Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το Μονοδένδρι του Βίκου

Πανόραμα του Βίκου από τη θέση «Οξιά». 

Φωτ: Θοδωρής Αθανασιάδης /viewsofgreece.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το Μονοδένδρι του Βίκου

  • A-
  • A+
Στην κόψη του γκρεμού, αντίκρυ στα βράχια της Τύμφης, γαντζώνει τις γειτονιές του το αρχοντικό Μονοδένδρι, ένας από τους πλέον δημοφιλείς προορισμούς για κάποιον που θέλει να γνωρίσει την άγρια ομορφιά του Βίκου, αλλά και την ευρύτερη περιοχή των Ζαγοροχωρίων.

Από εδώ θα περάσουν όλοι όσοι θέλουν να απολαύσουν από ψηλά την πανώρια θέα προς το φαράγγι του Βίκου και να προσμετρήσουν με το βλέμμα τους το χάος του. Το Μονοδένδρι –μαζί με το Πάπιγκο και το Τσεπέλοβο– βρίσκεται στην κορφή των προτιμήσεων και μονοπωλεί το ενδιαφέρον των επισκεπτών και όχι άδικα βέβαια.

Την εποχή αυτήν, που καταλάγιασε η μαζική έξοδος των εορτών, είναι ιδανική για κάποιον που θέλει να επισκεφτεί το Κεντρικό Ζαγόρι και να το δει στα χειμωνιάτικά του.

Δρόμο παίρνω, δρόμο αφήνω

Η πρόσβαση στα Ιωάννινα μετά την παράδοση στην κυκλοφορία της Εγνατίας οδού και φυσικά και της Ιονίας οδού είναι πλέον εύκολη από όποιο μέρος της Ελλάδας κι αν έρχεστε – πληρώνοντας βέβαια τα τσουχτερά διόδια. Από τα Ιωάννινα θα μπείτε στον περιφερειακό δρόμο και θα τραβήξετε προς Κόνιτσα.

Στο κομβικό σημείο της Μεταμόρφωσης (18 χλμ. από Γιάννενα) θα στρίψετε δεξιά ακολουθώντας τις ταμπέλες για τα χωριά του Κεντρικού Ζαγοριού. Συνολικά από Ιωάννινα ώς Μονοδένδρι θα χρειαστεί να καλύψετε 38 χιλιόμετρα.

Οι κεντρικοί δρόμοι που οδηγούν στα περισσότερα χωριά τον χειμώνα εκχιονίζονται επιμελώς, παρ’ όλα αυτά όμως οι αλυσίδες είναι απαραίτητες στο πορτμπαγκάζ και φυσικά ο οδηγός θα πρέπει να ξέρει να τις τοποθετεί στα ελαστικά του αυτοκινήτου του.

Βίτσα και Μονοδένδρι, κοινή πορεία

Το Μονοδένδρι πάντα συμπορευόταν με τη γειτονική Βίτσα, παλαιότερα μάλιστα αποτελούσαν ενιαία κοινότητα. Σήμερα, οι τουριστικές υποδομές στο Μονοδένδρι αλλά και στη Βίτσα θεωρούνται εξαιρετικές, αφού εδώ βρίσκονται μερικοί από τους καλύτερους και παλαιότερους ξενώνες του Ζαγοριού και κάποια από τα πιο ποιοτικά εστιατόρια.

Το Μονοδένδρι σκορπά τα σπιτικά του σε βραχώδη περιοχή, πολύ κοντά στο χάσμα που κόβει στα δύο την κορμοστασιά της Τύμφης και δημιουργεί το φυσικό θαύμα της χαράδρας του Βίκου. Η τοπική παράδοση αναφέρει ότι το όνομα του οικισμού οφείλεται σε κάποιο γιγαντόκορμο έλατο που υπήρχε στην περιοχή, κοντά στην ιστορική εκκλησία του Αγ. Μηνά. Το πελώριο δέντρο ξεράθηκε όταν το χτύπησε κεραυνός.

Επίσης το Μονοδένδρι είναι γενέτειρα των αδελφών Μάνθου και Γεωργίου Ριζάρη, γνωστών μεγαλεμπόρων με αντιπροσωπείες στη Μόσχα, την Οδησσό και την Κωνσταντινούπολη, αλλά και εκ των ιδρυτών της Φιλικής Εταιρείας. Οι Ριζάρηδες, παρ’ όλο τον πλούτο τους, δεν ξέχασαν ποτέ τη γενέτειρά τους. Με δικά τους χρήματα δημιούργησαν τη Βιβλιοθήκη και το 1835 ίδρυσαν την περίφημη Ριζάρειο Σχολή απ’ όπου αποφοίτησαν δεκάδες πνευματικοί άνθρωποι των τεχνών και των γραμμάτων.

Από το 1979 η Χειροτεχνική Σχολή του Ριζαρείου Ιδρύματος δίνει τη δυνατότητα σε ανειδίκευτες κοπέλες να διδαχθούν την τέχνη της παραδοσιακής υφαντουργίας, υφαντικής και κεντητικής. Μάλιστα στους χώρους του ιδρύματος λειτουργεί εκθετήριο και πρατήριο λαϊκής τέχνης.

Περίπατοι στο χωριό

Μπορεί το Μονοδένδρι να παρουσιάζει ιδιαίτερη κίνηση τα Σαββατοκύριακα, όμως τα αυτοκίνητα δεν μπαίνουν στην καρδιά του οικισμού. Δύο χώροι στάθμευσης εξυπηρετούν όσους θέλουν να σεργιανίσουν στα νοικοκυρεμένα σοκάκια και να χαθούν στις πέτρινες γειτονιές.

Ανάμεσα στα καλοδιατηρημένα αρχοντικά ξεχωρίζει η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου, κτίσμα του 1801, με την ευχάριστη πλατεία, αλλά και το πέτρινο μεγαλόπρεπο κτίριο που σήμερα στεγάζει τη Χειροτεχνική Σχολή του Ριζαρείου Ιδρύματος. Από τον Αγιο Μηνά θα προτείνουμε ανεπιφύλακτα να ακολουθήσετε το φαρδύ λιθόστρωτο δρόμο που θα σας οδηγήσει έπειτα από πορεία 20 λεπτών στο βραχομοναστήρι της Αγ. Παρασκευής – το καθολικό της μονής χτίστηκε το 1412. Το λιτό πέτρινο κτίσμα κυριολεκτικά αιωρείται στο χάσμα του φαραγγιού και ο εξώστης του προσφέρει θέα αλησμόνητη.

Σήμερα το μοναστήρι δεν έχει πια καλόγερους, όμως είναι φροντισμένο, ανοιχτό και επισκέψιμο. Προσοχή, η περιοχή υποφέρει από κατολισθήσεις και πτώσεις βράχων και φρόνιμο θα ήταν για την ασφάλειά σας να μην πηγαίνετε σε σημεία όπου υπάρχουν προειδοποιητικές πινακίδες.

Θέα που κόβει την ανάσα

Ο δρόμος που περνά μέσα από το Μονοδένδρι ανηφορίζει για 6 χλμ. μέχρι τη διαμορφωμένη τοποθεσία «Οξιά» από όπου θα έχετε την πανοραμική θέα στη μεγαλειώδη χαράδρα. Ο χώρος είναι ασφαλής και διαμορφωμένος με εξώστες, όμως τώρα τον χειμώνα χρειάζεται μεγάλη προσοχή στα σκιερά σημεία του μονοπατιού καθώς υπάρχει πιθανότητα οι περιπατητές να συναντήσουν σημεία που γλιστρούν λόγω πάγου.

Στην οδική πορεία σας προς το σημείο θέας της «Οξιάς» θα δείτε το «πέτρινο δάσος» γνωστό και ως «θεόκτιστα» που δεν είναι τίποτα άλλο από θεαματικούς πυργοειδείς ασβεστολιθικούς σχηματισμούς. Παρόμοια βράχια σε ανάλογους σχηματισμούς θα δείτε στην περιοχή που απλώνεται ανάμεσα στα χωριά Κουκούλι και Κήποι, αλλά και το φαράγγι του Βικάκη.

Στην αρχοντική γειτονική Βίτσα με τους δύο μαχαλάδες (Ανω και Κάτω Βίτσα) στη θέση «Γενίτσαρη» έχει ανασκαφεί οικισμός του 9ου π.Χ. αιώνα (από τους αρχαιότερούς στην περιοχή του Ζαγοριού), όμως οι ανασκαφές δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί. Αξιόλογος και από τους παλαιότερους ναούς του Ζαγοριού είναι αυτός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου (καθολικό παλαιότερης μονής), πιθανόν κτίσμα του 16ου αιώνα. Εδώ βρίσκεται και ο υπεραιωνόβιος πλάτανος της Βίτσας που πιθανόν να φυτεύτηκε με την ίδρυση του μοναστηριού (1554). Επίσης να ξεχωρίσουμε τον ναό του Αγίου Νικολάου στην Ανω Βίτσα με τη θαυμάσια αγιογράφηση που είναι του 17ου αιώνα.

Από τη Βίτσα ακολουθώντας το καλντερίμι θα κατεβείτε στη νότια άκρη του φαραγγιού του Βίκου, ακολουθώντας τη «Σκάλα Βίτσας», πορεία που δεν διαρκεί περισσότερο από 45 λεπτά. Από εδώ ξεκινά το πρόσφατα διαμορφωμένο από την Περιβαλλοντική Οργάνωση Καλλιστώ «Μονοπάτι της Συνύπαρξης», που καταλήγει στο περίφημο μεγάλο μονότοξο γεφύρι του Νούτσου ή του Κόκκορη στον δρόμο για Τσεπέλοβο, κοντά στη διασταύρωση για Κήπους. Στην πορεία σας θα δείτε κρυμμένο μέσα στο φαράγγι το επίσης παραδοσιακό γεφύρι του Μίσσιου.

Αναζητώντας τα Ψωμοχώρια

Ασφάλτινος δρόμος από το χωριό Βίτσα θα σας φέρει στα χωριά Ανω Πεδινά, Κάτω Πεδινά και Ελαφότοπος (διαδρομή εύκολη που δεν διαρκεί περισσότερο από 10 λεπτά) που βρίσκονται στον κάμπο των Σουδενών, επάνω στον δρόμο για Αρίστη - Πάπιγκο. Τα Ανω και Κάτω Σουδενά –αυτό ήταν το παλιό όνομα των Πεδινών– τα αποκαλούσαν οι παλιότεροι «Ψωμοχώρια» από τον εύφορο κάμπο τους όπου παλιά οι Ζαγορίτες καλλιεργούσαν σιτάρι και κριθάρι.

Κατά τον 19ο αιώνα τα Ανω Σουδενά αριθμούσαν 1.000 κατοίκους, διέθεταν σχολεία, εκκλησίες και σπουδαία μοναστήρια. Από εδώ καταγόταν ο Νεόφυτος Δούκας, ένας από τους γνωστότερους Δασκάλους του Γένους, αλλά και ο ιατροφιλόσοφος Ιωάννης Λαμπρίδης.

Στα Ανω Πεδινά αυτό που σίγουρα εντυπωσιάζει είναι τα καλοβαλμένα σπίτια με τη λεπτοδουλεμένη πέτρα και τα νοικοκυρεμένα καλντερίμια. Η ήπια ανάπτυξη που εστιάζεται σε αρκετούς παραδοσιακούς ξενώνες, ταβέρνες και γραφικούς καφενέδες χαρίζει ένα ευχάριστο χρώμα στο μέχρι πρότινος μαραζωμένο χωριό.

Στην πλατεία δεσπόζει η εκκλησία του Αγ. Δημητρίου, κτίσμα του 1793. Στο σχολείο των Ανω Πεδινών σήμερα στεγάζεται η βιβλιοθήκη του Νεόφυτου Δούκα με σπάνιους τόμους και υλικό που χρήζει μελέτης. Εδώ λειτουργεί από την εποχή ήδη του Μεσοπολέμου η Λαμπριάδειος Οικοκυρική Σχολή. Πασίγνωστο σε όλα τα Ζαγοροχώρια είναι το μοναστήρι της Ευαγγελίστριας (15ος αιώνας) αλλά και της Αγ. Παρασκευής (18ος αι.).

Στον ανεπιτήδευτο και σαφώς πιο απόμερο Ελαφότοπο θα πρέπει οπωσδήποτε να έρθετε για να δείτε το αξιόλογο Λαογραφικό Μουσείο, που δημιουργήθηκε ύστερα από προσπάθειες χρόνων του ακούραστου Μιχάλη Οικονομίδη. Στα Κάτω Σουδενά δεσπόζει με τη λιτή μα κομψή γραμμή της η εκκλησία των Ταξιάρχων (1591) με τον περίτεχνο δωδεκάπλευρο τρούλο – θα τη δείτε πάνω στο δρόμο. Στην κεντρική πλατεία, δίπλα στον γερασμένο πλάτανο, θα δείτε την εκκλησία του Αγ. Αθανασίου (τρίκλιτη βασιλική με τρούλο).

Από τον κάμπο των Σουδενών μπορείτε να συνεχίσετε προς Αρίστη κοίτη ποταμού Βοϊδομάτη, Μικρό Μεγάλο Πάπιγκο ή να κατηφορίσετε προς Καλπάκι.

Διαμονή

Από τα άφθονα και ποιοτικά καταλύματα που υπάρχουν στη Βίτσα και στο Μονοδέντρι ενδεικτικά αναφέρουμε:

Μονοδένδρι

● «Vikos», τηλ.: 26530-71370 
● «Μονοδένδρι», τηλ. 26530-71300 
● «Arktouros», τηλ.: 26530-72000 
● «Λαδιάς», τηλ.: 26530-71483 
● «MountGrace Suites & SPA» τηλ.: 26530-71111 

Βίτσα

● «Kores Boutique Hotel & Spa», τηλ.: 26530-71888 
● «Zagori Philoxenia», τηλ.: 26530-71040 
● «Zagori suites», τηλ.: 26530-71076 
● «Σελήνη», τηλ.: 26530-71350 
● «Μπελόη», τηλ.: 26530-71571 

📍 Κείμενο - φωτογραφίες: Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.com

ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Ψάχνουμε το χιόνι στα υψίπεδα της Αρκαδίας
Λεβίδι - Βυτίνα▪️Εφορμώντας προς τα υψίπεδα της Πελοποννήσου και πάντα εφοδιασμένοι με αντιολισθητικές αλυσίδες, ελπίζουμε να δούμε κάποια στιγμή τις πολυπόθητες νιφάδες να στήνουν τον χορό τους στον αρκαδικό...
Ψάχνουμε το χιόνι στα υψίπεδα της Αρκαδίας
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Θεσσαλική αρχοντιά με πλούσια ιστορία
Αμπελάκια - Ραψάνη: Δύο αρχοντοχώρια που μοιράζονται την ίδια, ορεινή γειτονιά, χτισμένα αντικριστά το ένα από το άλλο, θαρρείς και συνομιλούν αναπολώντας τα μεγαλεία που πέρασαν, τους ανθρώπους που έφυγαν,...
Θεσσαλική αρχοντιά με πλούσια ιστορία
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Οδοιπορικό στα αρχοντοχώρια του Βοΐου
Επταχώρι – Πεντάλοφος: Ξεφεύγοντας για ακόμη μια φορά από τους γνωστούς ταξιδιωτικούς δρόμους, πραγματοποιούμε μια συναρπαστική διαδρομή στη ράχη του Βοΐου, ενός πανέμορφου, μα υποτιμημένου βουνού της...
Οδοιπορικό στα αρχοντοχώρια του Βοΐου
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Αγνωστα ταξιδιωτικά μονοπάτια στον ορεινό Μοριά
Για τις αργίες ενός Σαββατοκύριακου προτείνουμε ένα μικρό, ευχάριστο οδοιπορικό που ξεφεύγει από τα τετριμμένα, αφού θα μας φέρει στην καρδιά ενός πανέμορφου ιστορικού τόπου τον οποίο επιμελώς αποφεύγουν οι...
Αγνωστα ταξιδιωτικά μονοπάτια στον ορεινό Μοριά
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Μικρός χειμερινός οδηγός για δράσεις και… αποδράσεις
Μες στο καταχείμωνο εφορμούμε με προορισμό την πιο ατμοσφαιρική πόλη του Βορρά, την Καστοριά. Απολαμβάνουμε υπέροχους περιπάτους στην ακρολιμνιά, ανακαλύπτουμε γειτονιές που ξέχασε ο χρόνος, παίρνουμε τα βουνά...
Μικρός χειμερινός οδηγός για δράσεις και… αποδράσεις
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Ορος Ζήρεια, απόδραση στο χιόνι
Βρίσκεται κοντά στην Αθήνα, διαθέτει εξαιρετικές υποδομές για διαμονή και φαγητό και καθώς αυτήν την εποχή είναι ντυμένο στα λευκά προτείνεται για όσους σχεδιάζουν μια ολιγοήμερη απόδραση, ακόμη και μια...
Ορος Ζήρεια, απόδραση στο χιόνι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας