Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το σχολείο της 7ης Τέχνης

Ενα ακόμη αρχιτεκτονικό διαμάντι, ιδιοκτησία του Πανεπιστημίου, που αποκαλύπτεται στους περαστικούς αν σηκώσουν τα μάτια τους προς τον ουρανό

Μάριος Βαλασόπουλος
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το σχολείο της 7ης Τέχνης

  • A-
  • A+

Ως το 1836 η οδός Ακαδημίας ήταν το βόρειο... όριο της Αθήνας. Στην αρχή ήταν η οδός Νοσοκομείου, λόγω του Δημοτικού Νοσοκομείου που λειτουργούσε στο σημερινό Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων, και μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο πήρε το όνομα του Αμερικανού προέδρου Φραγκλίνου Ρούζβελτ, αλλά δεν υιοθετήθηκε από τους πολίτες και εγκαταλείφθηκε.

Η σταδιακή κατασκευή της Αθηναϊκής Τριλογίας επί της οδού Πανεπιστημίου άλλαξε τα δεδομένα και συνδέθηκε με την ανάπτυξη της «νέας πόλης», της Νεάπολης.

Η Ιπποκράτους είναι πολύ νεότερος δρόμος και, με μήκος σχεδόν δύο χιλιόμετρα, συνδέει το κέντρο με τη λεωφόρο Αλεξάνδρας.

Το γωνιακό οικόπεδο στη διασταύρωση των δύο σημαντικών αθηναϊκών δρόμων, το οποίο ώς τα μέσα της δεκαετίας του 1920 φιλοξενούσε τον θερινό κινηματογράφο «Λουξ», είναι μέρος της μεγάλης δωρεάς του Αντωνίου Παπαδάκη προς το Πανεπιστήμιο της Αθήνας. Γεννημένος το 1810 στο Ψυχρό Λασιθίου, έχασε πολύ μικρός τον πατέρα του σε επίθεση των Τούρκων, ενώ ο ίδιος μαζί με τα άλλα δύο αδέλφια του, τον Εμμανουήλ και τον Ιωάννη, μεταφέρθηκαν αιχμάλωτοι στην Αλεξάνδρεια.

Ο Αντώνιος μπόρεσε όμως να δραπετεύσει και να φτάσει στην Οδησσό, όπου εργάστηκε στα κτήματα του διπλωμάτη Αλέξανδρου Στούρτζα, αδελφού της Ρωξάνης, του ανεκπλήρωτου έρωτα του Ι. Καποδίστρια. Κατάφερε να σπουδάσει και στη συνέχεια αξιοποίησε τις γνώσεις του στην κτηνοτροφία από την οποία απέκτησε μεγάλη περιουσία.

Το 1848 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου έζησε λιτό βίο ώς τον θάνατό του τον Δεκέμβριο του 1878. Εγινε ο μεγάλος ευεργέτης του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου, στο οποίο, εκτός από το μεγάλο χρηματικό ποσό για να εξασφαλιστούν δέκα υποτροφίες σε φοιτητές, διέθεσε ολόκληρη την ακίνητη περιουσία του.

Η Σύγκλητος ως ένδειξη ευγνωμοσύνης τοποθέτησε τη μαρμάρινη προτομή του Αντώνιου Παπαδάκη στη μεγάλη Αίθουσα Τελετών του Πανεπιστημίου και φρόντισε για τον τάφο του στο Α' Νεκροταφείο, που βρίσκεται δίπλα στην «Κοιμωμένη» του Χαλεπά.

Στην Αρχιτεκτονική

Η αξιοποίηση του ακινήτου στη διασταύρωση της οδού Ακαδημίας με την Ιπποκράτους ανατέθηκε το 1926 από τη Σύγκλητο του Πανεπιστημίου στον σπουδαίο αρχιτέκτονα της εποχής Αλέξανδρο Νικολούδη (1874-1944).

Με καταγωγή από τη Λέρο, ήταν το έκτο παιδί οικογένειας εμπόρων, που εγκαταστάθηκε στη συνέχεια στην Αθήνα. Ο πατέρας του επέκτεινε τις δραστηριότητές του στον ναυτιλιακό τομέα, που του εξασφάλισε μεγάλα εισοδήματα και την είσοδο στην «καλή κοινωνία» της πρωτεύουσας.

Ο νεαρός Νικολούδης στην αρχή ήθελε να γίνει πολιτικός μηχανικός, αλλά υπερίσχυσε η αγάπη του στην αρχιτεκτονική και έτσι βρέθηκε στο Παρίσι όπου φοίτησε στην περίφημη Ecole des Beaux Arts. Επέστρεψε στην Αθήνα σε μια εποχή που είχε αρχίσει η αμφισβήτηση του νεοκλασικισμού στην αρχιτεκτονική και εξελίχθηκε στον «γκουρού» της νέας τάσης του εκλεκτικισμού, που είχε ρίζες στις αρχές του Διαφωτισμού.

Την υπογραφή του φέρουν κτίρια γοήτρου που σφράγισαν την αρχιτεκτονική των αρχών του 20ού αιώνα, με πιο ξεχωριστά το Μέγαρο Λιβιεράτου στην Πατησίων και το Σαρόγλειο Μέγαρο στην πλατεία Ρηγίλλης, καθώς και το ιδιόκτητο οίκημα στην Πανεπιστημίου, στο ισόγειο του οποίου υπάρχει η στοά που φέρει ώς σήμερα το όνομά του.

Πριν από τον τελευταίο πόλεμο είχε ήδη δει νεοκλασικά να κατεδαφίζονται για να δώσουν τη θέση τους στα πρώτα πολυώροφα μέγαρα και γι' αυτό έθεσε όρο στη διαθήκη του να παραμείνουν ανέπαφα το κτίριο και η Στοά Νικολούδη.

Καθοριστική ήταν η συμβολή του στην οργάνωση της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Πολυτεχνείου, στην οποία το 1918 διορίστηκε καθηγητής. Συνεργάτης του Ελευθέριου Βενιζέλου, συμμεριζόταν το όραμά του για την οργάνωση των πόλεων και το 1923 παρέδωσε το υποδειγματικό πολεοδομικό σχέδιο για την ανάπτυξη του Ψυχικού, ενώ έθεσε υποψηφιότητα και εκλέχθηκε δύο φορές στο δημοτικό συμβούλιο της Αθήνας.

Το κτίριο

Στο τετραώροφο κτίριο της Φοιτητικής Λέσχης, που ολοκληρώθηκε το 1930, ο Αλέξανδρος Νικολούδης κατάφερε να συνδυάσει τα διακοσμητικά χαρακτηριστικά της γαλλικής σχολής με στοιχεία της κλασικής αρχιτεκτονικής.

Επιστράτευσε κορινθιακές παραστάδες και δωρικά αετώματα, τα οποία συνυπάρχουν με το εκλεκτικιστικό γείσο που διαμόρφωσε στη βάση του τελευταίου ορόφου. Είναι στοιχεία που εξασφαλίζουν γραμμικότητα στην όψη του οικοδομήματος και συμπληρώνουν το «παιχνίδι» με τα παράθυρα, που σε κάθε όροφο ακολουθούν τους δικούς τους κανόνες και καταλήγουν σε μια πολυμορφική σύνθεση.

Δίνουν την εντύπωση ότι το σημερινό κτίριο κατασκευάστηκε σε διαφορετικές φάσεις, κάτι το οποίο όμως δεν ευσταθεί όπως πιστοποιούν τα 25 πρωτότυπα αρχιτεκτονικά σχέδια που διασώζονται στα αρχεία του Μουσείου Μπενάκη.

Στο ισόγειο του κτιρίου διαμορφώθηκαν καταστήματα που εξασφαλίζουν έσοδα στο Πανεπιστήμιο, ενώ προς την πλευρά της οδού Ακαδημίας λειτουργεί ο κινηματογράφος «Ιρις».

Στο εσωτερικό της αίθουσας ξεχωρίζουν τα μικρά θεωρεία, που είναι ελαφρώς υπερυψωμένα σε σχέση με την πλατεία. Θυμίζουν αυτά του «πυρπολημένου» στις διαδηλώσεις κατά του 1ου Μνημονίου κινηματογράφου «Αττικόν» στη Σταδίου, αφού κοινός δημιουργός τους είναι ο Αλέξανδρος Νικολούδης.

1. Περιπλανήσεις

Η πρώτη Φοιτητική Λέσχη είχε συγκροτηθεί το 1921, αλλά ατύπως λειτούργησε από το 1895 σε ένα κτίριο στην Αιόλου, απέναντι από την εκκλησία της Αγίας Ειρήνης. Στη συνέχεια μεταφέρθηκε στην οικία του Σπυρίδωνος Μαγγίνα στην οδό Πειραιώς, που ανήκει στην ιδιοκτησία του Πανεπιστημίου. Από το 1930 εγκαταστάθηκε στο τετραώροφο γωνιακό κτίριο στο κέντρο της Αθήνας, όπου φιλοξενούνται όλα τα τμήματα της πολιτιστικής δράσης των φοιτητών, μέσω του Πολιτιστικού Ομίλου Φοιτητών Πανεπιστημίου Αθηνών (ΠΟΦΠΑ).

2. Το αυθαίρετο

Ο κινηματογράφος «Ιρις» είχε μισθωθεί σε επιχειρηματία από το 1933 ώς το 1973, ο οποίος για να αυξήσει τη χωρητικότητα της αίθουσας κατασκεύασε έναν αυθαίρετο δεύτερο εξώστη, που κατεδαφίστηκε το 1995 όταν ο χώρος ανακαινίστηκε. Το 1999 καθηγητές είχαν επιχειρήσει να χρησιμοποιήσουν τους χώρους για να γίνονται μαθήματα όσο θα διαρκούσαν οι εργασίες στις κανονικές αίθουσες στο γειτονικό κτίριο της Νομικής. Τα σχέδια είχαν ακυρωθεί με κατάληψη της αίθουσας, που διήρκεσε ένα χρόνο.

3. Βήμα

Η Φοιτητική Κινηματογραφική Λέσχη δημιουργήθηκε το 1963 και έχει ακολουθήσει τη δική της ανεξάρτητη διαδρομή. Σκοπός της είναι «η καλλιέργεια της κινηματογραφικής παιδείας στους φοιτητές, ώστε να γίνουν καλοί θεατές της τέχνης του κινηματογράφου». Είναι όμως και ένα βήμα για νέους που έχουν διάθεση να δοκιμάσουν τις δυνάμεις τους, καθώς και ένα ανοιχτό σχολείο μύησης στην 7η Τέχνη, με σεμινάρια, διαλέξεις και το περιοδικό «Μπομπίνα».

ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Ο ελληνικός ουρανοξύστης
Ο πύργος των Αθηνών αποτελείται από δύο ανισοϋψή κτίρια και κοινά αρχιτεκτονικά στοιχεία, τα οποία συνδέονται με κλειστή «γέφυρα». Τα σχέδια ανατέθηκαν στον νεαρό αλλά ανερχόμενο αρχιτέκτονα Ιωάννη Βικέλα.
Ο ελληνικός ουρανοξύστης
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Ομηροι ενός «εμφυλίου»
Διατηρητέες ως προς τη χρήση τους κηρύχθηκαν οι δύο εμβληματικές κινηματογραφικές αίθουσες «Αττικόν» και «Απόλλων» στην οδό Σταδίου, οι οποίες όμως παραμένουν κλειστές λόγω του «εμφύλιου» ανάμεσα σε δύο...
Ομηροι ενός «εμφυλίου»
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Το σπίτι των φιλοσόφων
Το στενόμακρο οικόπεδο στην οδό Κυδαθηναίων πουλήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1930 σε πλειστηριασμό που είχε κάνει τράπεζα, στην οποία είχε περιέλθει λόγω «κόκκινου» δανείου. Αγοραστής ήταν ο ακαδημαϊκός...
Το σπίτι των φιλοσόφων
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Κάθε όροφος και άλλη εικόνα
Το Μέγαρο Ρέντη είναι η... σφήνα του σπουδαίου αρχιτέκτονα Βασιλείου Τσαγρή, καθώς αποτελεί μία από τις ελάχιστες εξαιρέσεις στα αρχοντικά τα οποία κοσμούν τη Β. Σοφίας, τη λεωφόρο που σχεδόν μονοπωλούσε ο...
Κάθε όροφος και άλλη εικόνα
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Το «αρχοντικό» των Εξαρχείων
Οι σκαλωσιές και οι λινάτσες με δυσκολία κρύβουν ένα αρχοντικό στις παρυφές του λόφου του Στρέφη το οποίο έχει ακυρώσει από χρόνια ακόμα και την...
Το «αρχοντικό» των Εξαρχείων
ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Συγκατοίκηση εποχών
Στις αρχές του 1980 το μέγαρο στον αριθμό 40 της οδού Πανεπιστημίου αποτέλεσε το κύριο θέμα συζήτησης για την αρχιτεκτονική κοινότητα, καθώς ήταν η πρώτη φορά που δοκιμάστηκε στην Ελλάδα η συνύπαρξη ενός...
Συγκατοίκηση εποχών

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας