Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μακεδονία ξακουστή

Μακεδονία ξακουστή

  • A-
  • A+

Τη μέρα του συλλαλητηρίου για τη Μακεδονία στην Αθήνα, στο δελτίο ειδήσεων των 8 το κανάλι STAR είχε κι ένα μικρό ρεπορτάζ σχετικά με την προέλευση του τραγουδιού «Μακεδονία ξακουστή», που είχε κυριαρχήσει στην εκδήλωση εκείνη, όσο και στο συλλαλητήριο της Θεσσαλονίκης.

Οι συνάδελφοι ρώτησαν 2-3 ειδικούς, λαογράφους αν θυμάμαι καλά, αλλά οι απαντήσεις τους δεν ήταν σαφείς και δεν φώτισαν κανέναν: «Είναι παλιό τραγούδι», «Δεν ξέρουμε πότε πρωτοτραγουδήθηκε ούτε από ποιους» κ.λπ.

Κατά σύμπτωση, σ' ένα βιβλίο που είχα διαβάσει πρόσφατα υπήρχε ένα ειδικό κεφάλαιο για το τραγούδι αυτό.

Επειδή θεωρώ ότι έχει ενδιαφέρον, θα σας μεταφέρω, με λίγα λόγια, την -πιθανότατη- ιστορία του τραγουδιού, όπως την παρουσιάζει η ερευνήτρια Μαρίκα Ρόμπου-Λεβίδη στο βιβλίο της με τίτλο «Επιτηρούμενες ζωές - Μουσική, χορός και διαμόρφωση της υποκειμενικότητας στη Μακεδονία» (Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2016). Γράφει, λοιπόν, η συγγραφέας:

«Δεν διαθέτουμε στοιχεία για να προσδιορίσουμε με ακρίβεια πότε, πού και από πότε επινοήθηκε το μουσικό και χορευτικό σύνολο “Μακεδονία ξακουστή”. Ούτε μπορούμε να εκτιμήσουμε πόσο ρεαλιστική είναι η αναγωγή της επινόησης στον ανώνυμο εκπαιδευτικό της Πετρούσας ή της Ανω Ορεινής. Τέλος, δεν έχουμε λεπτομερείς πληροφορίες για τις μεθόδους με τις οποίες το τραγούδι διείσδυσε στο εκπαιδευτικό σύστημα[...]. Ωστόσο, έχουμε στη διάθεσή μας ένα πολύ ενδιαφέρον σχόλιο, που σε μεγάλο βαθμό ξεκλειδώνει τα παραπάνω ερωτήματα. Το διατύπωσε ο μουσικολόγος Μάρκος Δραγούμης σε προφορική μας συνομιλία και στη συνέχεια το τεκμηρίωσε βιβλιογραφικά σε γραπτό του κείμενο (2007). Αναφέρει ότι η μελωδία του συνδέεται με τη σεφαραδίτικη κοινότητα της Θεσσαλονίκης. Υποστηρίζει ότι μια κασέτα που κυκλοφόρησε στην Ισπανία (1992) περιλαμβάνει ένα τραγούδι, του οποίου η σύνθεση πραγματοποιήθηκε για τα εγκαίνια του πρώτου εβραϊκού σχολείου της Θεσσαλονίκης (Schola de la Alianza) το 1873. Μάλιστα, σε προφορική συνομιλία, ο Δραγούμης ανέφερε ότι η συγκεκριμένη μελωδία απαντά και σε άλλους λαούς. Πιθανολόγησε ότι είτε δημιουργήθηκε για τη Schola de la Alianza της Θεσσαλονίκης και στη συνέχεια ταξίδεψε αλλού ή ότι δημιουργήθηκε από Δυτικό συνθέτη για κάποιον Οθωμανό σουλτάνο και χρησιμοποιήθηκε ύστερα από τη Schola de la Alianza της Θεσσαλονίκης, όπως και από άλλες εβραϊκές κοινότητες. Οπως σημειώνει ο Δραγούμης, “30 χρόνια αργότερα, η μελωδία αυτή επαναπροσαρμόστηκε σε ελληνικό πατριωτικό κείμενο, που παρακινεί τους Ελληνες να πολεμήσουν ενάντια στους εχθρούς της Μακεδονίας”».

Και καταλήγει η συγγραφέας: «Αυτή είναι η μοναδική τεκμηριωμένη πληροφορία που μπόρεσα να εντοπίσω σχετικά με την προέλευση της μελωδίας και του στίχου. Αλλά είναι ισχυρή».

*Μαμούνι σωστό η Αλλοπάρ μου, δεν της ξεφεύγει τίποτα! Καταβροχθίζει όποιο βιβλίο βρει στη βιβλιοθήκη και, παρά την ηλικία της -μπήκε στα 12 η γλυκιά μου σκυλίτσα-, θυμάται τα πάντα. Ο «σκληρός δίσκος» της δουλεύει μια χαρά!

ΕΜΕΙΣ ΚΙ ΑΥΤΑ
Η ψυχή του σκύλου
Το σκυλί συνέχιζε να είναι ξαπλωμένο και μ' ένα θλιμμένο κλάμα να προσπαθεί να σηκωθεί. Δεν τα κατάφερνε κι όλο έπεφτε. Δοκίμαζε και ξαναδοκίμαζε αλλά πάντα βρισκόταν στο χώμα.
Η ψυχή του σκύλου
ΕΜΕΙΣ ΚΙ ΑΥΤΑ
2 σε 1: και pet και φύλακας
Σκύλος-φύλακας ή σύστημα συναγερμού; Το δίλημμα απασχόλησε σοβαρά έναν πρώην εκπαιδευτή των σκύλων της Σκότλαντ Γιαρντ, που αποφάσισε να δημιουργήσει έναν σκύλο «ρόμποκοπ».
2 σε 1: και pet και φύλακας
ΕΜΕΙΣ ΚΙ ΑΥΤΑ
Της Αλλοπάρ*
Οπως ήταν φυσικό, κυρίες και κύριοι, παρακολουθήσαμε κι εμείς -ο Ταρζάν, εγώ και οι Μαξ, Μπόμπης και Ζουζού του γείτονα- τη συζήτηση στη Βουλή για το «Μακεδονικό». Πέρα απ' το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας, εκείνο...
Της Αλλοπάρ*
ΕΜΕΙΣ ΚΙ ΑΥΤΑ
Της Αλλοπάρ*
Οι εποχές έχουν αλλάξει, κυρίες και κύριοι, και ευτυχώς δηλαδή. Κάποτε ο Ροΐδης, σχολιάζοντας -πικρόχολα, όπως συνήθιζε- την αδυναμία των επιστημόνων της εποχής του να προβλέψουν τον «καιρό», έγραφε: «Μίαν...
Της Αλλοπάρ*
ΕΜΕΙΣ ΚΙ ΑΥΤΑ
Της Αλλοπάρ*
Με το που άρχισαν τα αλλεπάλληλα κύματα κακοκαιρίας, κυρίες και κύριοι, τα πράγματα στην αυλή μας ήρθαν τ' απάνω κάτω. Μπήκε, δηλαδή, σ' εφαρμογή το «σχέδιο εκτάκτων περιστάσεων» που, με λίγα λόγια, προβλέπει...
Της Αλλοπάρ*
ΕΜΕΙΣ ΚΙ ΑΥΤΑ
Απόσπαση στη Γερμανία με τον σκύλο!
Το κείμενο αυτό το βρήκα στο φέισμπουκ, στην καλή σελίδα της «Σοφίας Αλφα», από τη Θεσσαλονίκη. Μου άρεσε και θέλησα να το μοιραστούμε: «Πριν από περίπου έναν χρόνο πήρα απόσπαση για Γερμανία. Το ήθελα χρόνια,...
Απόσπαση στη Γερμανία με τον σκύλο!

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας