανδηλώρου».

Και βέβαια, πολύ κοντά στην πλατεία είναι η περίφημη οδός Φωκίωνος Νέγρη – ο εμβληματικός δρόμος της αθηναϊκής αστικής τάξης, που φιγουράρισε και στον κινηματογράφο. Παράδειγμα, η ταινία «Το ρεμάλι της Φωκίωνος Νέγρη», γυρισμένη το 1965 από τον Κώστα Καραγιάννη, με τον Αλκη Γιαννακά στον πρώτο ρόλο. Η ταινία αυτή, αλλά και άλλες που καταπιάστηκαν εμμέσως με τις φυλές που κατοικούσαν την Πλατεία Αμερικής πριν από μισό αιώνα μας παρέδωσαν πολύτιμες πληροφορίες για τους κατοίκους της.

Κοσμικοί, καλλιτέχνες, διανοούμενοι, ευκατάστατοι αστοί, πλούσιοι μεγαλοαστοί, ξεπεσμένοι αριστοκράτες που κρατούσαν με νύχια και με δόντια την επίφαση της ευημερίας τους, έξαλλα πλουσιοκόριτσα, οργισμένα νιάτα, τεντιμπόιδες από καλή οικογένεια, αυστηροί στρατιωτικοί, εισοδηματίες από τσιφλίκια του Θεσσαλικού Κάμπου, αλλά και πολιτικοί που τότε έχτιζαν το τζάκι τους, ίσως με έναν καλό γάμο, πριν ξαμοληθούν για τα βόρεια προάστια, προς τις επαύλεις που ανεγέρθηκαν από τις προμήθειες και τις λοιπές μίζες...

Ολη αυτή η παραστατική τοιχογραφία του αστικού ιστού της Πλατείας Αμερικής διατηρήθηκε μέχρι το '80-'90, όταν και άρχισε η ντεκαντάνς της ιστορικής γειτονιάς. Τα οργισμένα νιάτα που έπιναν το βερμούτ τους στη Φωκίωνος Νέγρη μετακόμισαν, εφόσον μπορούσαν, προς τα βόρεια προάστια, ή προς τον Νοτιά, στη θάλασσα, ενώ οι γονείς κι οι παππούδες μαράζωναν στις πολυκατοικίες που όσο πήγαιναν κι άδειαζαν.

Τα ξενοίκιαστα διαμερίσματα όλο και πλήθαιναν, η συνοικία της Πλατείας Αμερικής όλο και άδειαζε, μέχρι που συνέβησαν κάποιες ριζικές αλλαγές. Είναι γνωστό πως η φύση αντιπαθεί το κενό – όπως και η κοινωνία. Το κενό που άφησε λοιπόν ο κόσμος των αστών στην Πλατεία Αμερικής άρχισε να γεμίζει με μετανάστες και πρόσφυγες, που έδωσαν μια νέα φυσιογνωμία στην παλιά πλατεία των λουλουδιών και των ανύπαντρων ανδρών...


 

ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Το νοσοκομείο των προσφύγων
Το πανέμορφο κτίριο, του Μαράσλειου Διδασκαλείου στο Κολωνάκι μοιάζει να ασφυκτιά στη «σκιά» του οκταώροφου γειτονικού «κουτιού». Λειτούργησε στην αρχή ως χώρος εκπαίδευσης και στη συνέχεια ως... προσωρινό...
Το νοσοκομείο των προσφύγων
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η ποίηση προσπαθεί να ματαιώσει το μάταιο
Ο Χριστόφορος Λιοντάκης ζήτησε να φωτογραφηθεί στην πλατεία Ομονοίας. Το σημείο της πρωτεύουσας που τον εντυπωσίασε όταν ήρθε να σπουδάσει Νομικά, το 1962. Η κακοποίησή της δεν σβήνει από τη μνήμη του το...
Η ποίηση προσπαθεί να ματαιώσει το μάταιο
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
«Ανεξερεύνητη» γη
Είναι το μεγαλύτερο πάρκο μέσα στον αστικό ιστό της πρωτεύουσας. Θεσμοθετήθηκε ως κοινόχρηστος χώρος το 1860, όταν το σχέδιο πόλης έφτανε ώς τη λεωφόρο Αλεξάνδρας, αλλά κινδύνευσε πολλές φορές από καταπατήσεις...
«Ανεξερεύνητη» γη
ΝΗΣΙΔΕΣ
Οι μετανάστες, πηγή έμπνευσης
Ο όγκος των μεταναστευτικών ρευμάτων από την Ελλάδα, από το 1821 μέχρι το 1977, ανέρχεται σε 1.800.000 άτομα. Το γεγονός αυτό βρήκε τότε την αντανάκλασή του τόσο στη λαϊκή λογοτεχνία, όσο και στον χώρο της 7ης...
Οι μετανάστες, πηγή έμπνευσης
ΝΗΣΙΔΕΣ
Σπαταλημένες ζωές
Μετά από μια ολόκληρη μέρα στον καταυλισμό της Κορίνθου κι έχοντας μιλήσει με πολύ κόσμο, μια αίσθηση κυριαρχεί: η αίσθηση του χαμένου, πεταμένου ανθρώπινου δυναμικού. Παιδιά που διψάνε να μάθουν, νέοι...
Σπαταλημένες ζωές
ΝΗΣΙΔΕΣ
Τόπο στα μικρά δέντρα να ριζώσουν…
Εμείς, ως φεμινίστ@ δηλώνουμε ότι συμμεριζόμαστε τις οικογένειες των παρανομοποιημένων μεταναστ@ών και στεκόμαστε αλληλέγγυ@ πρωτίστως στα παιδιά και τις μητέρες τους.
Τόπο στα μικρά δέντρα να ριζώσουν…

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας