Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Περίτεχνο και βραβευμένο

Το υπέροχο κτίριο της οδού Στρατηγού Καλλάρη προοριζόταν για ενοικίαση. Εχει ενδιαφέρον ότι κάθε όροφος έχει τα δικά του χαρακτηριστικά, που γίνονται πιο πολυτελή στους υψηλότερους ορόφους.

ΑΡΧΕΙΟ ΕΣΗΜ-Θ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Περίτεχνο και βραβευμένο

  • A-
  • A+
Το δαντελένιο κτίριο επί της οδού Στρατηγού Καλλάρη, χαρακτηριστικό δείγμα της αρχιτεκτονικής του Μεσοπολέμου, είναι τα τελευταία χρόνια το «σπίτι» των δημοσιογράφων της Βόρειας Ελλάδας, ενώ με τις εκδηλώσεις που οργανώνει στους χώρους και κυρίως στην ταράτσα του έχει μετατραπεί σε στέκι πολιτισμού για το κέντρο της Θεσσαλονίκης. Κατασκευάστηκε επτά χρόνια μετά τη μεγάλη πυρκαγιά του 1917, που αφάνισε το κέντρο της πόλης αλλά στάθηκε αφορμή για την πολεοδομική ανασυγκρότησή της.

Η Στρατηγού Καλλάρη, η διαγώνιος που συνδέει τη μικρή πλατεία Φαναριωτών με την παραλιακή λεωφόρο Νίκης, συγκαταλέγεται ανάμεσα στους ωραιότερους δρόμους στο κέντρο της Θεσσαλονίκης.

Η προνομιακή της θέση ανάμεσα στην πλατεία Αριστοτέλους και τον Λευκό Πύργο ήταν ο βασικός λόγος που από τα μέσα της δεκαετίας του 1920 άρχισε να γεμίζει με μέγαρα επίλεκτων μελών της πόλης, από τα οποία αρκετά έχουν διασωθεί.

Περιλαμβάνεται στο σύμπλεγμα των οδικών αξόνων που είχε σχεδιάσει η πολυμελής ομάδα επιστημόνων με επικεφαλής τον σπουδαίο Γάλλο αρχιτέκτονα, αρχαιολόγο και πολεοδόμο Ερνέστ Εμπράρ (1875–1933).

Το 1917, λίγο μετά τη μεγάλη πυρκαγιά που κατέστρεψε το κέντρο της Θεσσαλονίκης, είχε εγκατασταθεί στην πόλη με εντολή τής τότε κυβέρνησης Ελευθερίου Βενιζέλου για να εκπονήσει τα σχέδια πολεοδομικής ανασυγκρότησης που φέρουν τιμητικά το όνομά του, αλλά κατά τα ελληνικά... έθιμα στο μεγαλύτερο μέρος τους έμειναν στα χαρτιά...

Υλοποιήθηκαν ωστόσο οι σχεδιασμοί που αφορούν το παραλιακό μέτωπο, στο οποίο οφείλεται σε μεγάλο βαθμό η κατοχύρωση της Θεσσαλονίκης ως ερωτικής πόλης. Είναι ο άγραφος «γενετικός κώδικας», όπως σημειώνει εύστοχα ο καθηγητής της Αρχιτεκτονικής Σχολής του ΑΠΘ Δημήτρης Φατούρος.

«Είναι η ενεργός μακρά συγκατοίκηση της θάλασσας, της γης και των ανθρώπων, ο αέναος διάλογος του ήπιου και του άγριου, του αεικίνητου και του ακίνητου, η σχέση που υπάρχει από τους προϊστορικούς χρόνους ώς σήμερα», γράφει στον τόμο με τις αρχιτεκτονικές παρεμβάσεις που προγραμματίστηκαν το 1997, χρονιά κατά την οποία η Θεσσαλονίκη ήταν Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης. Η ανάδειξη της παράκτιας ζώνης είναι άλλωστε το διαχρονικό στοίχημα που έχει κερδίσει η πόλη, σε αντίθεση με την πρωτεύουσα.

Το σχέδιο

Η αρχή είχε γίνει το 1869 με το γκρέμισμα των τειχών σε όλο το μήκος της παραλίας. Μισό αιώνα αργότερα και πέντε χρόνια από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, το σχέδιο Εμπράρ χάραξε μέσα στην Πυρίκαυστο Ζώνη ένα πλέγμα από δρόμους παράλληλους και κάθετους προς τη θάλασσα.

Στην τελευταία ομάδα είχαν προβλεφθεί και ορισμένοι που λόξευαν για να πολλαπλασιάσουν τη θέα προς τον Θερμαϊκό. Ακολούθησε ένα μεγάλο κύμα ανοικοδόμησης σε όλη τη Θεσσαλονίκη, που συνοδεύτηκε από τη δημιουργία 20 νέων οικισμών γύρω από τα όρια της πόλης, σε συνδυασμό με την εγκατάσταση περίπου 100.000 προσφύγων από τη Μικρά Ασία.

Σύμφωνα με στοιχεία που περιλαμβάνονται στο βιβλίο «Θεσσαλονίκη 1922-2012. Η αρχιτεκτονική μιας εκατονταετίας» του καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βασίλη Κολώνα, στην πρώτη δεκαετία μετά την πυρκαγιά είχαν αναγερθεί 1.384 νέες οικοδομές σε οικόπεδα συνολικής επιφάνειας 215.000 τετραγωνικών με κόστος κατασκευής άνω των 800 εκατ. δραχμών, το οποίο κατά 50% είχε εξασφαλιστεί από τραπεζικά δάνεια.

Σπουδαίοι αρχιτέκτονες της εποχής, όπως οι Αλέξ. Νικολούδης, Αριστ. Ζάχος, Αναστ. Μεταξάς και Ανδρ. Κριεζής, είχαν μετακομίσει από την Αθήνα στη Θεσσαλονίκη και σχεδίασαν ορισμένα από τα ωραιότερα μέγαρα, από τα οποία αρκετά διασώθηκαν.

Το μέγαρο

Το μέγαρο στην οδό Στρατηγού Καλλάρη χτίστηκε το 1925 για λογαριασμό του επιχειρηματία Κωνσταντινίδη, για τον οποίο δεν υπάρχουν περισσότερες πληροφορίες. Αντικρουόμενες είναι οι απόψεις για τον αρχιτέκτονα του κτιρίου, το οποίο είναι από τα λίγα που διασώθηκαν.

Ορισμένοι αναφέρουν τον Παπουνά, για τον οποίο επίσης δεν υπάρχουν στοιχεία, ενώ ο Βασίλης Κολώνας το περιλαμβάνει στα έργα του Ιταλού αρχιτέκτονα Λ. Τζενάρι, που είχε εγκατασταθεί εκείνη την εποχή στη Θεσσαλονίκη και είχε αναλάβει την κατασκευή σημαντικών κτιρίων, όπως το μέγαρο Λόγγου, γνωστότερο ως «κόκκινο κτίριο», στον πεζόδρομο της Ερμού, το οποίο ανακαινίστηκε για να στεγάσει τις επιχειρήσεις του Ιβάν Σαββίδη.

Είναι βέβαιο ότι το ακίνητο κατασκευάστηκε από την Οικοδομική Επιχείρηση Νέων Χωρών, η οποία στη συνέχεια απέκτησε και την ιδιοκτησία του. Εχει πάντως ενδιαφέρον ότι το τετραώροφο μέγαρο προοριζόταν από την αρχή για ενοικίαση και, το σπουδαιότερο, κάθε όροφος είχε τον δικό του χαρακτήρα στην πρόσοψη αλλά και στο εσωτερικό του.

Η πολυτέλεια μάλιστα πολλαπλασιαζόταν στους υψηλότερους ορόφους, προφανώς γιατί απευθύνονταν σε ενοίκους με υψηλότερα εισοδήματα. Κοινός παρονομαστής όλων των ορόφων είναι η περίτεχνη διακόσμηση γύρω από τα παράθυρα της πρόσοψης, καθώς και το αρχιτεκτονικό παιχνίδι με τις προεξοχές που τονίζονται με ανάγλυφες παραστάσεις με στοιχεία από το φυτικό βασίλειο.

Το 1950 η ιδιοκτησία του μεγάρου, προφανώς λόγω χρεών, περιήλθε στην Εθνική Τράπεζα και στον δεύτερο όροφο διέμενε ο διευθυντής όλων των υποκαταστημάτων του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος στη Θεσσαλονίκη.

Το 1968 κινδύνεψε με κατεδάφιση, ώστε να «αξιοποιηθεί» η θέση του ακινήτου και να πολλαπλασιαστούν οι όροφοί του με τους γενναιόδωρους όρους δόμησης που είχε θεσπίσει η χούντα. Ευτυχώς διασώθηκε και έχει παραχωρηθεί στην Ενωση Συντακτών Μακεδονίας-Θράκης, που ανέλαβε την υποδειγματική ανακαίνισή του, για την οποία βραβεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Ενωση.

1. Η κατασκευή

Το μέγαρο Κωνσταντινίδη είναι ένα από τα πρώτα πολυώροφα κτίρια της Θεσσαλονίκης που κατασκευάστηκαν από οπλισμένο σκυρόδεμα, το γνωστό μπετόν. Είναι το υλικό που χρησιμοποιήθηκε και στις εσωτερικές σκάλες, οι οποίες έχουν καλυφθεί από μάρμαρο, με εξαίρεση αυτή που οδηγεί στο δώμα με την υπέροχη θέα στον Θερμαϊκό που είναι ξύλινη. Στο εσωτερικό διατηρούνται οι γύψινες κορνίζες που οριοθετούν τα ταβάνια των χώρων υποδοχής, ενώ έχει ενδιαφέρον ότι τα πατώματα των δύο πρώτων ορόφων κατασκευάστηκαν από απλές σανίδες και των δύο τελευταίων από «ψαροκόκαλο» ακριβού ξύλου.

2. Τίτλος τιμής

Η Ενωση Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Μακεδονίας-Θράκης (ΕΣΗΕΜ-Θ) ιδρύθηκε τον Ιανουάριο του 1923 και είναι η αρχαιότερη από τις σημερινές δημοσιογραφικές οργανώσεις της χώρας. Αποτελεί τη συνέχεια των άτυπων συνδικαλιστικών κινήσεων στον χώρο της δημοσιογραφίας που είχαν αναπτυχθεί στη Θεσσαλονίκη από την περίοδο της οθωμανικής κατοχής. Τίτλος τιμής για την Ενωση είναι το πρωτόκολλο που είχαν υπογράψει στις αρχές του 1942 είκοσι δύο μέλη της με το οποίο δεσμεύονταν να μη δουλέψουν σε έντυπα που εξέδιδαν οι γερμανικές δυνάμεις.

3. Ο Καλλάρης

Ο στρατηγός Κωνσταντίνος Καλλάρης (1858-1940) γεννήθηκε στην Αθήνα. Κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους ήταν επικεφαλής της ελληνικής μεραρχίας που είχε αναπτυχθεί στη Μακεδονία και μετείχε στις νικηφόρες στρατιωτικές επιχειρήσεις στην περιοχή του Μπιζανίου. Το 1916 είχε αναλάβει υπουργός Στρατιωτικών, αξίωμα από το οποίο παραιτήθηκε δύο χρόνια αργότερα.

ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Η Ροτόντα του ΟΣΕ γίνεται μουσείο
Η «Ροτόντα» είναι ένα ημικυκλικό κτίριο με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική διάταξη και κατασκευάστηκε σε άγνωστο χρόνο για λογαριασμό των ΣΠΑΠ. Ο ιδιαίτερος αυτός χώρος θα ανοίξει πανηγυρικά τις πύλες του για να...
Η Ροτόντα του ΟΣΕ γίνεται μουσείο
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Εχει κάτοψη το γράμμα έψιλον
Φέρει την υπογραφή του Ξενοφώντα Παιονίδη, του κορυφαίου αρχιτέκτονα του νεοκλασικισμού στη Θεσσαλονίκη. Ο επιβλητικός όγκος του Παπάφειου Ορφανοτροφείου και η πολυτέλεια των όψεών του, τοποθετούν το κτίριο...
Εχει κάτοψη το γράμμα έψιλον
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Ιταλική φινέτσα σε οθωμανικό έργο
Είναι η εβδομάδα που η Θεσσαλονίκη έχει την τιμητική της. Απόψε εγκαινιάζεται η 81η Διεθνής Εκθεση, η οποία όμως φέτος συμπληρώνει 90 χρόνια αφού λειτούργησε για πρώτη φορά τον Οκτώβριο του 1926, προφανώς με...
Ιταλική φινέτσα σε οθωμανικό έργο
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Κάθε όροφος και άλλη εικόνα
Το Μέγαρο Ρέντη είναι η... σφήνα του σπουδαίου αρχιτέκτονα Βασιλείου Τσαγρή, καθώς αποτελεί μία από τις ελάχιστες εξαιρέσεις στα αρχοντικά τα οποία κοσμούν τη Β. Σοφίας, τη λεωφόρο που σχεδόν μονοπωλούσε ο...
Κάθε όροφος και άλλη εικόνα
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Ο ελληνικός ουρανοξύστης
Ο πύργος των Αθηνών αποτελείται από δύο ανισοϋψή κτίρια και κοινά αρχιτεκτονικά στοιχεία, τα οποία συνδέονται με κλειστή «γέφυρα». Τα σχέδια ανατέθηκαν στον νεαρό αλλά ανερχόμενο αρχιτέκτονα Ιωάννη Βικέλα.
Ο ελληνικός ουρανοξύστης
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Το διεκδικούν 19 υποψήφιοι
Μετά από οδύσσεια 22 χρόνων, το Δημαρχείο Θεσσαλονίκης εγκαινιάστηκε το 2010 και ένα έτος αργότερα βραβεύτηκε από τη Διεθνή Ενωση Αρχιτεκτόνων για το φιλικό περιβάλλον που δημιουργεί στον πολίτη, αλλά και για...
Το διεκδικούν 19 υποψήφιοι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας