Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Επάνω Κουφονήσι

Το παραδοσιακό καρνάγιο και ο ένας από τους δύο ανεμόμυλους του Επάνω Κουφονησιού

Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.gr
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Επάνω Κουφονήσι

  • A-
  • A+
Μόλις λίγα τετραγωνικά χιλιόμετρα άνυνδρης κυκλαδικής γης σχηματίζουν το Επάνω Κουφονήσι. Κι όμως, σε τούτη τη μικροσκοπική στεριά που κολυμπά στην καρδιά του πελάγου βρίσκονται συγκεντρωμένες μερικές από τις καλύτερες παραλίες του Αιγαίου!

Αν είχατε ανακαλύψει το Κουφονήσι τη δεκαετία του 1980, σίγουρα θα σας είχε γοητεύσει ο μικροσκοπικός ψαράδικος οικισμός, η απόλυτη ησυχία, οι μαγικές παραλίες… Οι ελάχιστοι, μα τυχεροί επισκέπτες απολάμβαναν τότε σαν τους πρωτόπλαστους αυτόν τον αυθεντικό αιγαιοπελαγίτικο παράδεισο.

Ομως τα χρόνια κύλησαν και μοιραία τα πράγματα άλλαξαν ακόμα και για το άσημο, μέχρι πρόσφατα, τούτο νησί. Ο ένας και μοναδικός οικισμός έχει πλέον επεκταθεί προς τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Το λιμάνι μεγάλωσε για να δένουν τα μεγάλα φεριμπότ. Χτίστηκαν δεκάδες ενοικιαζόμενα δωμάτια και διαμερίσματα. Υπάρχουν ταβέρνες, σουπερμάρκετ, μπαράκια μέχρι και… ξενυχτάδικα! Οι δρόμοι ασφαλτοστρώθηκαν και οδηγούν πλέον σε κάθε παραλία, ακόμη και σε αυτές που θεωρούνταν απάτητες.

Σίγουρα το Κουφονήσι του 21ου αιώνα είναι αρκετά διαφορετικό. Ομως λίγο πιο σχολαστικά σαν κοιτάξεις τα ακρογιάλια του, τις λαμπερές αμμουδιές του, τ’ απότομα βράχια του, τις θαλασσοσπηλιές του, τα σοκάκια του, το βλέμμα των ανθρώπων του, θ’ ανακαλύψεις πως παραμένει ακόμα μια μαγική γωνιά του Αιγαίου!

Γεωγραφικοί προσανατολισμοί

Αν ρίξεις μια ματιά σ’ έναν χάρτη και ψηλαφήσεις το μπλε του, δεν χρειάζεται να έχεις πτυχίο στις γεωγραφικές επιστήμες για να καταλάβεις πως κάτι διαφορετικό συμβαίνει εδώ, ανάμεσα στη Νάξο και την Αμοργό. Δεκάδες μικρά και μεγαλύτερα νησιά, βράχια ξέρες και ύφαλοι ξεπροβάλλουν καταμεσής στο Αιγαίο.

Το Πάνω Κουφονήσι, η Σχοινούσα, η Ηρακλειά και η Δονούσα είναι τα μόνα που κατοικούνται στο ιδιαίτερο αυτό νησιωτικό σύμπλεγμα που για ευνόητους λόγους ονομάζουμε Μικρές Κυκλάδες.

Ανάμεσα σ’ αυτά, το νησάκι Πάνω Κουφονήσι ή απλά Κουφονήσι, με έκταση που μόλις αγγίζει τα 3,5 τ.χ, είναι σήμερα το πλέον αναπτυγμένο τουριστικά και με μόνιμο πληθυσμό γύρω στους 300 κατοίκους, οι οποίοι ασχολούνται αποκλειστικά με το ψάρεμα και τον τουρισμό.

Οι πρώτες εντυπώσεις

Το πλοίο πιάνει στον ένα και μοναδικό οικισμό του νησιού. Κάτω στην προκυμαία του λιμανιού υπάρχουν αραδιασμένες στη σειρά ταβέρνες και καφετέριες, μπακάλικα, σουπερμάρκετ και μαγαζιά με είδη δώρων. Λίγο ψηλότερα ξεκινά το οικιστικό σύνολο της Χώρας με τ’ ασβεστωμένα σοκάκια, τα ολόλευκα νησιώτικα σπίτια και με τα γαλάζια πορτοπαράθυρα, όπου ευτυχώς δεν χωρούν τα αυτοκίνητα.

Απέναντι από το λιμάνι, σε απόσταση μόλις λίγων δεκάδων μέτρων ξεχωρίζει το Κάτω Κουφονήσι, ένα σχετικά μεγάλο νησί με απίθανες παραλίες, ακατοίκητο ωστόσο, όπως και η γειτονική νησίδα Κέρος που έχει ανακηρυχθεί στο σύνολό της αρχαιολογική περιοχή.

Οπως είπαμε, αν και υπάρχουν δρόμοι στο Επάνω Κουφονήσι, οι αποστάσεις είναι πολύ μικρές κι αν μείνετε στη Χώρα, μέσα σε 20-30 λεπτά θα φτάσετε με τα πόδια στις περισσότερες ακρογιαλιές του νησιού.

Φυσικά υπάρχουν και καΐκια που διοργανώνουν εκδρομές στις πλέον απόμερες αμμουδιές και στο Κάτω Κουφονήσι. Πάντως αρκετοί –κυρίως Βορειοευρωπαίοι– προτιμούν την πεζοπορία και θα τους δείτε να περπατούν ακόμα και μέσα στο καταμεσήμερο, με τον ήλιο να καίει… τις πέτρες!

Περίπατοι στο χωριό

Ο μικρός νησιώτικος οικισμός του Επάνω Κουφονησιού ενδείκνυνται για σύντομους περιπάτους και χαλαρές βόλτες καθώς το μεγαλύτερο πλεονέκτημά του είναι ότι βρίσκεται κοντά στη θάλασσα. Μέσα στο χωριό χαρακτηριστική είναι η χαριτωμένη νησιώτικη εκκλησία του Αγίου Γεωργίου που χτίστηκε το 1870 από Σαντορινιούς τεχνίτες χρησιμοποιώντας θηραϊκή γη για επίχρισμα. Επίσης διασώζονται οι δύο παλιοί ανεμόμυλοι που μπορεί σήμερα να έχουν αλλάξει χρήση σε παραθεριστικές κατοικίες, όμως είναι εκεί για να θυμίζουν το γεωργικό παρελθόν του νησιού. Τον έναν θα τον δείτε στον οικισμό επάνω από το λιμάνι και τον δεύτερο στο παλιό καρνάγιο στη θέση Λουτρό.

Το Λαογραφικό Μουσείο που βρίσκεται στις Στέρνες δημιουργήθηκε το 2011 και φιλοξενεί ενδιαφέροντα δείγματα από τον απλό καθημερινό βίο και τις ασχολίες των παλιών νησιωτών. Στην Αρχαιολογική Συλλογή Κουφονησίου συμπεριλαμβάνονται εκθέματα από τις ανασκαφές στην Κέρο και τη βραχονησίδα Δασκαλειό, τα οποία χρονολογούνται κυρίως στην Πρωτοκυκλαδική περίοδο (3200-2000 π.Χ.).

Οι παραλίες

Οι περισσότερες παραλίες του Επάνω Κουφονησιού βρίσκονται στο νοτιοανατολικό μέρος του νησιού. Είναι μικρές στο μέγεθος, δύσκολα τις πιάνει το μελτέμι, πλαισιώνονται από βράχια και σχεδόν στο σύνολό τους είναι αμμουδερές με ρηχά νερά. Επιπλέον, αν και το Επάνω Κουφονήσι είναι πια ένας τουριστικός προορισμός από μόνος του, τα ακρογιάλια του δεν έχουν προσβληθεί –ευτυχώς όχι ακόμα– από τη μάστιγα της ομπρελο-ξαπλώστρας!

Λουτρό: Από το λιμάνι αν κινηθούμε στον παράκτιο δρόμο, αριστερά βγαίνουμε στον ορμίσκο Λουτρό με μια μικροσκοπική παραλία. Απέναντί μας βλέπουμε τον μικρό παραδοσιακό ταρσανά. Πίσω του και λίγο ψηλότερα δεσπόζει ένα παλιός αναπαλαιωμένος ανεμόμυλος που τώρα εκτελεί χρέη ξενώνα.

Αμμος: Παίρνουμε τον δρόμο δεξιά από το λιμάνι που κινείται παραλιακά και συναντάμε την Αμμο, μια μικρή αμμουδερή παραλία με ρηχά νερά που μοιάζει ν’ αγκαλιάζει προστατευτικά τις ψαρόβαρκες. Είναι δημοφιλής κυρίως στα πιτσιρίκια των ντόπιων και στις οικογένειες.

Φοίνικας ή Χαροκόπου: Αμέσως μετά τον Στούμπο είναι η παραλία Φοίνικας, στρωμένη με λεπτή, λευκή άμμο και αρκετά αρμυρίκια. Υπάρχουν ταβέρνες και αρκετός κόσμος.

Φανός: Μετά τον Φοίνικα θα βγούμε στην παραλία του Φανού με τα τιρκουάζ νερά και την ξανθή άμμο. Υπάρχει εστιατόριο, μπαρ και μερικά νεόχτιστα ενοικιαζόμενα δωμάτια. Ακριβώς απέναντι, σε απόσταση 500-600 μέτρων βρίσκεται η Κέρος. Εδώ σταματά και η παραλιακή διαδρομή του δρόμου και ξεκινά το μονοπάτι που οδηγεί στις υπόλοιπες παραλίες, στην «Πισίνα», στο «Μάτι του Διαβόλου» και καταλήγει στο Πορί, καλύπτοντας σε ήπιο μονοπάτι μια απόσταση που δεν ξεπερνά τα 2 χιλιόμετρα.

Πλατιά Πούντα ή «Ιταλίδα»: Μόλις 200 μέτρα χωρίζουν τον Φανό από τον Φοίνικα. Το μονοπάτι κινείται παραλιακά και περνά πλάι από 2-3 μικρές ατομικές πισίνες, πλαισιωμένες από βράχια με βοτσαλάκι ή άμμο που προτιμούν οι γυμνιστές. Η παραλία «Ιταλίδα» μαζεύει αρκετό κόσμο και παλιότερα ήταν μόνο για γυμνιστές. Εχει ξανθιά άμμο και ρηχά τιρκουάζ νερά και επιπλέον είναι καλά προστατευμένη από τους βοριάδες.

Πορί: Το μονοπάτι που συνεχίζει από την «Ιταλίδα» κινείται μαζί με την ακτογραμμή και περνά από τις ατομικές ακρογιαλιές, αλλά και τη βράχινη «Πισίνα» όπως και τη σπηλιά «Μάτι του Διαβόλου» πριν καταλήξει στην καλύτερη για πολλούς παραλία του νησιού, το Πορί. Στο Πορί μπορείτε να έρθετε και με αυτοκίνητο (3,5 χλμ.) ακολουθώντας τον ασφάλτινο δρόμο που φεύγει ανατολικά από το λιμάνι. Καλά προστατευμένη από το μελτέμι είναι η παραλία με τη ζαχαρένια αμμουδιά που θυμίζει έντονα το Ελαφονήσι της Λακωνίας.

Το «Γάλα» του Αιγαίου: Από το Πορί περνάμε μπροστά από το καφέ και αφήνουμε το όχημά μας στο ύψος της μικρής τσιμεντένιας προβλήτας. Από εδώ με σύντομο ποδαρόδρομο θα βρεθούμε στη σπηλαιώδη παραλία «Γάλα», ένα από τα σπάνια φυσικά φαινόμενα του Αιγαίου. Το όνομά της το οφείλει στα νερά της που παίρνουν λευκό χρώμα όταν η τρικυμία ανακατεύει την άμμο. Κοντά στο Πορί βρίσκονται οι περίφημες Σπηλιές Ξυλομπάτη με τα βαθυγάλαζα νερά που προσεγγίζονται με βάρκα. Αν δεν φυσά το μελτέμι, οι πιο τολμηροί πραγματοποιούν βουτιές από τα βράχια.

Με λάντζα στο Κάτω Κουφονήσι: Με εκδρομικό πλοιάριο που φεύγει καθημερινά από το Επάνω Κουφονήσι θα επισκεφθείτε το αντικρινό έρημο νησί Κάτω Κουφονήσι που διαθέτει θαυμάσιες παραλίες και τη χαριτωμένη νησιωτική ταβέρνα του Βενετσάνου (πληροφορίες για τις λάντζες που εκτελούν τις ημερήσιες εκδρομές, κ. Πράσινος 6972466076 & 22850-71438 και κ. Μαύρος 6979682768).

Η μεγάλη λεηλασία της Κέρου

Η Κέρος διοικητικά υπάγεται στην κοινότητα Κουφονησίων και εντοπίζεται δυτικά της Αμοργού και μόλις 2 ν.μ. νότια από το Επάνω Κουφονήσι. Το νησί με έκταση λίγο πάνω από 15 τ.χ. είναι σήμερα ακατοίκητο και χρησιμοποιείται μόνο ως βοσκότοπος. Αν και είναι επισκέψιμο, η αρχαιολογική υπηρεσία απαγορεύει τη διανυκτέρευση εδώ, για ευνόητους φυσικά λόγους. Η Κέρος ήταν το σημαντικότερο θρησκευτικό-λατρευτικό κέντρο του Αιγαίου, ήδη από τις αρχές της 3ης χιλιετίας π.Χ. και την εποχή του Χαλκού.

Οι ανασκαφές στην Κέρο και τη Χαλανδριανή της Σύρου έδωσαν σαφή δείγματα που καθόρισαν την εξέλιξη της ώριμης φάσης του Κυκλαδικού πολιτισμού. Το 1884 βρέθηκαν εδώ τα διάσημα μαρμάρινα ειδώλια του «Αρπιστή» και του «Αυλητή», δείγματα της Πρωτοκυκλαδικής περιόδου (3200-2000 π.Χ.) που σήμερα εκτίθενται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Δυστυχώς, ήδη από τη δεκαετία του 1950 και τουλάχιστον για 15 χρόνια, οι λαθρανασκαφείς λεηλατούσαν τους αρχαιολογικούς θησαυρούς της Κέρου στη θέση Κάβος. Ο αριθμός των ευρημάτων που βγήκαν με λαθραίο τρόπο από τα σπλάχνα του νησιού είναι άγνωστος και η αξία τους ανυπολόγιστη.

Ειδώλια, γλυπτά, κεραμικά, λίθινα εργαλεία –τα περισσότερα από αυτά χρονολογούνται στη δεύτερη φάση της Πρωτοκυκλαδικής περιόδου– κατέληξαν μέσω πλειστηριασμών στα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου και σε ιδιωτικές συλλογές. Παγκοσμίως πρόκειται για μία από τις πιο σκοτεινές και εκτεταμένες υποθέσεις αρχαιοκαπηλίας στον κόσμο! Οι αρχαιολόγοι όταν αναφέρονται σε αυτήν τη μελανή σελίδα στην ιστορία των λαθραίων ανασκαφών, μιλούν για τον χαμένο «Θησαυρό της Κέρου».

📍 Πού θα μείνετε

Με τις αναφερόμενες μονάδες επικοινωνήσαμε τηλεφωνικώς στις 18 Ιουλίου και μας διαβεβαίωσαν πως λειτουργούν, τηρώντας όλα τα υγειονομικά πρωτόκολλα που έχουν καθοριστεί από τα υπουργεία Υγείας και Τουρισμού για την αντιμετώπιση της πανδημίας του COVID-19.

● «Κέρος Icon hotel», μονάδα βιοκλιματικής σχεδίασης, τηλ.: 22850-71601 
● «Κουφονήσια», με δίκλινα-τρίκλινα δωμάτια και σουίτες, τηλ.: 22850-74067 
● «Αίολος», κοντά στο λιμάνι, τηλ.: 22850-74206 
● «Paradise resort», τηλ.: 22850-72014 
● Studios «Φανός», πάνω στη αμμουδιά, τηλ.: 22850-71670 
● «Γειτονιά της Ειρήνης», αυτόνομα στούντιο κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής, τηλ.: 22850-71674 
● «Απόλλων», τηλ.: 22850-74464 
● «Το Σπιτικό της Στέλλας», τηλ.: 2285-772523 

📍 Κείμενο - φωτογραφίες: Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.gr

ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Η ξελογιάστρα των Κυκλάδων
Αν και τα τελευταία χρόνια κάποια επιχειρηματικά συμφέροντα προσπαθούν με κάθε τρόπο να αλλοιώσουν την κυκλαδίτικη φυσιογνωμία της, η Νιος παραμένει μια αυθεντική νησιώτισσα, πολύχρωμη, κεφάτη, αλλά ταυτόχρονα...
Η ξελογιάστρα των Κυκλάδων
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Ο παράδεισος είναι κοντά
Ναυτικό και αρχοντονήσι, από τα πιο γνωστά του συμπλέγματος των Κυκλάδων, η Ανδρος, αν και τουριστικά αξιοποιημένη, κρύβει πολλές απρόσμενες ομορφιές. Μην εστιάσετε λοιπόν μόνο στα δημοφιλή αξιοθέατα.
Ο παράδεισος είναι κοντά
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Πράσινο πάνω στο γαλάζιο
Στη Σκόπελο, εκτός από την κατάφυτη ορεινή φύση, θα βρείτε υπέροχες παραλίες με βαθιά κρυστάλλινα νερά, συνήθως στρωμένες με βότσαλο ή πετραδάκι.
Πράσινο πάνω στο γαλάζιο
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Πενήντα αποχρώσεις του γαλάζιου
Οργανωμένες ή ερημικές και απόμερες, ανεμοδαρμένες ή απάνεμες, αμμουδερές ή βοτσαλωτές, κρυμμένες κάτω από γκρεμούς ή στην αγκαλιά του πυκνόφυτου πευκοδάσους… όπως και να ’χει, οι παραλίες της Θάσου...
Πενήντα αποχρώσεις του γαλάζιου
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Ανάσες δροσιάς στην εποχή της πανδημίας
Ενα ελληνικό καλοκαίρι αλλιώτικο από τα άλλα θα είναι το φετινό. Στο αφιέρωμα των Νησίδων προτείνουμε όμορφες μοναχικές διαδρομές στο βουνό και στη θάλασσα, ανακαλύπτουμε υπέροχες ξεχασμένες παραλίες μακριά...
Ανάσες δροσιάς στην εποχή της πανδημίας
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Οδοιπορικό στη ράχη της Βόρειας Εύβοιας
Από τον Αγιόκαμπο και το λιμανάκι των Ωρεών έως το Πευκί και το Αγριοβότανο εναλλάσσονται οργανωμένες παραλίες, γραφικά ψαροχώρια, αστικοί οικισμοί, υγρότοποι και πυκνά πευκοδάση.
Οδοιπορικό στη ράχη της Βόρειας Εύβοιας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας