Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Στέγη για τους νέους ναυτικούς

Ενα αρχιτεκτονικό στολίδι, ιδιοκτησία του δήμου, ανακαινίστηκε και από τη νέα χρονιά στους χώρους του (μικρή φωτογραφία) θα στεγάσει την 11η Ακαδημία Εμπορικού Ναυτικού

ΦΩΤ.: ΔΗΜΟΣ ΚΑΛΥΜΝΟΥ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Στέγη για τους νέους ναυτικούς

  • A-
  • A+

Η Κάλυμνος ανήκει στα Δωδεκάνησα, τα οποία, παρά το όνομά τους, είναι... 15 και σε αυτά πρέπει να προστεθούν άλλες 93 νησίδες.

Στην αρχαιότητα, σύμφωνα με τον Στράβωνα, το τοπωνύμιο προσδιόριζε ένα σύμπλεγμα δώδεκα νησιών γύρω από την ιερή Δήλο και είναι άγνωστο πώς... μετακόμισε στα νοτιοανατολικά κατά τον 18ο αιώνα.

Είναι το τέταρτο σε έκταση αλλά το τρίτο σε πληθυσμό νησί της περιφερειακής ενότητας, με ίχνη ζωής από τη νεολιθική εποχή.

Οι πρώτοι κάτοικοί της ήταν Κάρες και ακολούθησαν οι Δωριείς, ενώ ο Ομηρος κάνει αναφορά στις Καλύνδες και σημειώνει ότι στο νησί έδεσαν πλοία του Αγαμέμνονα κατά την επιστροφή στις Μυκήνες μετά την κατάκτηση της Τροίας.

Στους κλασικούς χρόνους η Κάλυμνος ήταν μια κοινότητα με δημοκρατικό πολίτευμα, στην οποία τις αποφάσεις έπαιρναν η Εκκλησία του Λαού και η Βουλή.

Κατά καιρούς κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους, τους Τούρκους και του Ιππότες του Αγίου Ιωάννη. Από το 1912, όπως και τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα, βρέθηκε στην ιταλική κυριαρχία που διήρκεσε ώς το 1946 και δύο χρόνια αργότερα το νησί ενσωματώθηκε στην Ελλάδα.

Νησί άγονο με μικρές πεδιάδες, γι' αυτό οι κάτοικοί του από νωρίς στράφηκαν στη θάλασσα και ειδικά με την αλιεία σφουγγαριών, για την οποία υπάρχουν αναφορές από την αρχαιότητα.

Η σπογγαλιεία άκμασε στα Δωδεκάνησα στα μέσα του 19ου αιώνα, με σημεία αναφοράς την Κάλυμνο και τη Σύμη, εξασφαλίζοντας πλούτο και προνόμια στις λίγες οικογένειες που είχαν το γενικό πρόσταγμα στη διαδικασία, η οποία περιλάμβανε το επικίνδυνο εγχείρημα της συλλογής, την επεξεργασία και τη διάθεση του σφουγγαριού στις μεγάλες αγορές του Λονδίνου και της Ρωσίας.

Δείγμα της ακμής του νησιού είναι τα αρχοντικά που διασώζονται, αλλά και τα δημόσια κτίρια του Μεσοπολέμου τα οποία στην πλειονότητά τους έγιναν από δωρεές. Ξεχωριστή περίπτωση αποτελεί ο Νικόλαος Βούβαλης (1859-1918).

Ο πατέρας του είχε γεννηθεί στην Κάλυμνο και ήταν γόνος οικογένειας σφουγγαράδων, ο οποίος είχε στραφεί στο εμπόριο και έκανε εξαγωγές σφουγγαριών στο Λονδίνο.

Η οικονομική άνεση εξασφάλισε δυνατότητες μόρφωσης στον νεαρό Νικόλαο, που έκανε σπουδές στο Λονδίνο και το Παρίσι, τις οποίες αξιοποίησε για να αναπτύξει την οικογενειακή επιχείριση στην Αμερική και τις βόρειες ακτές της Αφρικής.

Παρά τη μεγάλη οικονομική του επιφάνεια, ζούσε λιτά και είχε μεγάλη αγάπη στις τέχνες. Δεν απέκτησε παιδιά και διακρίθηκε στις δωρεές, κυρίως στην Κάλυμνο.

Το όνειρο

ΦΩΤ.: ΔΗΜΟΣ ΚΑΛΥΜΝΟΥ

Από τα 25 του χρόνια, όταν έβγαλε τα πρώτα του λεφτά, ο Νικόλαος Βούβαλης είχε όνειρο να χτίσει σχολείο στο νησί του.

Η επιθυμία του όμως υλοποιήθηκε λίγα χρόνια πριν από τον θάνατό του, με τη δωρεά 5.000 λιρών Αγγλίας και τη συμπαράσταση της δεύτερης συζύγου του Κατερίνας Πελεκάνου, η οποία εξασφάλισε πόρους και για τη συντήρηση του κτιρίου.

Το «Βουβάλειο Παρθεναγωγείο» επρόκειτο να εγκαινιαστεί στις 26 Δεκεμβρίου 1911, αλλά η τελετή μεταφέρθηκε λίγες ημέρες αργότερα και έγινε στις 2 Ιανουαρίου 1912, «εν πάση δυνατή μεγαλοπρέπεια», όπως αναφέρει το σχετικό ψήφισμα του δημοτικού συμβουλίου Καλύμνου, το οποίο δημοσιεύτηκε στον τοπικό Τύπο, αλλά και σε δύο εφημερίδες της Κωνσταντινούπολης και της Σμύρνης.

Το σχολικό κτίριο, που βρίσκεται σε κεντρικό σημείο της Πόθιας Καλύμνου, κατασκευάστηκε σε οικόπεδο που δώρισαν οι αδελφές Κωλέττη και είναι έργο του Κερκυραίου μηχανικού Αλέκου Ανδρέη, για τον οποίο δεν υπάρχουν περισσότερα στοιχεία.

Εχει πολλές ομοιότητες με ανάλογες μονάδες της Χάλκης και του Απέριου της Καρπάθου, ίσως γιατί ακολουθούσε τον κυρίαρχο αρχιτεκτονικό ρυθμό της εποχής ή είχαν τον ίδιο δημιουργό.

Είναι ένα μεγαλοπρεπές συγκρότημα με πολλά στοιχεία από παλαιοχριστιανικό ναό και συνολικό εμβαδόν 1.200 τετραγωνικά, που κατασκευάστηκε από τοπική πέτρα και μάρμαρο.

Ξεχωρίζει για την ιδιαίτερη ανάπτυξη των όγκων του σε δύο επίπεδα, από τα οποία το δεύτερο έχει «φωλιάσει» κάτω από την κεραμοσκεπή.

Πάνω από την κεντρική είσοδο υπάρχει προστώο, που στηρίζεται σε απλούς κίονες, ενώ έχει ενδιαφέρον η πολυγωνική διαμόρφωση του εξώστη στον όροφο.

Το σχολείο διέθετε τέσσερις πτέρυγες για τις ανάγκες του νηπιαγωγείου, του δημοτικού, του σχολαρχείου και του γυμνασίου, τις ισάριθμες βαθμίδες εκπαίδευσης που λειτουργούσαν στην περίοδο του Μεσοπολέμου.

Κατασκευάστηκε για να προσφέρει μόρφωση στη «θήλειαν νεολαίαν», η οποία τότε δεν είχε πολλές ευκαιρίες να μάθει γράμματα, στοιχείο που έδωσε την ονομασία «Παρθεναγωγείο» στο σχολικό κτίριο.

Λίγα χρόνια αργότερα προστέθηκαν τμήματα επαγγελματικών γνώσεων όπως η ραπτική.

Μετά την ενσωμάτωση των Δωδεκανήσων, το κτίριο στέγασε το ιστορικό 1ο Δημοτικό σχολείο Καρπάθου, το οποίο μετακόμισε τα τελευταία χρόνια σε κτίριο της Χώρας.

Στους χώρους του στεγάστηκαν διάφορες εκδηλώσεις, ενώ τον Ιανουάριο το δημοτικό συμβούλιο του νησιού, που είναι ο ιδιοκτήτης του κτιρίου, αποφάσισε να το παραχωρήσει για τη στέγαση της Ακαδημίας Εμπορικού Ναυτικού, η οποία ήταν αίτημα δεκαετιών για τους κατοίκους της Καλύμνου.

1) Τα εγκαίνια

Η 11η Ακαδημία του Εμπορικού Ναυτικού Καλύμνου, που εγκαινιάστηκε από τον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα στις 5 Δεκεμβρίου, διαθέτει σχολή πλοιάρχων, με προοπτική να επεκταθεί και στους μηχανικούς.

Η πρώτη στο είδος της ναυτική σχολή λειτούργησε το 1749 στην Υδρα, ενώ οι υπόλοιπες εννέα ιδρύθηκαν στη δεκαετία του 1960.

Ακαδημίες λειτουργούν σε Κύμη, Ασπρόπυργο, Νέα Μηχανιώνα, Οινούσσες, Χίο, Σύρο, Σούδα Χανίων, Αργοστόλι και Πρέβεζα.

2) Μουσείο

Με δωρεές του Νικόλαου Βούβαλη κατασκευάστηκαν επίσης το λιμάνι της Καλύμνου και το νοσοκομείο που φέρει το όνομα του ευεργέτη, καθώς και η ναυτεμπορική σχολή, η οποία όμως έχει από χρόνια πάψει να λειτουργεί.

Ευτυχώς το κτίριό της διασώθηκε και από το 1994 στεγάζει το Ναυτικό Μουσείο του νησιού, με χωριστή γωνιά για τη σπογγαλιεία, την εξέλιξη και την ιστορία ενός δύσκολου επαγγέλματος που χάνεται.

3) Οι σφουγγαράδες

Το «ταξίδι ζωής και θανάτου» των σφουγγαράδων ξεκινούσε την άνοιξη και διαρκούσε ώς το φθινόπωρο.

Από ιστορικές πηγές του 1800, πιστοποιείται ότι οι θρυλικοί γυμνοί δύτες βουτούσαν στις θάλασσες με τη βοήθεια της σκανδαλόπετρας, ενός κομματιού από μάρμαρο που τους επέτρεπε να φτάσουν σε βάθος έως και 30 μέτρα.

Αργότερα ήρθε το σκάφανδρο και μαζί του η νόσος των δυτών, λόγω της γρήγορης ανάδυσής τους στην επιφάνεια.

h.tzanavara@efsyn.gr

 

ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Το αρχοντικό των ήχων
Το διώροφο κτίριο στους Αέρηδες είναι ένα από ελάχιστα δείγματα της εικόνας που θα είχε η Αθήνα αν δεν είχαν ακολουθήσει οι αρχιτέκτονες που κατέφθασαν στην πρωτεύουσα μαζί με τον Οθωνα και επέβαλαν τον...
Το αρχοντικό των ήχων
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Η στέγη της μαστίχας
Προϊόν που από το 2015 περιλαμβάνεται στον κατάλογο της παγκόσμιας άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO, η μαστίχα ευδοκιμεί αποκλειστικά στο ιδιαίτερο νησί του Αιγαίου. Εχουν γίνει προσπάθειες να...
Η στέγη της μαστίχας
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Η «παγόδα» του Πειραιά
Μοιάζει με μεγάλο καράβι, που έμεινε όμως... αταξίδευτο, καθώς λίγο μετά τα εγκαίνιά του, στα τέλη του 1967, ο επιβατικός σταθμός μεταφέρθηκε σε άλλο σημείο του λιμανιού του Πειραιά. Το 1976 φιλοξένησε τα...
Η «παγόδα» του Πειραιά
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Ξενώνας Στ. Στούρνα: Το εξοχικό των αρχιτεκτόνων
Θα μπορούσε να είναι το κοινόβιο της αρχιτεκτονικής κοινότητας και να αποτελεί μια εναλλακτική λύση για αποδράσεις. Η θέση του στην Αλλη Μεριά κοντά στον Βολο και ο πηλιορείτικος αέρας που αποπνέει, δεν είναι...
Ξενώνας Στ. Στούρνα: Το εξοχικό των αρχιτεκτόνων
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Μέγαρο Σταθάτου: Το δαντελένιο αρχοντικό
Διαθέτει την πιο περίτεχνη και επιβλητική είσοδο, την οποία επινόησε ο Ερνέστος Τσίλερ για να «κουμπώσει» με τη γωνία που παρουσιάζει στο συγκεκριμένο σημείο η Β. Σοφίας. Ηταν το αρχοντικό του Ιθακήσιου...
Μέγαρο Σταθάτου: Το δαντελένιο αρχοντικό
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Με σήμα το τριπλό βιτρό
Οι διερχόμενοι από την οδό Αμερικής έχουν την χαρά να απολαύσουν την εξωτερική όψη του εξαιρετικής αρχιτεκτονικής ομορφιάς ανακαινισμένου ιστορικού κτιρίου με το τριπλό βιτρό του και ιδιοκτήτη το ΕΒΕΑ
Με σήμα το τριπλό βιτρό

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας