Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Από τα έγκατα της Γης στα έλατα της Βάργιανης

Βάργιανη, ένα υπέροχο και σχετικά άγνωστο χωριό στις υπώρειες του Παρνασσού

Φωτογραφία: Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Από τα έγκατα της Γης στα έλατα της Βάργιανης

  • A-
  • A+

Ακολουθώντας τα χνάρια του δρόμου Ε27 που συνδέει τη Λαμία με την Αμφισσα, έχουμε την ευκαιρία να απολαύσουμε μερικά από τα πιο ενδιαφέροντα ορεινά τοπία της Στερεάς Ελλάδας.

Με σύντομες παρακάμψεις από την αρχική μας πορεία θα προσεγγίσουμε ιστορικά μνημεία, θεματικά μουσεία και παραδοσιακά χωριά που κρύβονται κάτω από τις χιονισμένες, αυτήν την εποχή, φτερούγες του Παρνασσού και της Γκιώνας.

Το οδοιπορικό αυτό, αν και κινείται σε αρκετά μεγάλο υψόμετρο και σε δρόμο έντονα ορεινό, δεν θα αποδειχθεί δύσκολο, αρκεί βέβαια να έχετε υπομονή με τις στροφές και να δώσετε λίγο περισσότερη προσοχή στον δρόμο όταν βρέχει ή χιονίζει.

Αν σας έχουν τρομάξει οι πρόσφατες χιονοπτώσεις, μπορούμε να σας διαβεβαιώσουμε πως η αρτηρία του Ε27, καθώς αποτελεί τη μόνη οδική σύνδεση της Δυτικής Στερεάς Ελλάδας με την Ανατολική, εκχιονίζεται με μεγάλη επιμέλεια.

Πάρτε λοιπόν μαζί σας ζεστά ρούχα, παπούτσια για πεζοπορία, αφού βέβαια πραγματοποιήσετε έναν γρήγορο έλεγχο στο αυτοκίνητο. Βεβαιωθείτε ότι οι αλυσίδες για τα ελαστικά είναι στο πορτ-μπαγκάζ και ετοιμαστείτε να περάσετε ένα εκπληκτικό Σαββατοκύριακο στην αγκαλιά της πιο όμορφης ορεινής φύσης, χωρίς τον συνωστισμό και το μποτιλιάρισμα που παρατηρούνται στα πιο διάσημα χωριά της περιοχής.

Η Γραβιά, το Χάνι και ο «κακός πατριώτης»

Το Χάνι της Γραβιάς

Φωτογραφία: Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.com

«…Ηταν ο Ομέρ Βεργιόνης κι' άλλοι πασάδες, όλο διαλεμένο και πολύ ασκέρι. Και εις το χάνι της Γραβιάς εκλείστει ο Δυσσέας, ο “κακός πατριώτης”, κι ο Γκούρας κι άλλοι και πολέμησαν μ' αυτείνη την μεγάλη δύναμιν εκατό άνθρωποι. Και φαίνονται ως την σήμερον οι τάφοι των Τούρκων εκεί εις το χάνι. Και γλύτωσε ο κόσμος, οπού θα σκλάβωναν αυτείνοι τους περισσότερους και μπορούσε να κιντυνέψει κι όλη η πατρίς, Ρούμελη και Πελοπόννησο…» (απόσπασμα από τα απομνημονεύματα του Στρατηγού Μακρυγιάννη).

Βέβαια ο Μακρυγιάννης αναφέρει ειρωνικά τον Οδυσσέα Ανδρούτσο ως «κακό πατριώτη», καθώς είναι γνωστό πως λίγα χρόνια αργότερα (5 Ιουνίου του 1825) βρήκε τραγικό τέλος αφού πρώτα φυλακίστηκε με την κατηγορία του προδότη.

Τον ατίθασο και ανυπότακτο Ανδρούτσο ποτέ δεν τον συμπάθησε η κλίκα των κοτζαμπάσηδων και των πολιτικών. Ετσι, έβαλαν το πρωτοπαλίκαρό του, τον Γκούρα, και τον ξέκανε. Βέβαια αυτές είναι «λεπτομέρειες» που με επιμέλεια αποσιωπούσαν για χρόνια τα σχολικά βιβλία.

Σήμερα το Χάνι που θα δείτε στη Γραβιά δεν είναι εκείνο όπου κλείστηκε ο Ανδρούτσος τον Μάη του 1821. Το οίκημα κτίστηκε το 1999 σε σημείο που απέχει λίγα μόλις μέτρα από τη θέση του παλιού, με αρκετή πιστότητα στο αυθεντικό.

Πριν πάρετε τους δρόμους των βουνών, αξίζει να σταματήσετε για λίγο εδώ για να επισκεφθείτε το «Μουσείο της Επανάστασης του 1821» και να παρακολουθήσετε την αναπαράσταση της μάχης με χρήση σύγχρονων οπτικοακουστικών μέσων αλλά και ενημέρωση από ξεναγό (το μουσείο είναι ανοικτό καθημερινά 9 π.μ.-5 μ.μ.).

Η ιστορική Γραβιά βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες του Παρνασσού, πάνω στον οδικό άξονα Λαμίας - Αμφισσας, και απέχει μόλις 32 χλμ. από την Αμφισσα και 40 από τη Λαμία.

Ψηλά στα έλατα της Βάργιανης

Ελεύθερα άλογα στη χιονισμένη Γκιώνα

Από τη Γραβιά κι επάνω, αφήνοντας πίσω το ίσωμα του κάμπου, ο δρόμος, καθώς τρέχει στη ράχη του δασωμένου αυχένα που συνδέει τον Παρνασσό με την Γκιώνα, μας δείχνει τις προθέσεις του.

Ομίχλη, αντάρα, βροχή, χιόνι είναι συνηθισμένα φαινόμενα τώρα τον χειμώνα σε αυτήν τη διαδρομή, τα οποία όμως προσδίδουν μια ιδιαίτερη γοητεία στην έτσι κι αλλιώς ατίθαση τοπιογραφία.

Στην πορεία σας θα δείτε αριστερά τον στενότερο ανηφορικό δρόμο που σκαρφαλώνει στα πρανή του Παρνασσού και καταλήγει μετά από 4 χιλιόμετρα στη Βάργιανη.

Πρόκειται για ένα χωριό-εξώστη, κτισμένο καθώς είναι σε ύψος 940 μέτρων, σε βράχινη αντηρίδα του βουνού, με απίθανη θέα στις κορυφογραμμές της Γκιώνας.

Αν και διασώζονται ελάχιστα πια από τα παλιά πέτρινα σπίτια, οι νεότερες κατασκευές σε γενικές γραμμές είναι καλαίσθητες και δένουν αρμονικά με την τοπική αρχιτεκτονική.

Η Βάργιανη, αν και σημαντικό χωριό, ποτέ δεν θεωρήθηκε κεφαλοχώρι, αφού ο πληθυσμός της δεν ξεπέρασε τους 300 με 400 κατοίκους.

Στις δεκαετίες του 1960 και του 1970 ο οικισμός κυριολεκτικά ερήμωσε. Από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 άρχισαν να αναπαλαιώνονται κάποια από τα παλιά πέτρινα σπίτια, αλλά και να κτίζονται νεότερες κατασκευές για να χρησιμοποιηθούν ως εξοχικές κατοικίες.

Με τον τρόπο αυτό, έστω και κάθε Σαββατοκύριακο, το χωριό ζωντανεύει, οι καμινάδες των σπιτικών καπνίζουν ξανά και οι ψησταριές στην πλατεία της Αγίας Παρασκευής αποκτούν θαμώνες.

Αν έχετε όρεξη για περπάτημα, ζητήστε να σας δείξουν το μονοπάτι για τη Νεραϊδοσπηλιά.

Με το αυτοκίνητο ή ακόμη καλύτερα με τα πόδια αξίζει να ανηφορίσετε για 300 μέτρα ώς τη θέση «Μπουρμπούλα» όπου βρίσκεται το κεφαλάρι του χωριού, με τις βρύσες να αναβλύζουν γάργαρο νερό όλο τον χρόνο.

Στη θέση αυτή υπάρχει μια πολύ καλή ταβέρνα. Επιπλέον, το χωριό διαθέτει δύο παραδοσιακούς ξενώνες αν αποφασίσετε να διανυκτερεύσετε.

Από τη Βίνιανη στον Ελαιώνα

Ενδιαφέρουσα για τα όμορφα τοπία της, αλλά με άφθονες στροφές είναι η διαδρομή που ξεκινά από τις εγκαταστάσεις του πάρκου «Vagoneto», περνά από τα ορεινά χωριά Βίνιανη (υψόμετρο 550) και Προσήλιο (υψόμετρο 840) και καταλήγει στην πόλη της Αμφισσας.

Λίγο μετά το Προσήλιο θα δείτε τον δρόμο που θα σας βγάλει μετά από 3 χιλιόμετρα γερής ανάβασης σε ασφαλτοστρωμένο δρόμο στην Παναγία της Τριβολούς, γνωστή και ως Μονή Σιγδίτσας, που κουρνιάζει κάτω από τις χιονισμένες κορφές της Γκιώνας σε ύψος 1.020 μέτρων.

Από το χωριό Βίνιανη ξεκινά το ορειβατικό μονοπάτι που διασχίζει τη χαράδρα της Ρέκκας, ένα από τα πλέον ανέγγιχτα οικοσυστήματα της Γκιώνας και γενικότερα της Στερεάς Ελλάδας, που δυστυχώς κινδυνεύει από την επέκταση των μεταλλείων και τις ανεξέλεγκτες ανθρωπογενείς δραστηριότητες.

Επιστρέφουμε στον εθνικό δρόμο Λαμίας – Αμφισσας και κατηφορίζουμε τις τελευταίες στροφές. Λίγο πριν πιάσουμε στο ίσιωμα του Κρισαίου κάμπου όπου απλώνεται ο ιστορικός ελαιώνας της Αμφισσας, θα συναντήσουμε σε ύψος 400 μέτρων το κεφαλοχώρι Ελαιώνας.

Στο κέντρο του χωριού έχουν διατηρηθεί αρκετά από τα παλιά πέτρινα δίπατα κεραμοσκεπή σπίτια, αλλά σίγουρα τις εντυπώσεις κλέβει το κτίριο του Δημοτικού Σχολείου που κατασκευάστηκε από τον Ανδρέα Συγγρό.

Αξίζει ο επισκέπτης να αναζητήσει το κεφαλάρι με τα τρεχούμενα νερά, τον μικρό καταρράκτη και τα θεόρατα πλατάνια.

Το χωριό παλιότερα ήταν γνωστό ως Τοπόλια και φημιζόταν για τα άφθονα πηγαία νερά και το εξαιρετικό του λάδι.

Σε μικρή απόσταση, στη θέση «Αμπλιανη», το 1824 δόθηκε από τον Πανουργιά και τους Σουλιώτες οπλαρχηγούς κρίσιμη μάχη, η νικηφόρα έκβαση της οποίας εδραίωσε την Επανάσταση στη Ρούμελη.

Μετά τον Ελαιώνα οι ταξιδιωτικές επιλογές είναι αρκετές, αφού μπορείτε να συνεχίσετε προς Γαλαξίδι, Ναύπακτο, να επισκεφθείτε την Αμφισσα ή να ανηφορίσετε προς Δελφούς, Αράχοβα και τα χιονοδρομικά κέντρα του Παρνασσού.

Ταξίδι στο κέντρο της Γης…

Φωτογραφία: Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.com

Οχι, δεν πρόκειται για τους στίχους από το δημοφιλές τραγούδι των «Ξύλινων Σπαθιών», «Αδρεναλίνη», αλλά για μια βόλτα στη στοά «850» του Θεματικού Μεταλλευτικού Πάρκου «Vagoneto», που βρίσκεται πάνω στον εθνικό δρόμο Λαμίας – Αμφισσας (51o χλμ.) και κοντά στη διασταύρωση της Βάργιανης.

Είναι γνωστό πως στο υπέδαφός της η Γκιώνα κρύβει τον βωξίτη, το ορυκτό από το οποίο εξάγεται με ειδική επεξεργασία το πολύτιμο αλουμίνιο.

Το βουνό σε κάποια σημεία έχει οικτρά παραμορφωθεί από τα ανοιχτά μεταλλεία, όμως είναι αθέατες στα μάτια των πολλών οι εκατοντάδες στοές που διαπερνούν τα σωθικά του.

Εδώ λοιπόν, σε μια από τις εγκαταλειμμένες πια στοές παλιού ορυχείου και συγκεκριμένα στα 500 μέτρα μήκος της στοάς «850», τα οποία έχουν αξιοποιηθεί και είναι επισκέψιμα, θα δείτε όλη τη διαδικασία της εξόρυξης του βωξίτη και θα πάρετε μια μικρή ιδέα των εξαιρετικά δύσκολων συνθηκών κάτω από τις οποίες δούλευαν παλιά οι μεταλλωρύχοι.

Το ίδιο τρενάκι-vagoneto που μετέφερε τους μεταλλωρύχους μεταφέρει σήμερα τους επισκέπτες στα σπλάχνα του βουνού.

Εκεί μέσα στη στοά, 120 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της γης, εξειδικευμένος ξεναγός ενημερώνει τους επισκέπτες για τις διαφορετικές και δύσκολες φάσεις της εξόρυξης.

Ο χώρος είναι κατάλληλα φωτισμένος, υπάρχουν εξαερισμός και συστήματα ασφάλειας. Περισσότερες πληροφορίες στο τηλ. 22650-78819.

 Διαμονή

Γραβιά

Βάργιανη

 Κείμενο - φωτογραφίες: Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.com

ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Σκαμνέλι, χιονισμένη αρχοντιά
Ο φετινός χειμώνας δεν είναι ο συνηθισμένος, ακόμη και για τα μαθημένα στο χιόνι και στις χαμηλές θερμοκρασίες ηπειρώτικα βουνά. Τον Ιανουάριο που πέρασε, ο λευκός επισκέπτης εγκαταστάθηκε επανειλημμένως στα...
Σκαμνέλι, χιονισμένη αρχοντιά
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Η χιονοφωλιά της Δίρφυος μας μαγεύει
Αν δεν χορτάσατε ακόμα χιονισμένα τοπία και έχετε διάθεση για μια ευχάριστη, αλλά και ξεκούραστη απόδραση σε πυκνόφυτα ελατοδάση κατάφορτα από το χιόνι, τότε μια εκδρομή -ακόμη και μονοήμερη για όσους μένουν...
Η χιονοφωλιά της Δίρφυος μας μαγεύει
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Ορεινό μεγαλείο
Με το ιδιαίτερο, τραχύ γεωμορφολογικό τους παρουσιαστικό, τις απειράριθμες φυσικές ομορφιές και τη βαριά κληρονομιά που άφησε πίσω του ο ορεινός πολιτισμός, τα Τζουμέρκα θα σε γοητεύσουν. Ανοίγεις το παράθυρο...
Ορεινό μεγαλείο
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Τα Αγραφα επί «χάρτου»…
Πραγματοποιούμε υπέροχες πεζοπορικές διαδρομές σ’ έναν ορεινό όγκο με σπάνια φυσική ομορφιά και ένα μοναδικό οικοσύστημα, για να ανακαλύψουμε ξανά την ξεχασμένη και ανυπότακτη γοητεία των βουνών μας.
Τα Αγραφα επί «χάρτου»…
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Το έθιμο του Αγίου Γεωργίου του Μαντιλά
Με φόντο τα επιβλητικά βράχια των Μετεώρων και τα πολύχρωμα ανθισμένα τοπία, παρακολουθούμε ένα από τα πιο ιδιαίτερα δρώμενα που πραγματοποιούνται στην Ελλάδα, ανήμερα του Αγίου Γεωργίου.
Το έθιμο του Αγίου Γεωργίου του Μαντιλά
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Αποδράσεις στην ανοιξιάτικη Ελλάδα
«Επρόβαλε η Ανοιξη! Ξέχνα τα περασμένα!» λέει ο Καρυωτάκης και καθώς φέτος το Πάσχα σχεδόν συμπίπτει με την Πρωτομαγιά, η «Λαμπρή» των Ελλήνων θα γιορταστεί όπως της πρέπει, με την αισιοδοξία της λιακάδας και...
Αποδράσεις στην ανοιξιάτικη Ελλάδα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας