• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 19.0°C / 21.8°C
    5 BF
    40%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    22°C 19.6°C / 23.6°C
    4 BF
    45%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    24°C 21.6°C / 24.4°C
    0 BF
    33%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.9°C / 21.4°C
    1 BF
    42%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 23.0°C
    2 BF
    59%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    22°C 19.6°C / 22.0°C
    2 BF
    41%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.1°C / 18.4°C
    1 BF
    26%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    2 BF
    27%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 16.6°C / 20.2°C
    5 BF
    56%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 19.6°C
    4 BF
    55%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.4°C / 18.8°C
    6 BF
    59%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 18.5°C / 19.7°C
    2 BF
    64%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    2 BF
    60%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.7°C / 20.9°C
    0 BF
    43%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    22°C 19.5°C / 22.2°C
    3 BF
    33%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.8°C / 18.8°C
    1 BF
    82%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.5°C / 22.0°C
    5 BF
    34%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    23°C 19.3°C / 22.7°C
    2 BF
    40%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.7°C / 22.8°C
    2 BF
    59%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.5°C / 18.5°C
    1 BF
    45%

Η κοιλάδα στο Μπουραζάνι | Φωτογραφίες: Θοδωρής Αθανασιάδης | viewsofgreece.com

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τα βήματα του Αώου στη ράχη της Πίνδου

  • A-
  • A+
Σχηματίζεται στα υψίπεδα του Μετσόβου και σημαδεύει με την πορεία του τον χάρτη της χώρας σαν ένας από τους σημαντικότερους ποταμούς της.

Εκεί ψηλά στις «Πολιτσές» Μετσόβου γεννιέται ο ποταμός Αώος και από εδώ ξεκινά τη συναρπαστική του πορεία των διακοσίων εξήντα χιλιόμετρων μέχρι τις εκβολές του στην Αδριατική θάλασσα. Τα εβδομήντα από αυτά, σίγουρα τα πιο ενδιαφέροντα, διατρέχουν την κορμοστασιά της βόρειας Πίνδου όπου και συναντάμε κάποια από τα ομορφότερα παραποτάμια τοπία της Ελλάδας.

Τα ταξιδιωτικά μονοπάτια μας λοιπόν, θα διασταυρωθούν με τις όχθες του σε πέντε διαφορετικά σημεία. Το οδοιπορικό μας ξεκινά εκεί όπου δημιουργείται ο ρους του ποταμού και ολοκληρώνεται αρκετά βορειότερα, εκεί όπου ο Αώος, ο «ευεργέτης θεός» της ελληνικής μυθολογίας, εγκαταλείπει τη χώρα μας και συνεχίζει το ταξίδι του στην Αλβανία.

Λίμνη Πηγών Αώου

Ενα φράγμα που ανυψώθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1980, τιθάσευσε την πορεία του ποταμού από τα πρώτα του κιόλας βήματα. Eτσι δημιουργήθηκε από τη ΔΕΗ η λίμνη Πηγών Αώου με σκοπό την παραγωγή ενέργειας. H λίμνη Βρίσκεται σε υψόμετρο 1.350 μέτρων, θεωρείται η ψηλότερη τεχνητή λίμνη της Ελλάδας και καταλαμβάνει μια έκταση 11,5 τ.χλμ. Η λίμνη και ένα πολύ μεγάλο μέρος της παραλίμνιας περιοχής, υπάγεται στη δικαιοδοσία της ΔΕΗ.

Η περιοχή προσεγγίζεται εύκολα από το Μέτσοβο και αξίζει να την επισκεφθείτε. Αν έχει χιονίσει θα δείτε εικόνες μαγικές που θυμίζουν τοπία της Βόρειας Ευρώπης. Φτάνοντας στις εγκαταστάσεις του μικρού χιονοδρομικού κέντρου στον Προφήτη Ηλία Μετσόβου, φρόνιμο θα ήταν να ρωτήσετε αν πηγαίνει ο δρόμος μέχρι το φράγμα για να μην μπλέξετε σε δυσάρεστες περιπέτειες.

Γύρω από τη λίμνη δεν υπάρχει υποδομή, όμως το τοπίο, συναρπάζει όλες τις εποχές του χρόνου. Την άνοιξη και το καλοκαίρι αξίζει να πραγματοποιήσετε όλη την παρόχθια διαδρομή που σχηματίζει την περίμετρό της. Τον χειμώνα είναι καλυτέρα να πάτε μόνο μέχρι το φράγμα. Θα βγείτε στον παλιό δρόμο Ιωαννίνων - Τρικάλων και θ’ ανηφορίσετε προς τον αυχένα της Κατάρας. Στα 5 χιλιόμετρα θα δείτε τον ασφάλτινο δρόμο που οδηγεί στο φράγμα του Αώου. Χαμηλότερα από το φράγμα, σε ένα τοπίο αρχέγονα άγριο που ευτυχώς δεν το διατρέχουν δρόμοι, ο Αώος σμίγει με το Αρκουδόρεμα (ένα μικρό ορεινό ποτάμι που γεννιέται στην κοιλάδα Βάλια Κάλντα) και συνεχίζει δυναμικός να διασχίζει το πυκνό δάσος του Μούργκου.

Ο πανέμορφος αυτός δρυμός που προστατεύεται υπό το καθεστώς του νεοσύστατου Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου, είναι προσβάσιμος μόνο με τα πόδια.

Αρμονική συμβίωση

Το επόμενο ραντεβού μας με τον Αώο θα το δώσουμε στο χωριό Βοβούσα του Ανατολικού Ζαγοριού. Η Βοβούσα πραγματικά ζει με τον αχό του ποταμού, αφού το ορμητικό ποτάμι κόβει στα δυο τις γειτονιές της. Πρόκειται για ένα τρανό, βλάχικο χωριό που παλιά ήταν γνωστό με την ονομασία Μπαϊάσσα. Η σύγχρονη ονομασία του προήλθε από παράφραση της αρχαίας ονομασίας του ποταμού που ήταν Βοϊούσας (δηλαδή το βουερό ποτάμι).

Το χαρακτηριστικό της Βοβούσας είναι φυσικά το μεγάλο τοξωτό γεφύρι της που ενώνει τις γειτονιές της και κτίσθηκε το 1748 με χρηματοδότηση του Ζαγορίσιου έμπορου Αλέξη Μίσιου. Στη Βοβούσα θα μπορέσετε να έρθετε και από το φράγμα του Αώου, ακολουθώντας δύσκολο, αλλά ασφάλτινο δρόμο που τον χειμώνα πιάνει πολύ χιόνι.

Μια άλλη διαδρομή ξεκινά από το Περιβόλι Γρεβενών. Oμως η πλέον γνωστή προσέγγιση γίνεται μέσω Εγνατίας Oδού. Στον κόμβο της γέφυρας Μπαλτούμα θα ακολουθείτε τις ταμπέλες για Τρίστενο, Γρεβενίτι, Φλαμπουράρι, στη συνέχεια θα ανηφορίσετε τον δασωμένο αυχένα Ράχη Ζίνας (υψομ. 1550 ) και θα κατηφορίσετε προς Βοβούσα. Στη Βοβούσα υπάρχουν υποδομές για φαγητό και διαμονή.

Λάκα Αώου και το όμορφο φαράγγι της

Μετά τη Βοβούσα, το βουερό ποτάμι θα το συναντήσουμε ξανά στα χωριά της Λάκας Αώου. Πρόκειται για μια συστάδα ορεινών χωριών που βρίσκονται κατά μήκος της φαραγγιού του ποταμού και πάνω στον επαρχιακό οδικό άξονα που συνδέει την Κόνιτσα με το χιονοδρομικό κέντρο της Βασιλίτσας. Η διαδρομή αυτή, αν και αρκετά δύσκολη λόγω στροφών, είναι υψηλής αισθητικής αξίας και θα μυήσει τον επισκέπτη στα μυστικά της άγριας, ορεινής φύσης, ενώ παράλληλα θα τον φέρει κοντά σε μερικά από τα ομορφότερα προσβάσιμα σημεία του Αώου.

Από τον χώρο στάθμευσης του χιονοδρομικού κέντρου της Βασιλίτσας, ο δρόμος κατηφορίζει με άφθονες στροφές για Δίστρατο και συνεχίζει για Aρματα, Πάδες, Παλαιοσέλι, Ελεύθερο, ενώ στη συνέχεια καταλήγει στην Κόνιτσα. Αν βρίσκεστε στα χωριά του Κεντρικού Ζαγοριού, μπορείτε από το Τσεπέλοβο να κατευθυνθείτε προς Βρυσοχώρι και να κατηφορίσετε ώς τη γέφυρα του Αώου. Από εκεί θα ανεβείτε στις Πάδες.

Ολες οι παραπάνω διαδρομές είναι σε ασφάλτινους δρόμους, όμως τον χειμώνα η οδήγηση χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή και φυσικά θα ήταν φρόνιμο να μην ξεκινήσετε εφόσον έχει προηγηθεί χιονόπτωση. Για φαγητό ιδανικά είναι τα χωριά Δίστρατο και Πάδες, όπου υπάρχουν ταβέρνες.

Κόνιτσα, η πόλη του Αώου

Οι περισσότεροι ταξιδιώτες έρχονται σε επαφή με τον Αώο στην περιοχή της Κόνιτσας. Η πολίχνη αυτή της Ηπείρου είναι χτισμένη σχεδόν δίπλα στις όχθες του ποταμού και έχει εύκολη πρόσβαση μέσω του οδικού άξονα που συνδέει την Ηπειρο με τη Μακεδονία. Σε ελάχιστη απόσταση από τα τελευταία σπίτια της κωμόπολης κυλά τα νερά του ο Αώος.

Θα προσεγγίσετε την κοίτη του ποταμού με τα πόδια και θα φτάσετε στο σημείο όπου διασώζεται σε καλή κατάσταση το μεγαλύτερο μονότοξο γεφύρι της Ελλάδας –διαστάσεων 20x40 μέτρα–, κτίσμα του Πυρσογιαννίτη αρχιμάστορα Ζιώγα Φρόντζου (1871). Θα το περάσετε και θα βγείτε στην αντιπέρα όχθη, απ’ όπου μπορείτε να πραγματοποιήσετε μια εύκολη πεζοπορική διαδρομή παράλληλα με το ποτάμι. Στη συνέχεια αρχίζει το ανηφορικό, αλλά σημαδεμένο μονοπάτι που θα σας φέρει έπειτα από πορεία μίας ώρας στη μονή Στομίου (χτίστηκε το 1774 και το 1943 πυρπολήθηκε από τους Γερμανούς), η οποία βρίσκεται σε θέση μοναδική, με εκπληκτική θέα στο ομορφότερο και στενότερο σημείο της χαράδρας του Αώου.

Μπουραζάνι, μια μαγευτική κοιλάδα

Μετά την Κόνιτσα ο Αώος, αφού σμίξει με τον ποταμό Βοϊδομάτη, χαράζει με την κοίτη του την κοιλάδα του Μπουραζανίου. Η δυναμική παρουσία του νερού, τα πυκνόφυτα δρυοδάση που σκεπάζουν τους γήλοφους, η ήπια γεωμορφολογία που τη διακόπτουν πράσινα λιβάδια και μικρές εύφορες κοιλάδες, προσδιορίζουν την τοπιογραφία της περιοχής. Ακολουθώντας, από την Κόνιτσα, τον δρόμο για την ελληνοαλβανική μεθόριο θα περάσετε από το χωριό Αετόπετρα και θα καταλήξετε, ύστερα από 12 χιλιόμετρα στη γέφυρα του Αώου, στην τοποθεσία «Μπουραζάνι».

Από εδώ εύκολα θα πάτε στο παλαιότερο μοναστήρι της Ηπείρου της Παναγιάς Μολυβδοσκεπάστου, που εικάζεται ότι χτίστηκε από τον Βυζαντινό αυτοκράτορα Κων/νο Πωγωνάτο (668-685 μ.Χ.). Σε μικρή απόσταση από τη μονή βρίσκεται το χωριό Μολυβδοσκέπαστο, γνωστό σε όλη την Ηπειρο για τους πολλούς βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς ναούς του.

Αξίζει να πάτε ώς την εκκλησία των Αγ. Αποστόλων από όπου και θα δείτε την πανοραμική θέα στην κοιλάδα του Αώου. Επίσης αξίζει να επισκεφθείτε το «Περιβαλλοντικό Πάρκο Μπουραζάνι». Εδώ, πολύ κοντά στις όχθες του ποταμού, σε μια έκταση που ξεπερνά τα 1.500 στρέμματα, ζουν και αναπαράγονται ελεύθερα στο δάσος έξι είδη θηλαστικών. Εξαιρετικά ενδιαφέρον είναι και το μουσείο Φυσικής Ιστορίας που λειτουργεί στον ίδιο χώρο. Λίγα χιλιόμετρα βορειοτέρα, στο ύψος του τελωνειακού φυλάκιου, ο Αώος περνά σε Αλβανικό έδαφος μετονομάζεται σε Vjosë και συνεχίζει την προκαθορισμένη πορεία του για την Αδριατική θάλασσα.

Το οικοσύστημα

Ο ποταμός Αώος έχει σμιλέψει με το πέρασμά του, ένα από τα ωραιότερα ορεινά ανάγλυφα της χώρας μέσα στην καρδιά της Πίνδου. Η περιοχή περιλαμβάνει τουλάχιστον πέντε διαφορετικές ζώνες βλάστησης. Επιπλέον σε σχετικά μεγάλους πληθυσμούς συναντάμε θηλαστικά όπως αγριόγιδα, αρκούδες, λύκους, ζαρκάδια. Ανάλογα σημαντική θεωρείται και η πτηνοπανίδα αφού εδώ έχει παρατηρηθεί το όρνιο, ο βασιλαετός, ο χρυσαετός, ο ασπροπάρης, ο πετρίτης και πολλά άλλα. Στα νερά του Αώου ζουν άγριες πέστροφες, τσιρόνια και μπριάνες.

Στις 31.05.2005 με κοινή υπουργική απόφαση ενοποιήθηκαν οι Εθνικοί Δρυμοί «Βόρειας Πίνδου - Βάλια Κάλντα» με τον «Βίκου - Αώου» και καθορίσθηκαν τα όρια του ενιαίου πλέον «Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου», ένα πάρκο με πραγματικά γιγάντιες για τα ελληνικά δεδομένα διαστάσεις, το οποίο καταλαμβάνει μεγάλο μέρος των Νομών Ιωαννίνων και Γρεβενών. Ταυτόχρονα καθορίστηκαν τρεις σημαντικές ζώνες προστασίας: η περιοχή προστασίας «Βίκου», η περιοχή προστασίας «Αώου» και η περιοχή προστασίας «Βάλια Κάλντα».

Βέβαια αυτό δεν σημαίνει ότι έχουν σταματήσει οι ανθρωπογενείς πιέσεις στο οικοσύστημα. Καινούργιοι δρόμοι ανοίγονται, η λαθραλιεία και το παράνομο κυνήγι είναι δύσκολο να περιοριστούν, ενώ συνεχώς επιχειρούνται να περάσουν σχέδια για νέα μικρά «πράσινα» υδροηλεκτρικά έργα που θα κατακερματίσουν την πορεία του ποταμού.

Δυσοίωνο μέλλον για το Οικοσύστημα Πίνδου - Αώου

Δυστυχώς, μετά την κατάργηση των Φορέων Διαχείρισης των επτά Εθνικών Πάρκων της Ελλάδας –αναμεσά τους και το Εθνικό Πάρκο Βόρειας Πίνδου– από τον «περιβαλλοντοκτόνο» νόμο 4685 (ψηφίστηκε τον Μάιο του 2020) και την υπαγωγή τους απευθείας στο ΥΠΕΝ και στον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής, το μέλλον της Βόρειας Πίνδου και του παραποτάμιου οικοσυστήματος του Αώου φαντάζει πιο σκοτεινό και δυσοίωνο από ποτέ!

Να θυμίσουμε ότι η Ελλάδα έχει ήδη υποστεί από το 2020 μια ευρωπαϊκή καταδίκη για την ελλιπή προστασία κρίσιμων περιβαλλοντικά περιοχών, καθώς καθυστερεί 12 ΕΠΜ (Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες).

Παρ’ όλα αυτά, την παραμονή Χριστουγέννων του 2021, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας δημοσίευσε την υπουργική απόφαση με την οποία πλέον και επίσημα οι αποφάσεις για την άγρια ζωή, τη διατήρησή της και τη συνύπαρξή της με τις ντόπιες κοινωνίες θα λαμβάνονται στα γραφεία της Αθήνας, ερήμην των τοπικών φορέων.

Οπως μπορεί να καταλάβει και ο πλέον ανίδεος, το περιβάλλον και η άγρια φύση των πιο σημαντικών περιοχών της χώρας μας που αποτελούν το ανεκτίμητο εθνικό μας κεφάλαιο, θα αφεθούν βορά στις ορέξεις ντόπιων και ξένων συμφερόντων.

Προτεινόμενα σημεία για διαμονή

 Μέτσοβο «Αρωμα Δρυός», τηλ. 26560 290 08
 Βοβούσα «Κερασιές», τηλ. 26560 23003, 6944578669 & 6976867042
 Πάδες «Munti Smolikas», τηλ. 26551 00004 & 6936155773 (Δημήτρης)
 Κόνιτσα «Konitsa Mountain Hotel», τηλ. 26550 29390
 «Γεφύρι», τηλ. 26550 23780
 Μπουραζάνι «Μπουραζάνι Wild Life Resort», τηλ. 26550 61283

? Κείμενο - φωτογραφίες: Θοδωρής Αθανασιάδης | viewsofgreece.com

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Νομός Κοζάνης: Σέρβια, Βελβεντό, Νεράιδα
Στα όρια του Νομού Κοζάνης δοκιμάζουμε συνταγές «απόδρασης» στις παρόχθιες εξοχές της λίμνης Πολυφύτου, ιχνηλατούμε ιστορικές διαδρομές των Σερβίων, περπατάμε στις αρχοντογειτονιές του Βελβεντού.
Νομός Κοζάνης: Σέρβια, Βελβεντό, Νεράιδα
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Μαγικές διαδρομές με τρένο
Στο άρθρο που ακολουθεί θα σας παρουσιάσουμε τέσσερις πανέμορφες διαδρομές με τρένο που αξίζει να τις εντάξετε στις επόμενες εξορμήσεις σας.
Μαγικές διαδρομές με τρένο
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Οδοιπορικό στον Σμόλικα, το δεύτερο μετά τον Όλυμπο ψηλότερο βουνό της Ελλάδας!
Η διαδρομή αυτή είναι ιδανική για όσους θέλουν να ξεφύγουν από την πεπατημένη, να αναζητήσουν νέους τόπους, χωρίς όμως να ταλαιπωρηθούν σε δύσβατους και αχαρτογράφητους  χωματόδρομους.
Οδοιπορικό στον Σμόλικα, το δεύτερο μετά τον Όλυμπο ψηλότερο βουνό της Ελλάδας!
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Τα πέτρινα διαμάντια της Πίνδου
Συρράκο – Καλαρρύτες ▶ Δύο εντυπωσιακά ορεινά χωριά που κουβαλούν στις πλάτες τους μια μεγάλη ιστορία θα γίνουν η αφετηρία μας για αξέχαστες χειμερινές εξορμήσεις στις πλαγιές της Πίνδου
Τα πέτρινα διαμάντια της Πίνδου
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Είναι ακόμη ζωντανοί
Η ανάβασή μας στις υπώρειες της Νότιας Πίνδου συνεχίζεται, στις παρυφές μιας από τις ομορφότερες κοιλάδες της ορεινής Ελλάδας, πλάι στην κοίτη του Αχελώου, μέσα από ευθυτενή έλατα και ανταριασμένες βουνοκορφές.
Είναι ακόμη ζωντανοί
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Στη ραχοκοκαλιά της Ν. Πίνδου
Δέκα προτεινόμενες στάσεις σε ιστορικά χωριά, βυζαντινά μνημεία και θρυλικά γεφύρια, σε ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα ορεινά οικοσυστήματα της Ελλάδας
Στη ραχοκοκαλιά της Ν. Πίνδου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας