Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Χριστούγεννα στα χωριά του δυτικού Πάρνωνα

Η πλατεία του χωριού Πολύδροσο (Τσίντζινα)

Φωτογραφία: Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Χριστούγεννα στα χωριά του δυτικού Πάρνωνα

  • A-
  • A+

Από το οροπέδιο της Τεγέας στην καρδιά της Αρκαδίας, μέχρι τα βράχια του Ζάρακα Λακωνίας που γκρεμίζονται απότομα στο Μυρτώο πέλαγος και από την ειδυλλιακή κοιλάδα του Ευρώτα μέχρι τα παράλια του Αστρους, τον πρώτο λόγο έχει ο Πάρνωνας, ένας κυρίαρχος ορεινός γίγαντας που καλύπτει με τον πυκνόφυτο μανδύα του δύο εκατομμύρια στρέμματα γης!

Ωστόσο ο γνωστός στους κατοίκους του «Μαλεβός» είναι και βουνό των ανθρώπων, αφού στη ράχη του κουρνιάζει ένας μεγάλος αριθμός γνωστών αλλά και άγνωστων κοινοτήτων -κάποιες από αυτές είναι από τις παλαιότερες του Μοριά- που έχουν καταγράψει τον δικό τους ιστορικό κύκλο στην πορεία των αιώνων.

Η προσέγγιση του βουνού, κυρίως του αρκαδικού τμήματος, είναι αρκετά εύκολη τόσο από την Αθήνα όσο και από τις περισσότερες πόλεις της Πελοποννήσου. Ετσι, αν θέλετε ακόμα και σε μια μέρα, μέσα στις γιορτές, να βρεθείτε στην αγκαλιά της πιο όμορφης ορεινής φύσης, δεν θα χρειαστείτε πάνω από δυόμισι ώρες οδήγησης.

Δρόμο παίρνω, δρόμο αφήνω

Χιονισμένο ελατόδασος στον Πάρνωνα

Φωτογραφία: Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece

Αν και υπάρχουν αρκετοί τρόποι για να προσεγγίσετε τον Πάρνωνα, ο πλέον βολικός είναι να χρησιμοποιήσετε τον οδικό άξονα Κόρινθος – Τρίπολη – Σπάρτη. Ετσι θα βρεθείτε γρήγορα στις δυτικές παρυφές του βουνού όπου θα συναντήσετε αρκετά σημαντικά χωριά που διαθέτουν υποδομές, τόσο στην Αρκαδία όσο και προς την πλευρά του νομού Λακωνίας.

Από την Τρίπολη λοιπόν, αρκετά εύκολα θα ανηφορίσετε προς Ανω Δολιανά, Καρυές, Βαρβίτσα, Βαμβακού, Βρέσθενα, Βέροια και Πολύδροσο, οικισμούς που αγκαλιάζονται από τη φύση του Πάρνωνα και το υπέροχο ελατόδασος.

Χωριά-στολίδια

Σε έναν τόπο όπου το ανθρώπινο στοιχείο συνυπάρχει με την ανυπέρβλητη ορεινή φύση και οι διαδρομές του χρόνου μπλέκουν θρύλους, ανθρώπινες ιστορίες και παραδοσιακές αφηγήσεις με σημαντικά ιστορικά γεγονότα, είναι φυσικό το ενδιαφέρον να μη μονοπωλούν μόνο οι πληθωρικές φυσικές ομορφιές του μοραΐτικου βουνού.

Το ανάγλυφο του Πάρνωνα είναι κατάστικτο από το ανθρώπινο στοιχείο. Αρκετά από τα χωριά του παραμένουν όπως ήταν παλιά, σε πολύ καλή κατάσταση, καθώς έχουν χαρακτηριστεί παραδοσιακά ή διατηρητέα και έχουν κρατήσει αναλλοίωτα πολλά αυθεντικά αρχιτεκτονικά στοιχεία που έχουν χαθεί από άλλους οικισμούς της Πελοποννήσου.

Σε γενικές γραμμές η παραδοσιακή κατοικία των χωριών του Πάρνωνα είναι λιθόκτιστη, γεροδεμένη κατασκευή, που σε αρκετές περιπτώσεις λειτουργούσε παράλληλα και ως πολεμικό καταφύγιο.

Οι πιο στιβαρές από αυτές, που μάλιστα θυμίζουν μανιάτικους πολεμόπυργους, είναι του 17ου, του 18ου και του 19ου αιώνα. Διαθέτουν δύο ή και τρεις ορόφους, ενώ ακόμη και σήμερα διακρίνονται οι «τουφεκίστρες» και οι «ζεματίστρες» που αποτελούσαν απαραίτητα «αξεσουάρ» του κτιρίου!

Ανω Δολιανά: Είναι από τα χωριά του Πάρνωνα που έχουν την πιο εύκολη πρόσβαση από την Τρίπολη, αφού απέχουν από την πρωτεύουσα του νομού μόλις 20 χιλιόμετρα. Βρίσκεται κτισμένο σε υψόμετρο 930, σε κατάφυτη τοποθεσία με υπέροχη θέα.

Διατηρεί αρκετά από τα αρχιτεκτονικά του χαρακτηριστικά, αν και ελάχιστοι πια είναι οι μόνιμοι κάτοικοι, αφού οι περισσότεροι από αυτούς διαχειμάζουν στα Κάτω Δολιανά.

Το χωριό έμεινε στην ιστορία από τη θρυλική μάχη που έδωσε εδώ, στις 18 Μαΐου του 1821, ο Νικηταράς με τους διακόσιους άντρες του, όταν «κράτησε» το χωριό ενάντια σε 2.000 Τούρκους και έτσι απέκτησε το προσωνύμιο «τουρκοφάγος».

Στο Ιστορικό και Εθνογραφικό Μουσείο Δολιανών θα βρείτε αρκετά τεκμήρια σχετικά με αυτό το σημαντικό ιστορικό γεγονός. Στο χωριό υπάρχουν ξενώνες και ταβέρνες που εξυπηρετούν τους επισκέπτες του χειμώνα.

Καρυές: Θεωρείται ένα από τα χωριά με τη σημαντικότερη υποδομή στην περιοχή και αρκετές επιλογές στο φαγητό. Απέχει από την Τρίπολη 35 χλμ. και είναι γνωστό επίσης ως Αράχοβα.

Είναι κτισμένο στη θέση της αρχαίας πολιτείας Καρυές όπου οι κάτοικοι τιμούσαν τη θεά Αρτεμη την Καρυάτιδα. Οι Καρυάτιδες ήταν παρθένες κόρες που χόρευαν λατρευτικούς χορούς αφιερωμένους στη θεά του κυνηγιού και διακρίνονταν για τη χάρη και την ευλυγισία τους. Από αυτές εμπνεύστηκαν οι γλύπτες του Ερεχθείου της Ακρόπολης και δημιούργησαν τα υπέροχα ομώνυμα αγάλματα.

Αξίζει να επισκεφθείτε «το μνημείο των Καρυάτιδων», αλλά και να κάνετε μια βόλτα στις γειτονιές και στις γύρω εξοχές, όπου θα δείτε τα αγάλματα της θεάς Εστίας και της θεάς Δήμητρας -δωρεά του Δήμου Αθηναίων- τα οποία την περίοδο του Μεσοπολέμου κοσμούσαν την πλατεία Ομονοίας.

Βαμβακού: Από τις Καρυές, ακολουθώντας τον επαρχιακό ασφαλτοστρωμένο δρόμο που τρέχει στις παρυφές του δυτικού Πάρνωνα, οδηγούμε με πορεία νότια. Πρώτα θα συναντήσουμε την πανέμορφη Βαρβίτσα (7 χλμ.) που απλώνει τα σπίτια της σε ύψος 750 μέτρων. Ακολουθεί η Βαμβακού, ένα από τα πιο εντυπωσιακά χωριά του δυτικού Πάρνωνα, που απέχει 45 χιλιόμετρα από την Τρίπολη και 40 χλμ. από τη Σπάρτη, ενώ διοικητικά υπάγεται στον νομό Λακωνίας.

Το ιστορικό χωριό Βαμβακού

Φωτογραφία: Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece

Κτίστηκε τον 16ο αιώνα και είναι ο γενέθλιος τόπος της γνωστής εφοπλιστικής οικογένειας των Νιάρχων.

Στην κεντρική πλατεία του χωριού, όπου υπάρχει το «Ηρώον», θα δείτε τις προτομές του επισκόπου Θεοδώρητου Β', του Σπύρου Νιάρχου και του Σταύρου Νιάρχου. Γύρω από το χωριό υπάρχουν θαυμάσιες δασικές τοποθεσίες. Ζητήστε από τους ντόπιους να σας δείξουν το μονοπάτι για το σπηλαιομονάστηρο της Αγίας Κυριακής που δεσπόζει σε απόκρημνη δασωμένη πλαγιά, λίγο έξω από το χωριό.

Πολύδροσο: Από τη Βαμβακού ο δρόμος, συνεχίζοντας την προς Νότο πορεία του, διατρέχει υπέροχες δασικές τοποθεσίες και καταλήγει στο κεφαλοχώρι Πολύδροσο (ή Τσίντζινα), ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα της ορεινής Λακωνίας, 70 χλμ. μακριά από Τρίπολη και 35 χλμ. από Σπάρτη.

Το χωριό, περικυκλωμένο καθώς είναι από ένα εντυπωσιακό ελατόδασος και διαθέτοντας ξενώνα και ταβέρνες, είναι ιδανικό για ολιγόωρη στάση αλλά και διανυκτέρευση.

Από εδώ θα προσεγγίσετε το μοναστήρι των Αγ. Αναργύρων (9ος αιώνας), που θεωρείται το παλαιότερο της Λακωνίας, καθώς αναφέρεται σε χρυσόβουλο του Ανδρόνικου Β' Παλαιολόγου το 1293 (8 χλμ).

Επίσης από το Πολύδροσο θα περπατήστε το σύντομο, αλλά ανηφορικό μονοπάτι ώς τον σπηλαιώδη ναό του Αγίου Ιωάννη με τις τοιχογραφίες του 14ου αιώνα, που φωλιάζει σε απόκρημνο βράχο, έξω από το χωριό.

Με τα πόδια

Από τις άφθονες πεζοπορικές διαδρομές που ακολουθούν σημαδεμένα μονοπάτια, να αναφέρουμε την πανέμορφη ανάβαση από το χωριό Βαμβακού που καταλήγει στη θέση Αρνόμουσγα (υψόμ. 1.450), όπου είναι κτισμένο το ορειβατικό καταφύγιο.

Συνολικά θα χρειαστεί να πεζοπορήσετε 3.800 μέτρα και να καλύψετε μια υψομετρική διαφορά που αγγίζει τα 600 μέτρα, σε 2 ώρες.

Για γερούς πεζοπόρους που βέβαια διαθέτουν γνώση του χειμερινού βουνού, η ορειβατική διάσχιση προς το υψίπεδο της Μεγάλης Τούρλας (1.500 υψόμ.), η οποία δεσπόζει κάτω από την ψηλότερη κορφή του Πάρνωνα, θεωρείται σπάνιας ομορφιάς!

Αν δεν υπάρχει κάποιος που γνωρίζει τα κατατόπια, απαραίτητη είναι η χρήση ενός καλού ορειβατικού χάρτη και gps. Φυσικά σε καμία περίπτωση δεν ξεκινάμε με κακοκαιρία, ιδίως αυτήν την εποχή, ή αν υπάρχει πρόβλεψη για χιονόπτωση.

Οικολογικός παράδεισος: Από την ψευδοαλπική ζώνη των κορυφογραμμών μέχρι τα εκτεταμένα δάση των κωνοφόρων και από εκεί στους μεσογειακούς φρυγανότοπους που καλύπτουν τις ανατολικές παρυφές του βουνού ώς τη θάλασσα, ο Πάρνωνας παρουσιάζει μια εκπληκτική ποικιλία χλωριδικών ειδών και δίκαια θεωρείται βοτανολογικός παράδεισος.

Εντελώς ενδεικτικά να αναφέρουμε πως έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 115 σπάνια φυτά, εκ των οπoίων 16 ενδημικά.

Επίσης στις βόρειες πλαγιές, κοντά στον Αγ. Πέτρο και γύρω από τη μονή Μαλεβής, εκτείνεται το μοναδικό στο είδος του για την Ελλάδα δάσος από δενδρόκεδρα ή δρυπώδεις άρκευθους (Juniperus drupacea). Ενδιαφέρουσα είναι η ορνιθοπανίδα που περιλαμβάνει 250 είδη, ενώ από τα θηλαστικά να αναφέρουμε πως ο Πάρνωνας είναι ένα από τα λίγα πια μέρη της Ελλάδας όπου ζει το απειλούμενο με εξαφάνιση τσακάλι.

Η ευρύτερη περιοχή μαζί με αρκετά μεγάλο τμήμα των ανατολικών παρυφών προστατεύεται από το πρόσφατα θεσμοθετημένο (2008) Οικολογικό Πάρκο Πάρνωνα – Μουστού.

 Διαμονή

Καρυές:

Ανω Δολιανά:

Βαρβίτσα:

Πολύδροσο:

 Κείμενο - φωτογραφίες: Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece

ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Από την Κλειτορία στα Καλάβρυτα
Προσεγγίζουμε γνωστές και άγνωστες γωνιές του Χελμού μέσα από μια διαφορετική διαδρομή που επιφυλάσσει αρκετές εκπλήξεις και ελάχιστη κίνηση. O ασφάλτινος δρόμος που οδηγεί από την Κλειτορία στα Καλάβρυτα και...
Από την Κλειτορία στα Καλάβρυτα
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Χριστούγεννα στις αυλές της παράδοσης
Αφιέρωμα: Στις μασχάλες των βουνών, κάτω από τις χιονισμένες ακρώρειες, κρυμμένα σε δάση μυστικά, υπάρχουν ακόμη χωριά που δεν αλώθηκαν από χρόνο και τουρισμό. Μπορεί οι προτεινόμενοι παραδοσιακοί οικισμοί, να...
Χριστούγεννα στις αυλές της παράδοσης
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Από την Καλαμάτα στη Σκαρδαμούλα
Από τα θαλασσινά τοπία της Σκαρδαμούλας ώς τις απολιθωμένες γειτονιές στα Τσέρια, στο Πραστείο (ή Προάστιο) και στο Ξωχώρι. Η ίδια αρχέγονη δύναμη της γης κρύβεται παντού. Αυτή που γέννησε τον Ταΰγετο, το πιο...
Από την Καλαμάτα στη Σκαρδαμούλα
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Αγρια ομορφιά
Στην καρδιά του Μοριά, κρυμμένη μέσα σε αδιαπέραστα δάση, πίσω από χιονισμένα ώς τον Απρίλη κορφοβούνια, απλώνεται η πανάρχαιη αρκαδική γη. Ενας τόπος προικισμένος από τη φύση, δουλεμένος εδώ και χιλιάδες...
Αγρια ομορφιά
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Κρυμμένα στα χιόνια
Αν και απέχουν μόλις λίγα χιλιόμετρα από τα πιο γνωστά και διαφημισμένα τουριστικά θέρετρα της Αρκαδίας, τα Μαγούλιανα και το Βαλτεσινίκο κρατούν έναν ιδιαίτερα low profile χαρακτήρα και σε κερδίζουν με τη...
Κρυμμένα στα χιόνια
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Στα κάστρα του Μοριά
Διάσπαρτος από κάστρα ο Μοριάς. Από τη χαραυγή της Ιστορίας η ανάγκη προστασίας των ανθρώπων, των εμπορικών δρόμων και των αγαθών ήταν επιτακτική σε αυτό το σταυροδρόμι της Ανατολής με τη Δύση.
Στα κάστρα του Μοριά

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας