Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το διεκδικούν 19 υποψήφιοι

Τέσσερα κτίρια συνθέτουν το δημαρχιακό συγκρότημα, στο οποίο κυριαρχούν ο διαμπερής πεζόδρομος, οι ζώνες πρασίνου και τα υδάτινα στοιχεία.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το διεκδικούν 19 υποψήφιοι

  • A-
  • A+
Μετά από οδύσσεια 22 χρόνων, το Δημαρχείο Θεσσαλονίκης εγκαινιάστηκε το 2010 και ένα έτος αργότερα βραβεύτηκε από τη Διεθνή Ενωση Αρχιτεκτόνων (UIA) για το φιλικό περιβάλλον που δημιουργεί στον πολίτη, αλλά και για τις αρχιτεκτονικές επιλογές του. Το πρώτο ιδιόκτητο δημαρχείο έθεσε τέρμα στην περιπλάνηση σε διάφορα νοικιασμένα κτίρια με τελευταία στάση στο «Καραβάν Σαράι», όπου στεγάστηκε... προσωρινά για 53 χρόνια! Ο πρώτος ένοικός του ήταν ο Γιάννης Μπουτάρης, που με την πληθωρική παρουσία του το έκανε σημείο αναφοράς για τους πολίτες. Τη δημαρχιακή καρέκλα θα διεκδικήσουν αύριο 19 υποψήφιοι.

Με σημείο αναφοράς την 3ης Σεπτεμβρίου, το δημαρχιακό συγκρότημα μαζί με τα δύο μουσεία, το Αρχαιολογικό και το Βυζαντινό, δημιουργούν μια ξεχωριστή «πόλη» μέσα στην πόλη της Θεσσαλονίκης, που αναπτύσσεται με τους δικούς της κανόνες και πολλές ζώνες πρασίνου ανάμεσα στις λεωφόρους Β. Γεωργίου και Στρατού.

Καθένα από τα τρία κτιριακά συγκροτήματα έχει τη δική του αρχιτεκτονική ταυτότητα και προϊστορία, αλλά το δημαρχείο αποτελεί ξεχωριστή περίπτωση.

Η δημοτική αρχή της Θεσσαλονίκης θεσμοθετήθηκε το 1869, στο πλαίσιο της γενικότερης διοικητικής μεταρρύθμισης της τότε οθωμανικής αυτοκρατορίας, η οποία στόχευε στην ένταξή της στα ευρωπαϊκά δεδομένα.

Δεν είναι γνωστή η πρώτη στέγη του δήμου, αφού υπάρχουν πληροφορίες μόνον για τα κτίρια που χρησιμοποιούσε από τα τέλη του 19ου αιώνα και ώς το 1917, χρονιά της μεγάλης πυρκαγιάς που κατέστρεψε το κέντρο της Θεσσαλονίκης.

Από την πύρινη λαίλαπα δεν διασώθηκε το δημαρχείο που στεγαζόταν σε διώροφο πίσω από το τέμενος του Αλκαζάρ, επί της οδού Ι. Δραγούμη. Τότε χάθηκαν και τα πολύτιμα δημοτικά αρχεία και ξεκίνησαν οι διαδοχικές μετακομίσεις σε διάφορους χώρους, όπως το Παρθεναγωγείο, αλλά και διάσπαρτα σπίτια, που κατά... σύμπτωση ανήκαν όλα στην οικογένεια του δημάρχου Κ. Αγγελάκη.

Το σχέδιο αναγέννησης της Πυρίκαυστου Ζώνης, που με εντολή της κυβέρνησης Ελευθερίου Βενιζέλου είχε εκπονήσει διεθνής πολυμελής ομάδα ειδικών με επικεφαλής τον Γάλλο πολεοδόμο Εμπράρ, προέβλεπε τη δημιουργία διοικητικού κέντρου κατά μήκος του άξονα που ξεκινούσε από την παραλία και την πλατεία Αριστοτέλους, η οποία ήταν το μόνο στοιχείο που υλοποιήθηκε.

Το 1924 προκηρύχθηκε ο πρώτος διεθνής αρχιτεκτονικός διαγωνισμός για το νέο δημαρχείο, με εξαιρετικές συμμετοχές, αλλά τα βραβευμένα σχέδια πολύ γρήγορα «ξεχάστηκαν».

Οι περιπλανήσεις του δημαρχείου σε ακατάλληλους και ανεπαρκείς χώρους συνεχίστηκαν και τα επόμενα χρόνια. Η είσοδος των γερμανικών στρατευμάτων το βρήκε να στεγάζεται στο κτίριο της Χριστιανικής Αδελφότητας Νέων Θεσσαλονίκης (ΧΑΝΘ), το οποίο το 1943 επιτάχθηκε από τις κατοχικές αρχές και ο δήμος μετακόμισε πάλι σε νοικιασμένο ακίνητο κοντά στην πλατεία Ελευθερίας.

Δέκα χρόνια αργότερα βρέθηκε... προσωρινά στο περίφημο «Καραβάν Σαράι», στη διασταύρωση των οδών Βενιζέλου και Βαμβακά, όπου όμως παρέμεινε για 53 χρόνια.

Το «Καραβάν Σαράι»

Σαράγια είναι η τουρκική ονομασία για τα πανδοχεία, που στην αρχή προσέφεραν στέγη στους ταξιδιώτες και στη συνέχεια εξελίχθηκαν σε εμπορικά κέντρα. Με βάση καταγραφές του 16ου αιώνα, η Θεσσαλονίκη διέθετε μικρό αλλά και μεγάλο Σαράι. Το τελευταίο βρισκόταν στα βόρεια του τζαμιού του Χαμζά μπέη, που είναι το γνωστό Αλκαζάρ.

Το 1924 το αρχικό ακίνητο, που στέγαζε το «Καραβάν Σαράι» και είχε υποστεί μεγάλες καταστροφές από την πυρκαγιά, πουλήθηκε από το Δημόσιο και οι νέοι ιδιοκτήτες του αξιοποίησαν τη μελέτη που είχε εκπονήσει ένα χρόνο πριν ο νομομηχανικός Δελλαδέστιμας, για τον οποίο δεν υπάρχουν περισσότερα στοιχεία. Η κατασκευή του υλοποιήθηκε σε πολλά στάδια και το 1983, με απόφαση του υπουργείου Πολιτισμού, χαρακτηρίστηκε «έργο τέχνης» το οποίο χρειάζεται ειδική κρατική προστασία.

«Είναι χαρακτηριστικό δείγμα της αρχιτεκτονικής των αναζητήσεων των πρώτων δεκαετιών του αιώνα. Είναι λιτό με κυβιστική έκφραση, αναπτύσσεται σε στάθμες. Οι όψεις του είναι ασύμμετρες ως αποτέλεσμα της λειτουργικής του οργάνωσης. Μοναδική διακόσμησή του η οδοντωτή ταινία που περιβάλλει τα ανοίγματα του ημιώροφου καθώς και η διακόσμηση των κύριων κεντρικών εισόδων με τους κιονίσκους και το τοξωτό υπέρθυρο. Εκτός από το ενδιαφέρον που παρουσιάζει το ίδιο το κτίριο, έχει και αξιόλογη θέση δίπλα στο διατηρητέο μνημείο του Χαμζά μπέη Τζαμί, όπως σημειώνει η απόφαση.

Η στέγαση του δημαρχείου σε κατάλληλο κτίριο ήταν πάγιο αίτημα των φορέων της πόλης, αλλά οι ουσιαστικές πρωτοβουλίες ξεκινούν στη δεκαετία του 1980.

Είχε χωροθετηθεί από το 1976 στο στρατόπεδο Τσιρογιάννη, χρειάστηκε όμως να περάσουν δέκα χρόνια για να προκηρυχθεί ο διεθνής αρχιτεκτονικός διαγωνισμός, ο οποίος προέβλεπε την κατασκευή δημαρχιακού μεγάρου στην ανατολική πλευρά της πόλης, κοντά στο Αρχαιολογικό Μουσείο.

Στην ίδια χωρική ενότητα, με απόφαση του 1980, είχε προστεθεί και το Βυζαντινό Μουσείο, η κατασκευή του οποίου ξεκίνησε μετά το δημοτικό συγκρότημα αλλά ολοκληρώθηκε πριν από αυτό.

Αλλαγή σκυτάλης

Με τις... συνήθεις γραφειοκρατικές καθυστερήσεις, το νέο δημαρχείο ξεκίνησε να κατασκευάζεται το 2005 και εγκαινιάστηκε τον Οκτώβριο του 2010, σχεδόν ένα αιώνα μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, κατά... σύμπτωση λίγο πριν από τις αυτοδιοικητικές εκλογές που οδήγησαν στην ήττα της «γαλάζιας» τότε δημοτικής αρχής.

Ο Γιάννης Μπουτάρης ήταν ο πρώτος δήμαρχος που εγκαταστάθηκε στο συγκρότημα της λεωφόρου Β. Γεωργίου και ίσως η πληθωρική παρουσία του να συνετέλεσε στο γεγονός ότι οι κριτικές ξεχάστηκαν και οι χώροι του, εντός και κυρίως εκτός του κτιριακού συγκροτήματος, αγαπήθηκαν από τους πολίτες της Θεσσαλονίκης.

1. Η πρόταση που δίχασε

Ο διεθνής αρχιτεκτονικός διαγωνισμός για το νέο δημαρχείο ολοκληρώθηκε το 1988 με επιλογή της πρότασης που είχε υποβάλει η πολυμελής ομάδα με επικεφαλής τους καθηγητές του Πολυτεχνείου, τον πρόωρα χαμένο Δημήτρη Μπίρη (1942-2002) και τον αδελφό του, Τάσο. Η πρότασή τους δίχασε την αρχιτεκτονική κοινότητα, καθώς διατυπώθηκαν ενστάσεις που ξεκινούσαν από την επιλογή του χώρου ώς τον όγκο του νέου κτιρίου, το οποίο με βάση τις προδιαγραφές του διαγωνισμού προβλεπόταν να έχει επιφάνεια 15.000 τετραγωνικά, χωρίς να συμπεριλαμβάνονται οι υπόγειοι και οι βοηθητικοί χώροι.

2. Ο σχεδιασμός

Η αρχιτεκτονική πρόταση είχε λάβει υπόψη της τον όγκο του δημαρχιακού συγκροτήματος, αλλά και τη συνύπαρξη με το γειτονικό Βυζαντινό Μουσείο, έργο του επίσης πολυβραβευμένου Κυριάκου Κρόκου (1941-1998), στο οποίο κυριαρχεί το συμπαγές τούβλο. Στο δημαρχείο χρησιμοποιήθηκε το εμφανές μπετόν, το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο του μοντερνισμού. Αποτελείται από τέσσερα κτίρια, με κοινό παρονομαστή τον βιοκλιματικό σχεδιασμό. Διαθέτει τέσσερις ορόφους προς την πλευρά της λεωφόρου Στρατού, που χαμηλώνουν προς τη Β. Γεωργίου για να μην εμποδίζουν τη θέα προς το θαλάσσιο μέτωπο. Στα «συν» του περιλαμβάνονται ο εσωτερικός πεζόδρομος και οι ελεύθεροι χώροι που καλύπτουν πάνω από 5.000 τετραγωνικά, ενώ σε άλλα 500 τετραγωνικά αναπτύσσονται υδάτινες γωνιές.

3. Το βραβείο

Το 2011 η Διεθνής Ενωση Αρχιτεκτόνων (UIA) στον διαγωνισμό που οργάνωσε στο πλαίσιο του συνεδρίου της, βράβευσε το νέο δημαρχείο, αναγνωρίζοντας το ιδιαίτερο ύφος των κτιριακών όγκων του, κυρίως όμως τη φιλική εικόνα που δημιουργεί στους πολίτες.

ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Η Ροτόντα του ΟΣΕ γίνεται μουσείο
Η «Ροτόντα» είναι ένα ημικυκλικό κτίριο με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική διάταξη και κατασκευάστηκε σε άγνωστο χρόνο για λογαριασμό των ΣΠΑΠ. Ο ιδιαίτερος αυτός χώρος θα ανοίξει πανηγυρικά τις πύλες του για να...
Η Ροτόντα του ΟΣΕ γίνεται μουσείο
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Περίτεχνο και βραβευμένο
Το δαντελένιο κτίριο επί της οδού Στρατηγού Καλλάρη στη Θεσσαλονίκη, χαρακτηριστικό δείγμα της αρχιτεκτονικής του Μεσοπολέμου, είναι τα τελευταία χρόνια το «σπίτι» των δημοσιογράφων της Βόρειας Ελλάδας.
Περίτεχνο και βραβευμένο
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Εχει κάτοψη το γράμμα έψιλον
Φέρει την υπογραφή του Ξενοφώντα Παιονίδη, του κορυφαίου αρχιτέκτονα του νεοκλασικισμού στη Θεσσαλονίκη. Ο επιβλητικός όγκος του Παπάφειου Ορφανοτροφείου και η πολυτέλεια των όψεών του, τοποθετούν το κτίριο...
Εχει κάτοψη το γράμμα έψιλον
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Ναός πολιτισμού
Το εντυπωσιακό κτιριακό συγκρότημα της Μονής Λαζαριστών είναι η πολιτιστική «καρδιά» της Θεσσαλονίκης. Η ιστορία του χάνεται στους αιώνες: λειτούργησε για πρώτη φορά το 1886 και από τότε έγινε καταφύγιο...
Ναός πολιτισμού
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Ιταλική φινέτσα σε οθωμανικό έργο
Είναι η εβδομάδα που η Θεσσαλονίκη έχει την τιμητική της. Απόψε εγκαινιάζεται η 81η Διεθνής Εκθεση, η οποία όμως φέτος συμπληρώνει 90 χρόνια αφού λειτούργησε για πρώτη φορά τον Οκτώβριο του 1926, προφανώς με...
Ιταλική φινέτσα σε οθωμανικό έργο
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Το σχολείο των επωνύμων
Το ιστορικό κτίριο στα Κάτω Πατήσια δεν διαθέτει εντυπωσιακά αρχιτεκτονικά στοιχεία, έχει όμως ενδιαφέρουσα ιστορία που γίνεται επίκαιρη με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς.
Το σχολείο των επωνύμων

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας