Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ενα ατελές αντίγραφο, μια τέλεια παρωδία
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενα ατελές αντίγραφο, μια τέλεια παρωδία

  • A-
  • A+
Εδώ και περισσότερα από εξήντα χρόνια, ο Bizarro Superman αποτελεί την επιτομή της υπερηρωικής παρωδίας και ταυτόχρονα έναν όχι-και-τόσο-εχθρικό αντιήρωα που ο ίδιος ο Σούπερμαν αντιμετωπίζει με αμφιθυμία. Αλλωστε είναι (σχεδόν) ολόιδιοι

Ενα από τα μεγαλύτερα προτερήματα και ταυτόχρονα μια από τις σπουδαιότερες κατακτήσεις της μεταμοντέρνας παρωδίας είναι η δυνατότητα του αυτοσαρκασμού. Στα σύγχρονα κόμικς, η παρωδία αποτελεί πολύ συχνά την αφορμή και την κυρίαρχη μέθοδο αφήγησης ιστοριών. Η αυτοσαρκαστική παρωδία υπήρχε πάντα αλλά στα κόμικς γνώρισε μέρες δόξας στα τέλη της δεκαετίας του 1960 και στην post-underground εποχή της δεκαετίας του 1970.

Πρωτοπόρα σε αυτήν, χρόνια νωρίτερα, υπήρξε η εταιρεία DC με την επινόηση και την υιοθέτηση ενός χαρακτήρα που αν και φαινόταν ότι αποτελεί το παρωδιακό κακέκτυπο του πιο διάσημου και δημοφιλούς υπερήρωα, του Σούπερμαν, εντέλει έγινε κι αυτός δημοφιλής, έστω και με χιουμοριστικούς σκοπούς. Ο Bizarro Superman δημιουργήθηκε πρώτη φορά από τον σεναριογράφο Alvin Schwartz και τον σχεδιαστή Curt Swan στα τέλη της δεκαετίας του 1950 με προορισμό τα καθημερινά στριπ εφημερίδων.

Λόγω καθυστερήσεων όμως, η πρώτη επίσημη εμφάνισή του έγινε στο Superboy #68 σε σενάριο του Otto Binder και σχέδια του George Papp. Στο Action Comics #244 επανήλθε σε σενάριο του Otto Binder και σχέδια του Al Plastino αλλά σε όλες αυτές τις πρώιμες εκδοχές του, τόσο ο χαρακτήρας του όσο και η εμφάνιση και το παρελθόν του δεν ήταν κατασταλαγμένα.

Το σίγουρο είναι πως δεν ήταν «καλός» αλλά χωρίς να είναι και «κακός», το παρουσιαστικό του και η στολή του παρέπεμπαν στον Σούπερμαν αλλά σε μια κακοσχεδιασμένη εκδοχή του, η ζωή του και οι πράξεις του δεν αποτελούσαν πρότυπο για τα παιδιά αλλά δεν ήταν και κακούργος. Περισσότερο σαν ένα άκακο ή γκαφατζίδικο τέρας του Φρανκενστάιν έμοιαζε και φερόταν, παρά σαν ένας τρομακτικός και παρανοϊκός εγκληματίας όπως οι συνήθεις κακοί των κόμικς της δεκαετίας του 1960.

Τον Ιούνιο του 1961, στο Adventure Comis #285, σε σενάριο του Jerry Siegel, θρυλικού εμπνευστή και σεναριογράφου του γνήσιου Σούπερμαν από το 1938, εξώφυλλο των Curt Swan και Stan Kaye, σχέδια του Wayne Boring και μελάνια του John Forte, εμφανίστηκε ο επίσημος και «τελικός» Bizarro, με τη μορφή και το περιεχόμενο που θα τον συνόδευαν τις επόμενες δεκαετίες.

«Αυτό που ξεκίνησε σαν μια αυτοτελής περιπέτεια του Superboy γρήγορα μεταφέρθηκε στα κανονικά τεύχη του Σούπερμαν και από εκεί απογειώθηκε. Ο Bizarro είχε πια τη δική του ζωή. Οι συμπληρωματικές ιστορίες του στο Adventure Comics ήταν το φυσικό επακόλουθο της δημοτικότητάς του […] Δεν ήταν πράγματι εγκληματίας. Ηταν κατά κάποιο τρόπο μπερδεμένος. Αυτό είναι όλο […] Ισως λίγο τον λυπόσουν. Εκανε ό,τι μπορούσε.

»Ποτέ δεν θα ξεχάσω τη φορά που η Μητρόπολη (σ.σ.: η φανταστική πόλη του Σούπερμαν) γιόρταζε τη “Μέρα του Σούπερμαν”, η ιστορία ανατυπώθηκε με αυτό το φοβερό σκληρό εξώφυλλο με ιστορίες του Σούπερμαν από τις δεκαετίες του ’30, του ’40, του ’50 και του ’60. Ο Σούπερμαν παίρνει τόσα σπουδαία δώρα και ανάμεσά τους φτάνει κι ο Bizarro με το δικό του δώρο: κρυπτονίτη» γράφει ο David Mandel προλογίζοντας την ανθολογία «Tales of the Bizarro World» (εκδ. DC, 2000).

Ο κρυπτονίτης είναι το μοναδικό υλικό στον κόσμο που μπορεί να κάνει τον Σούπερμαν τρωτό και ευάλωτο, του αφαιρεί τις υπερδυνάμεις, τον εξουδετερώνει. Αλλά ο Bizarro δεν φέρνει ένα τέτοιο δώρο για κακό. Αυτή είναι απλώς η φύση του. Ο Bizarro ζει σε έναν «αντεστραμμένο» κόσμο όπου όλες οι αξίες είναι οι διαμετρικά αντίθετες από τις γήινες.

Ο πιο ελκυστικός άνθρωπος είναι ο πιο άσχημος, καλύτερος μαθητής στο σχολείο είναι όποιος παίρνει μηδέν, όταν τα πλάσματα αυτού του αλλόκοτου κόσμου συναντιούνται, λένε «αντίο», στα μουσεία βρίσκονται κρυμμένα στα υπόγεια τα αριστουργήματα όπως η Νίκη της Σαμοθράκης και στις κεντρικές προθήκες φιγουράρουν κάποιες μουντζούρες, τα φαγητά πρέπει να είναι καμένα και να βρομάνε, οι άνθρωποι βουρτσίζουν τα δόντια τους με γυαλιστικό παπουτσιών και τρίβουν τα παπούτσιά τους με οδοντόκρεμα, οι σημαίες κυματίζουν ανάποδα, τα κτίρια είναι ετοιμόρροπα και χωρίς καμιά συμμετρία ή ομοιομορφία, οι «ιππότες» άνδρες δεν απλώνουν το σακάκι τους στις λάσπες για να περάσει μια κυρία αλλά πετούν τις λάσπες στην κυρία, τα ζευγάρια ανταλλάσσουν βρισιές για να δηλώσουν την αγάπη του ενός για τον άλλο, οι θεατές ξεκαρδίζονται στο σινεμά όταν ο Δράκουλας πίνει το αίμα ανθρώπων, πανηγυρίζουν όταν οι ληστές ξεγελούν τους αστυνομικούς και ο Πύργος της Πίζας στέκει όρθιος και χωρίς καμία κλίση.

Ο χάρτης του πλανήτη τους είναι ίδιος με της Γης αλλά το σχήμα του είναι κυβικό και το όνομά του είναι «Ηγ» (Htrae αντί για Earth). Ακόμα και το Bizarro λεξικό είναι απολαυστικό και απολύτως «ανάποδο»: «χτες» σημαίνει «αύριο», «τσαγκάρης» είναι αυτός που φτιάχνει καπέλα και «σχολική τάξη» σημαίνει θάλαμος βασανιστηρίων.

Παρά την παράδοξη αυτή αντιστροφή, εντυπωσιάζει η ομοιότητα των κατοίκων του Bizarro κόσμου: είναι όλοι ολόιδιοι, κατ’ εικόνα και ομοίωση του γενάρχη τους που κυκλοφορεί με μια πινακίδα περασμένη στον λαιμό του που αναγγέλλει: «Bizarro No 1». Αλλωστε αυτός γεννήθηκε όταν ο Σούπερμαν χτυπήθηκε από μια ακτίνα διπλασιασμού και το πείραμα δεν εξελίχθηκε καλά και αποφάσισε με τη σειρά του να αποσυρθεί μαζί με τη Λόις σε έναν μακρινό πλανήτη ώστε να δημιουργήσουν, μακριά από την κακία και την ασχήμια των γήινων, τους δικούς τους απογόνους.

Οταν δημιουργήθηκε ο Bizarro «ήταν κάτι διαφορετικό σε έναν κόσμο των κόμικς όπου τόσο πολλοί χαρακτήρες διέφεραν μόνο στο χρώμα της μπέρτας τους. Οι εμφανίσεις του στην κανονική σειρά του Σούπερμαν αντιπροσωπεύουν ορισμένες από τις πιο ασυνήθιστες και αστείες υπερηρωικές ιστορίες που έχουμε δει» συμπληρώνει ο David Mandel.

Αυτή η τόσο ξεχωριστή παρουσία, ιδιαίτερα για την εποχή που δημιουργήθηκε, σε έναν κατά τα άλλα πολύ προβλέψιμο και βασισμένο σε αυστηρούς μυθοπλαστικούς και σχεδιαστικούς κανόνες κόσμο, αποτελεί ίσως την πρώτη τόσο έντονη και σαφή απόπειρα παρώδησης του μανιχαϊστικού και επαναλαμβανόμενου υπερηρωικού σύμπαντος περασμένων δεκαετιών.

Η ικανότητα, ωστόσο, του μέσου των κόμικς να διαιωνίζει τον εαυτό του και να τον διατηρεί επίκαιρο βασίζεται εν πολλοίς σε τέτοια σεναριακά και σχεδιαστικά τεχνάσματα που τολμούν να τσαλακώσουν το προφίλ των ηρώων και να τους παρουσιάσουν διαφορετικούς, ακόμα και κόντρα σε κάθε παραδεδεγμένο και επιτυχημένο ώς τότε πρότυπο.

Τέτοιες πρακτικές οδήγησαν στην άνθηση των εναλλακτικών κόμικς και των εναλλακτικών υπερηρωικών ιστοριών των τελευταίων δεκαετιών, με ακόμα περισσότερη διάθεση για παρωδία και χωρίς ταμπού και στεγανά απέναντι σε ιερά τέρατα της ένατης τέχνης. Σε ακόμη μια απόδειξη ότι η σπουδαία τέχνη μπορεί και πρέπει να αναστοχάζεται πάνω στην ίδια της τη φύση. Και, γιατί όχι, να σαρκάζει και να αυτοσαρκάζεται.

ΚΑΡΕ ΚΑΡΕ
Oταν το τζίνι έκανε χαρακίρι
Η Κοκκινοσκουφίτσα, ο Κοντορεβιθούλης, τα Τρία Γουρουνάκια, ο Παπουτσωμένος Γάτος και άλλα φανταστικά πλάσματα των παραδοσιακών παραμυθιών δίνουν στον Πάνο Ζάχαρη την αφορμή για μια μοναδική παρωδιακή...
Oταν το τζίνι έκανε χαρακίρι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας