Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Φθινοπωρινή συμφωνία

Η βασιλική του Αγ. Αχιλλείου στο ομώνυμο νησάκι της Μικρής Πρέσπας

Φωτογραφία: Θοδωρής Αθανασιάδης /viewsofgreece.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Φθινοπωρινή συμφωνία

  • A-
  • A+

Ενα παγωμένο αεράκι κατέβηκε από τα ανταριασμένα κορφοβούνια του Βαρνούντα, ανατάραξε την επιφάνεια της λίμνης και χάιδεψε απαλά τους καλαμιώνες της Μικρής Πρέσπας.

«Αύριο θα έχουμε το πρώτο χιόνι στις κορφές» μου είπε χαμογελώντας ο ψαράς στο λιμανάκι της Μικρολίμνης. «Δες τα πουλιά, όλα πέταξαν για τον νότο και αυτά που ξεχειμωνιάζουν εδώ, λούφαξαν στις φωλιές τους».

Μου φάνηκε λίγο υπερβολική η πρόβλεψη, αλλά ποιος μπορεί να ξέρει καλύτερα τον τόπο από τους ψαράδες, αναρωτήθηκα σιωπηλά.

Είναι γεγονός πως το φθινώπορο είναι μία αλλοπρόσαλλη εποχή. Μπορεί να σου ξημερώσει καλοκαιρινές λιακάδες και την επομένη να ξυπνήσεις μέσα στην κοσμοχαλασιά!

Εξάλλου εδώ, στη βορειοδυτική εσχατιά της Ελλάδας, σε μία από τις πιο ορεινές περιοχές των Βαλκανίων, όλα μπορούν να συμβούν αυτή την εποχή.

Οδηγώντας προς τον ξενώνα, έβλεπα στο λιγοστό φως του σούρουπου σε όλο το μήκος της διαδρομής τους ντόπιους με τα τρακτέρ και τα φώτα αναμμένα να δουλεύουν πυρετωδώς στα παρακείμενα χωράφια και να μαζεύουν τα φασόλια πριν ξεσπάσει η κακοκαιρία.

«Το φασόλι είναι ο θησαυρός της Πρέσπας, από τη σοδειά του εξαρτώνται πολλές οικογένειες» μου εξηγούσε η Αλέκα στην ταβέρνα στον Αγιο Γερμανό, καθώς ανακάτευε στο τζάκι τα χοντρά κούτσουρα που τριζοβολούσαν στην πυροστιά ζεσταίνοντας έτσι όλη τη σάλα. «Δοκίμασε τη φασολάδα με καυτερή πιπεριά και θα καταλάβεις τι εννοώ…».

Οικογεωγραφία

Είναι πραγματικά άδικο ένας τόπος όπως η Πρέσπα να γίνεται με τόση ένταση γνωστός στο πανελλήνιο μόνο από ένα πολιτικό γεγονός!

Δύο πρωθυπουργοί βρέθηκαν στους Ψαράδες και ξαφνικά κανάλια, έντυπα, ιστότοποι ανακάλυψαν τις Πρέσπες, λες και η γεωγραφική αυτή ενότητα της πατρίδας μας μέχρι χθες δεν υπήρχε καν στον χάρτη!

Για πάμε, λοιπόν, από την αρχή. Στο βορειοδυτικό άκρο της Ελλάδας, στα όρια του Νομού Φλώρινας, υπάρχουν δύο υπέροχες λίμνες, η Μικρή και η Μεγάλη Πρέσπα.

Η πρώτη βρέχει με τα νερά της τρία κράτη, την Ελλάδα, την Αλβανία και την ΠΓΔΜ. Ανήκει σχεδόν ολόκληρη στην Ελλάδα, εκτός από ένα μικρό κομμάτι της στα δυτικά που είναι αλβανικό.

Οι δυο «αδελφές» απλώνονται αγγίζοντας σχεδόν η μια την άλλη. Μια στενή βαλτώδης λωρίδα, πλάτους μόλις 500 μέτρων, κόβει στα δύο την υδάτινη επιφάνεια, διαφοροποιώντας έτσι τις όχθες τους.

Γύρω απ' τις λίμνες υπάρχουν δεκάδες κορφές με υψόμετρο 1.200-1.500 που σφραγίζουν τον ορεινό χαρακτήρα της περιοχής. Ωστόσο, κυρίαρχη παρουσία στην τοπιογραφία έχει το όρος Βαρνούντας με ψηλότερη κορφή επί ελληνικού εδάφους το Δεσποτικό (2.334 μέτρα) και επί ΠΓΔΜ την κορφή Πελιστέρ ή Περιστέρι, με 2.601 μέτρα.

Οι αρχαίοι Ελληνες αποκαλούσαν τις λίμνες Μεγάλη και Μικρή Βρυγηίδα, όνομα που προήλθε από τους προϊστορικούς κατοίκους Βρύγες, συγγενείς των αρχαίων Θρακών.

Στα χρόνια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας η περιοχή μετατράπηκε σε πεδίο σφοδρών συγκρούσεων μεταξύ Βυζαντινών και Βουλγάρων.

Αργότερα πέρασαν από εδώ οι Σέρβοι με τον Στέφανο Δουσάν και έπειτα οι Τούρκοι, που άφησαν το δικό τους στίγμα σε τούτο το σταυροδρόμι των λαών.

Στις αρχές του 19ου αιώνα, σύμφωνα με μαρτυρίες του περιηγητή Πουκεβίλ, στην περιοχή ευημερούσαν 46 χωριά με 11.500 κατοίκους!

Στη διάρκεια του Εμφυλίου, οι Πρέσπες πέρασαν πολλά δεινά, αφού εδώ έγιναν μερικές από τις πλέον αιματηρές μάχες, που οδήγησαν τον τόπο στη δημογραφική αποψίλωση.

Παρά τις προσπάθειες του μεταπολεμικού κράτους να διατηρήσει ζωντανή τη συνοριακή αυτή γωνιά –για λόγους «εθνικής ασφάλειας φυσικά»–, στην πραγματικότητα η περιοχή ποτέ δεν ανέκαμψε πληθυσμιακά.

Δρόμο παίρνω, δρόμο αφήνω

Το μεθοριακό χωριό Ψαράδες στη Μεγάλη Πρέσπα, αντίκρυ ξεχωρίζουν τα βουνά της ΠΓΔΜ

Φωτογραφία: Θοδωρής Αθανασιάδης /viewsofgreece.com

Η λεκάνη των Πρεσπών απέχει από τη Φλώρινα 70 χλμ. και από την Καστοριά 60. Ο δρόμος ορεινός, με άφθονες στροφές, σκαρφαλώνει σε μεγάλα υψόμετρα διασχίζοντας μερικά από τα ομορφότερα τοπία του νομού.

Ανάμεσα στα δεκατρία χωριά της Πρέσπας ξεχωρίζουν ο Αγιος Γερμανός, χτισμένος στη ράχη του βουνού Βαρνούντα σε ύψος 1.100 μέτρων, και το χωριό Ψαράδες που απαγκιάζει στις όχθες της Μεγάλης Πρέσπας, σε καλά προστατευμένο φιόρδ, το οποίο σχηματίζουν κάθετα βράχια που αγκαλιάζουν κρυστάλλινα νερά.

Καθώς έχουν χαρακτηριστεί παραδοσιακός και διατηρητέος, αντίστοιχα, οι δύο οικισμοί αναζητούν την πολιτισμική τους ταυτότητα μέσα στη σημερινή πραγματικότητα, καθώς μοιράζονται συμβιωτικά με τη φύση τον παλμό μιας ήπιας ανάπτυξης.

Ολα τα χωριά των Πρεσπών συνδέονται πλέον μεταξύ τους με ασφάλτινους δρόμους. Βέβαια υπάρχουν και ανεξάντλητα πεδία για αυτοκίνητα εκτός δρόμου, καθώς και πολλά σημαδεμένα μονοπάτια που αποτελούν πραγματική πρόκληση για τους πεζοπόρους.

Περιπλανήσεις στη λίμνη

Από τους Ψαράδες με εκδρομικό σκάφος θα προσεγγίσετε τις σκήτες των Πρεσπών

Φωτογραφία: Θοδωρής Αθανασιάδης /viewsofgreece.com

Αγιος Γερμανός – Ψαράδες: Κατηφορίζοντας από το χωριό Αγιος Γερμανός θα περάσετε τον «λαιμό» που χωρίζει τις δύο λίμνες και αφού απολαύσετε την ομορφότερη διαδρομή, θα καταλήξετε στον παραδοσιακό οικισμό Ψαράδες, στην αγκαλιά απόμερου όρμου της Μεγάλης Πρέσπας. Από εδώ θα πάρετε κάποιο από τα εκδρομικά σκάφη που θα σας μεταφέρουν στις σκήτες της Μεγάλης Πρέσπας. Αυτή είναι μια εκδρομή–εμπειρία που θα πρέπει οπωσδήποτε να ζήσετε.

Αγιος Αχίλλειος: Για να επισκεφθείτε το ατμοσφαιρικό νησάκι του Αγ. Αχιλλείου, που βρίσκεται στη Μικρή Πρέσπα, θα ακολουθήσετε την ξύλινη πεζογέφυρα και μετά από περπάτημα 200 μέτρων θα βρεθείτε σ’ έναν από τους δύο μοναδικούς λιμναίους νησιωτικούς οικισμούς της Ελλάδας (ο άλλος στο Νησί των Ιωαννίνων).

Αξίζει να περπατήσετε έως τη βυζαντινή εκκλησία του Αγίου Αχιλλείου αλλά και να πραγματοποιήσετε τον γύρο του μικρού νησιού χαζεύοντας τα γαλήνια παραλίμνια τοπία.

Αγιος Γερμανός - Μικρολίμνη: Πολύ ευχάριστη είναι η διαδρομή που θα σας φέρει στον παραλίμνιο οικισμό της Μικρολίμνης.

Ο ασφάλτινος δρόμος διασχίζει τις βορειοδυτικές παρυφές του Τρικλάριου Ορους και τα χωράφια με τα φασόλια για να καταλήξει στο ήσυχο χωριό όπου υπάρχουν ψαροταβέρνες και ένα από τα δύο λιμανάκια της Μικρής Πρέσπας.

Απάτητες διαδρομές

Βροντερό - Αγκαθωτό: Το ποιμενικό χωριό Βροντερό είναι το μόνο από τα χωριά της Πρέσπας που δεν «κοιτάζει» τη λεκάνη των λιμνών. Ο οικισμός βρίσκεται χτισμένος σε ύψος 1.100 μ. στην καρδιά μιας ορεινής περιοχής με καταπράσινα λιβάδια, μικρές κοιλάδες και αραιά δάση από θεόρατες βελανιδιές.

Από εδώ ακολουθώντας κακό χωματόδρομο θα κατευθυνθείτε προς τις όχθες της Μικρής Πρέσπας και την ερημική τοποθεσία Αγκαθωτό.

Στη διαδρομή θα δείτε τη σπηλιά που λειτουργούσε το νοσοκομείο του Δημοκρατικού Στρατού την εποχή του Εμφυλίου με γιατρό τον Πέτρο Κόκκαλη.

Ανάβαση στον φθινοπωρινό Βαρνούντα: Από τον Αγιο Γερμανό, αφού επισκεφθείτε τον άψογα αναπαλαιωμένο νερόμυλο και τη νεροτριβή του, κτίσμα βραβευμένο από το «Europa Nostra» (2016), θα ακολουθήσετε τον δασικό δρόμο που οδηγεί στα υψίπεδα του Βαρνούντα και σχετικά εύκολα με το αυτοκίνητο ή με τα πόδια θα φτάσετε στο νεόδμητο, αλλά υψηλής αισθητικής εκκλησάκι της Παναγίας. Από το σημείο αυτό θα αγναντεύετε την ομορφότερη θέα.

Το Εθνικό Πάρκο των Λιμνών

Κοπάδι με λευκοτσικινιάδες στη Μικρή Πρέσπα

Φωτογραφία: Θοδωρής Αθανασιάδης /viewsofgreece.com

Ο εθνικός δρυμός των Πρεσπών δημιουργήθηκε το 1974, ενώ λίγο αργότερα η λεκάνη των λιμνών εντάχθηκε στις περιοχές που προστατεύονται από τις διεθνείς συνθήκες RAMSAR και Βέρνης.

Η Πρέσπα έχει χαρακτηριστεί με κοινοτική οδηγία «σπουδαίας σημασίας υγροβιότοπος» με πανευρωπαϊκό ενδιαφέρον.

Το 2000 δημιουργήθηκε, έπειτα από συμφωνία των εμπλεκόμενων κρατών (Ελλάδα - ΠΓΔΜ – Αλβανία), η πρώτη διασυνοριακή προστατευόμενη περιοχή στα Βαλκάνια, με το όνομα «Βαλκανικό Πάρκο Πρεσπών», ενώ το 2009 οριοθετήθηκε και θεσμοθετήθηκε το ενιαίο Εθνικό Πάρκο Πρεσπών.

Η Εταιρεία Προστασίας Πρεσπών δημιουργήθηκε το 1991 και μέσα σε λίγα χρόνια κατάφερε, αντιπαλεύοντας νοοτροπίες ετών και την απίστευτη γραφειοκρατία του Ελληνικού Δημοσίου, να υλοποιήσει πολλά προγράμματα που θωράκισαν την προστασία του υπέροχου αυτού τόπου.

Μιλώντας τη γλώσσα των αριθμών να αναφέρουμε ότι στην προστατευόμενη περιοχή των Πρεσπών, που καταλαμβάνει έκταση 256,9 τ. χλμ., ζει και αναπαράγεται η μεγαλύτερη αποικία αργυροπελεκάνων του πλανήτη (1.000 ζευγάρια) καθώς και 350 ζευγάρια ροδοπελεκάνων.

Δεν λείπουν πολλά σπάνια είδη αρπακτικών (βασιλαετός, χρυσαετός, θαλασσαετός, ψαραετός, φιδαετός) ενώ ευημερούν πολυπληθείς αποικίες ερωδιών, κορμοράνων, σταχτόχηνας, αγριόχηνας, βαλτόπαπιας.

Ιδιαίτερη αναφορά θα πρέπει να γίνει στη μόνιμη παρουσία του χηνοπρίστη (Mergus merganser), είδος που ζει και αναπαράγεται σε χώρες του Αρκτικού Κύκλου!

Στο χωριό Λαιμός (2 χλμ. από τον Αγ. Γερμανό) θα δείτε το εντυπωσιακό και άψογα αναπαλαιωμένο κτίριο που στεγάζει τα γραφεία της Εταιρείας Προστασίας Πρεσπών.

Εδώ επιβάλλεται μια επίσκεψη πριν ξεκινήσετε τις περιηγήσεις σας, αφενός για να ενημερωθείτε για το σπουδαίο έργο της Εταιρείας και αφετέρου για να προμηθευτείτε έντυπο υλικό και αξιόπιστους χάρτες (τηλ. 23850 51211, www.spp.gr).

Διαμονή

Στην περιοχή των Πρεσπών από τον Αγ. Γερμανό, τους Ψαράδες αλλά και το νησάκι του Αγ. Αχιλλείου υπάρχουν πλέον αρκετοί παραδοσιακοί ξενώνες που ικανοποιούν όλες τις απαιτήσεις.

Ενδεικτικά αναφέρουμε:

 Κείμενο - φωτογραφίες: Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.com
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Στον δρόμο των ορεινών λιμνών
Συνεχίζοντας το οδοιπορικό μας στον μαγικό κόσμο των λιμνών ανηφορίζουμε τα βουνά του βορινού Μοριά και αναζητούμε τέσσερις από τις ομορφότερες ορεινές λίμνες της Ελλάδας.
Στον δρόμο των ορεινών λιμνών
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Από την Κάρλα στο Κεραμίδι
Ξεχάστε την πεπατημένη και ετοιμαστείτε για τόπους άγνωστους που μπορεί γεωγραφικά μεν να υπάγονται στο Πήλιο, στην ουσία όμως δεν έχουν καμιά οδική σύνδεση με τα υπόλοιπα διάσημα χωριά. Σμήνη πουλιών στην...
Από την Κάρλα στο Κεραμίδι
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Στον δρόμο των λιμνών
Στη βορειοδυτική εσχατιά της ελληνικής γης, σ’ έναν τόπο ειρηνικό, πλημμυρισμένο από χίλιες δυο φυσικές ομορφιές, βρίσκονται δύο μοναδικές ορεινές λίμνες, η Μικρή και η Μεγάλη Πρέσπα. Η περιοχή θεωρείται ένα...
Στον δρόμο των λιμνών
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Από τη Νάουσα στο Καϊμακτσαλάν
Χανόμαστε σε βουνά και λαγκάδια, χαλαρώνουμε σε θερμά λουτρά, συμμετέχουμε σε διονυσιακά αποκριάτικα έθιμα, απολαμβάνουμε τη μοναδική φύση και την απαράμιλλη φιλοξενία της περιοχής. Στη Νάουσα ​ο ιδιαίτερος...
Από τη Νάουσα στο Καϊμακτσαλάν
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Οδοιπορικό στη Βόρεια Ελλάδα
Τον χειμώνα του 2013 βρέθηκα άνεργος, όντας στο εξωτερικό. Σκεπτόμενος αισιόδοξα ως προς την ανεύρεση της επόμενης επαγγελματικής στέγης, αποφάσισα να ξεκουραστώ για λίγο διάστημα. «Ενδείκνυται ένα ταξίδι»,...
Οδοιπορικό στη Βόρεια Ελλάδα
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Αγνωστες αλπικές λίμνες
Δεν θα τις δεις στους περισσότερους χάρτες, ούτε θα βρεις πολλούς που να γνωρίζουν την ύπαρξή τους. Ομως οι μικρές αλπικές λίμνες της χώρας μας, γνωστές και σαν Δρακόλιμνες, ήταν ανέκαθεν εκεί ψηλά, κρυμμένες...
Αγνωστες αλπικές λίμνες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας