Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ορεινό μεγαλείο
Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.gr

Ορεινό μεγαλείο

  • A-
  • A+

Ανοίγεις το παράθυρο του ξενώνα και η κορφή Στρογγούλα με το γεωμετρικό κωνικό της παρουσιαστικό αναδύεται μέσα από την αχλύ του πρωινού και εισβάλλει στο οπτικό σου πεδίο.

Βλέπεις τα χιόνια της να λαμποκοπούν στο απαλό φως, τα έλατά της να σαλεύουν στο θρόισμα του αέρα, τα βράχια της να κρέμονται κυριολεκτικά από πάνω σου.

Η ανταριασμένη ακρώρεια αποκαλύπτεται σιγά σιγά και καθώς η πρωινή πάχνη διαλύεται, μαζί της διασκορπίζονται και οι γκρίζες σκέψεις που κουβαλάς ακόμα στις φορτωμένες αποσκευές του μυαλού σου!

Καλώς ήρθες στα Τζουμέρκα, το καθαρτήριο της φύσης!

Αγρια, βραχώδη, με έντονο ανάγλυφο, ολόλευκα τους περισσότερους μήνες του χρόνου, τα Τζουμέρκα έχουν μια εντελώς δική τους προσωπικότητα και κορμοστασιά που τα κάνει να ξεχωρίζουν από τα υπόλοιπα βουνά της Πίνδου.

Ο επιβλητικός και τραχύς όγκος τους (συμπεριλαμβανομένου του βουνού Κακαρδίτσα) απλώνεται σε μια εκτεταμένη γεωγραφικά έκταση και καταλαμβάνει μεγάλο μέρος των Νομών Αρτας, Ιωαννίνων και Τρικάλων.

Οι περισσότεροι χάρτες στηριζόμενοι σε αναφορές αρχαίων συγγραφέων τα χαρακτηρίζουν με τον γενικό τίτλο Αθαμανικά Ορη, ονομασία που οφείλεται στον μυθικό ήρωα Αθάμαντα, γιο του Αίολου και της Εναρέτης.

Κυνηγημένος από τις δολοπλοκίες της Ηρας, ο βασιλιάς του Ορχομενού Αθάμας, με σαλεμένο το λογικό, αφού σκότωσε το ίδιο του το παιδί, εγκατέλειψε τις ευκολίες του κάμπου και έστησε το βασίλειό του ψηλά στα αγριοτόπια, σ' αυτόν τον φυσικά οχυρωμένο τόπο.

Από τότε αρχίζει να ξεδιπλώνεται ο θρύλος των αρχαίων Αθαμάνων και των ακατάβλητων αθαμανικών βουνών και των ανθρώπων τους.

Αλπικό καλωσόρισμα

Η Πράμαντα, το κεφαλοχώρι των Τζουμέρκων, απέχει 58 χιλιόμετρα από τα Γιάννενα και 65 από την Αρτα και είναι το πρώτο από τα χωριά που ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 διέθετε ένα υπέροχο ορεινό ξενοδοχείο και υποδεχόταν τους πρώτους ταξιδιώτες του ορεινού όγκου, ανάμεσά τους και τον γράφοντα.

Σήμερα σε αρκετά από τα χωριά που απαγκιάζουν περιμετρικά του βουνού, κάτω από τις πυργωτές κορφές, έχουν δημιουργηθεί μικρές υποδομές συμβατές με το ορεινό περιβάλλον που χρησιμοποιούνται από όλο και περισσοτέρους επισκέπτες που θέλουν να έρθουν σε επαφή με το θαυμάσιο αυτό βουνίσιο οικοσύστημα.

Ομως η Πράμαντα παραμένει πάντα σημείο αναφοράς για κάποιον που θέλει να επισκεφθεί την περιοχή, να απολαύσει το άγριο χιονισμένο τοπίο, να περπατήσει στα μονοπάτια των Τζουμέρκων και του γειτονικού άγνωστου βουνού Κακαρδίτσα, να κάνει ράφτινγκ στον Αραχθο, να εξερευνήσει τη χαράδρα της Κηπίνας, να επισκεφθεί τα χωριά Συρράκο και Καλαρρύτες.

Η Πράμαντα αραδιάζει τα αρχοντόσπιτά της σε ύψος 850 μέτρων, στα ριζά της επιβλητικής κορφής Στρογγούλα (2.107 υψόμ.).

Πρόκειται για ένα πολύ παλιό χωριό, καθώς τα πρώτα σπίτια χτίστηκαν από ποιμένες τον 15ο αιώνα. Σήμερα ο επισκέπτης θα περπατήσει στα ανηφορικά καλντερίμια και θα ξαποστάσει στην κεντρική πλατεία, όπου δεσπόζει από το 1887 η δωρικού ρυθμού βρύση.

Εδώ βρίσκεται και η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής (τρίκλιτη βασιλική με τρούλο), που δυστυχώς πριν από λίγες εβδομάδες κινδύνεψε να καταστραφεί ολοσχερώς από πυρκαγιά.

Λίγο έξω από το χωριό συναντάμε το επισκέψιμο σπήλαιο Ανεμότρυπα.

Με αφετηρία την Πράμαντα θα προσεγγίσετε τα κοντινά χωριά Μελισσουργοί (6 χλμ.), Αγναντα (12 χλμ.) και Κτιστάδες (7 χλμ.), όπου υπάρχουν ξενώνες και ταβέρνες που εξυπηρετούν τους αρκετούς επισκέπτες της περιοχής.

Επίσης, η Πράμαντα μπορεί να αποτελέσει ιδανικό εφαλτήριο για εξορμήσεις στους θρυλικούς πετρόκτιστους οικισμούς του βουνού Περιστέρι (Λάκμος), όπως είναι το Συρράκο (25 χλμ.), οι Καλαρρύτες (20 χλμ.) και το Ματσούκι (16 χλμ.), που λανθασμένα οι περισσότεροι ταξιδιωτικοί οδηγοί τα εντάσσουν στα Τζουμέρκα.

Στην πορεία μας θα δούμε το φαράγγι της Κηπίνας με τους εντυπωσιακούς καταρράκτες του και το ομώνυμο μοναστήρι που κυριολεκτικά κρέμεται πάνω από το χάσμα του γκρεμού.

Από την Πλάκα στον Καταρράκτη

Περιφερειακός δρόμος που σκαρφαλώνει στις δυτικές πλαγιές των Τζουμέρκων οδηγεί στο χωριό Καταρράκτης. Πάνω από το χωριό δεσπόζει χιονισμένη η ψηλότερη κορφή των Τζουμέρκων, το δυσπρόσιτο Καταφύδι (2.393 μ.).

Το όνομα του οικισμού προήλθε από τους δύο καταρράκτες που σκορπούν τα αφρισμένα τους νερά από ύψος 35 μέτρων.

Το Μοναστήρι της Αγ. Αικατερίνης (κτίσμα του 1827), αλλά και οι περίφημες Κανάλες, τα εκπληκτικά αρδευτικά έργα των πρώτων μοναχών, ξεχωρίζουν ανάμεσα στα γεροδεμένα πετρόκτιστα σπίτια.

Χαμηλότερα, στις όχθες του Αραχθου συναντάμε το χωριό Πλάκα, όπου μέχρι πριν από τρία χρόνια δέσποζε το περίφημο πέτρινο γεφύρι της που είχε θεωρηθεί το ομορφότερο των Βαλκανίων και ένα από τα σημαντικότερα της Ευρώπης.

Το κομψό αυτό πετρογέφυρο στεκόταν αγέρωχο πάνω από την κοίτη του ποταμού από το 1863 που το έχτισε ο μάστορας Μπέκας.

Το έργο κόστισε 187.000 γρόσια και τα χρήματα συγκεντρώθηκαν από τα γύρω χωριά Μελισσουργοί, Πράμαντα, Αγναντα και Ραφταναίοι.

Το 1881, όταν τα σύνορα της Ελλάδας ορίστηκαν στον ποταμό Αραχθο, το γεφύρι της Πλάκας έκλεισε και στη θέση του λειτούργησε τελωνειακός σταθμός.

Κατά τη διάρκεια της Κατοχής οι Γερμανοί προσπάθησαν ανεπιτυχώς να το ανατινάξουν.

Μάλιστα, εδώ σ’ ένα μικρό κτίσμα που βρίσκεται ακόμη στην άκρη του ποταμού, έγινε το 1944 η συμφωνία μεταξύ του ΕΛΑΣ και του ΕΔΕΣ για κοινό μέτωπο κατά των Γερμανών, γνωστή με το όνομα Συμφωνία της Πλάκας.

Δυστυχώς το ιστορικό αυτό κτίσμα, σύμβολο του ορεινού πολιτισμού, κατέρρευσε μετά την τρομερή θεομηνία τον Φεβρουάριο του 2015.

Οι υπεύθυνοι για την αναστήλωσή του βεβαιώνουν πως έχουν εκπονηθεί όλες οι τεχνικές μελέτες και την άνοιξη του 2018 θα ξεκινήσει επιτέλους η πλήρης αποκατάστασή του.

Στο χωριό Πλάκα έχουν τη βάση τους αρκετές εταιρείες όπου μπορείτε να απευθυνθείτε για να κάνετε ράφτινγκ, καγιάκ και διάσχιση φαραγγιού, καθώς η περιοχή λόγω της ιδιαίτερης μορφολογίας της ενδείκνυται γι' αυτές τις δραστηριότητες.

Μια άγνωστη, μα ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα οδική διαδρομή είναι αυτή που οδηγεί από την Πλάκα στο χωριό Ραφταναίοι (9 χλμ.), συνεχίζει για Αμπελοχώρι (6 χλμ.), απ’ όπου μπορείτε να προσεγγίσετε τις όχθες του Αραχθου και να δείτε το άγνωστο γεφύρι της Πολιτσάς.

Εθνικό Πάρκο Τζουμέρκων - Περιστερίου - Χαράδρας Αραχθου

Περιμετρικά του βουνού, κάτω από τις πυργωτές κορφές απαγκιάζουν αρκετά χωριά

Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.gr

Το 2009 έπειτα από πολλά χρόνια έντονων παρεμβάσεων θεσμοθετήθηκε το Εθνικό Πάρκο Τζουμέρκων - Περιστερίου - Χαράδρας Αραχθου (http://tzoumerka-park.gr).

Σκοπός της ίδρυσης του Εθνικού Πάρκου είναι να προστατεύσει το φυσικό και πολιτισμικό τοπίο του συμπλέγματος των βουνών Τζουμέρκα, Κακαρδίτσα και Περιστέρι. Τα γεωγραφικά όρια του Πάρκου καλύπτουν τμήμα των Νομών Ιωαννίνων, Τρικάλων και Αρτας καταλαμβάνοντας έκταση 820 τετραγωνικών χιλιομέτρων.

Μέσα στα όρια του Πάρκου συμπεριλαμβάνονται περιοχές NATURA 2000, σημαντικές περιοχές για τα πουλιά, πέντε τοποθεσίες χαρακτηρισμένες «Καταφύγια Αγριας Ζωής», «Τόποι Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους», κλασικά βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία καθώς και πέντε χαρακτηρισμένοι παραδοσιακοί οικισμοί.

Επίσης, εδώ ζουν αρκετά μεγάλα και προστατευόμενα θηλαστικά, όπως είναι η καφετιά αρκούδα, η βίδρα, ο λύκος, το ζαρκάδι, το αγριογούρουνο, αγριόγατος, το αγριόγιδο (σε πολύ μικρό απομονωμένο πληθυσμό).

Βέβαια η ευρύτερη περιοχή λόγω των απότομων βραχωδών εξάρσεων αποτελεί μοναδικό ενδιαίτημα για υγιείς πληθυσμούς φτερωτών αρπακτικών [έχουν καταγραφεί συνολικά 36 είδη αρπακτικών, όπως ο χρυσαετός (Aquila chrysaetos), ο γυπαετός (Gypaetus barbatus), το όρνιο (Gyps fulvus), ο ασπροπάρης (Neophron percnopterus), το βραχοκιρκίνεζο (Falco tinnunculus), ο πετρίτης (Falco peregrinus)].

Τον Δεκέμβριο του 2016 το Εθνικό Πάρκο Τζουμέρκων, Περιστερίου και Χαράδρας Αραχθου βραβεύτηκε ως «Βιώσιμος Προορισμός» από την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Προστατευόμενων Περιοχών.

Ωστόσο, παρά τη νομοθετικά κατοχυρωμένη προστασία του περιβάλλοντος που απορρέει από τη θεσμική σύσταση του Εθνικού Πάρκου, τα προβλήματα που ταλανίζουν και συνεχίζουν να υποβαθμίζουν τη φύση παραμένουν ακλόνητα ακόμη και μετά τη δημιουργία του.

Ακόμη και σήμερα δεν είναι λίγες οι άσκοπες διανοίξεις χωμάτινων δρόμων που σκαρφαλώνουν σε όλο και μεγαλύτερα υψόμετρα, διαταράσσοντας τη φυσική συνέχεια των αλπικών οικοσυστημάτων!

Παράλληλα εντείνεται το φαινόμενο της παράνομης συγκομιδής βοτάνων από τη λεγόμενη «μαφία των βουνών» που οργανωμένα αποψιλώνουν τεράστιες αλπικές εκτάσεις.

Επίσης, έχουν κατασκευαστεί ή σχεδιάζεται να κατασκευαστούν αρκετά μικρά υδροηλεκτρικά έργα. Αυτές οι παρεμβάσεις βαπτίζονται «οικολογικές» και χρίζονται έργα που βοηθούν τη λεγόμενη «πράσινη ανάπτυξη» και την «αειφόρο βιωσιμότητα».

Βέβαια, η αλήθεια είναι πως αλλοιώνουν την τοπιογραφία και μακροπρόθεσμα βλάπτουν ανεπανόρθωτα τη σύσταση των ποτάμιων οικοσυστημάτων.

Δυστυχώς οι τεχνικές εταιρείες πείθουν τις τοπικές κοινωνίες με αντάλλαγμα θέσεις εργασίας και μικροποσά που θα εκταμιευτούν στα ταμεία των δήμων, στην ουσία όμως όλοι γνωρίζουν ότι η ζημιά στο περιβάλλον είναι μόνιμη και μη αναστρέψιμη.

Η επιτήρηση των δραστηριοτήτων μέσα στα όρια του Πάρκου λόγω οικονομιών δυσκολιών είναι δύσκολη.

Ετσι βρίσκουν πρόσφορο έδαφος για σειρά παράνομων δραστηριοτήτων λαθροϋλοτόμοι, λαθροθήρες, λαθραλιείες, ενώ δεν είναι αμελητέο το πρόβλημα της παράνομης λήψης αδρανών υλικών από την κοίτη των ποταμών.

Σε κάθε περίπτωση οι δυνατότητες ανάπτυξης των περιοχών που βρίσκονται στα όρια του Εθνικού Πάρκου δεν περνούν μέσα από τους σωλήνες των υδροηλεκτρικών έργων, ούτε στεριώνουν με τα χιλιάδες κυβικά μέτρα τσιμέντου των φραγμάτων και τις διανοίξεις δρόμων.

Τα Τζουμέρκα και η ευρύτερη περιοχή έχουν όλα τα προσόντα να αναδειχτούν σε έναν πραγματικό οικολογικό – πολιτιστικό προορισμό πανευρωπαϊκής εμβέλειας.

 Διαμονή

Στον ευρύτερο ορεινό όγκο υπάρχουν πλέον αρκετά ποιοτικά καταλύματα. Ενδεικτικά αναφέρουμε:

Πράμαντα

● «Ορίζοντες Τζουμέρκων», τηλ. 26590 61002 

● «Ξένειον», τηλ. 26590 62350

● «Τζουμέρκα», τηλ. 26590 61336 

● «Ανάβαση Mountain Resort», τηλ. 26590 61141 

Καταρράκτης

● «Καταφύγι», τηλ. 26850 51545

Πλάκα

● «Το γεφύρι της Πλάκας», τηλ. 26850 31220

● «Τελωνείο», τηλ. 26850 31006

Κτιστάδες

● «Θέασις Ιγκλού», τηλ. 6948682910

Αγναντα

● «Το αρχοντικό των Τζουμέρκων», τηλ. 6974358393 

Μελισσουργοί

● Ξενώνας «Αγκάθι», τηλ. 26590 61200

Κείμενο - φωτογραφίες: Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.gr

ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Ναύπακτος και Τριχωνίδα
Μια λίμνη-καθρέφτης, τα μεθυσμένα χρώματα ενός υπέροχου δειλινού, ένα ποτάμι που τρέχει να προλάβει το ραντεβού του με τη θάλασσα, μια σύντομη στάση στα ριζά ενός βουερού καταρράκτη... Αυτή η περιοχή της...
Ναύπακτος και Τριχωνίδα
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Σκαμνέλι, χιονισμένη αρχοντιά
Ο φετινός χειμώνας δεν είναι ο συνηθισμένος, ακόμη και για τα μαθημένα στο χιόνι και στις χαμηλές θερμοκρασίες ηπειρώτικα βουνά. Τον Ιανουάριο που πέρασε, ο λευκός επισκέπτης εγκαταστάθηκε επανειλημμένως στα...
Σκαμνέλι, χιονισμένη αρχοντιά
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Από τα έγκατα της Γης στα έλατα της Βάργιανης
Ακολουθώντας τα χνάρια του δρόμου Ε27 που συνδέει τη Λαμία με την Αμφισσα, έχουμε την ευκαιρία να απολαύσουμε μερικά από τα πιο εντυπωσιακά βουνίσια τοπία της Ρούμελης, ανακαλύπτουμε τόπους και χωριά που δεν...
Από τα έγκατα της Γης στα έλατα της Βάργιανης
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Η χιονοφωλιά της Δίρφυος μας μαγεύει
Αν δεν χορτάσατε ακόμα χιονισμένα τοπία και έχετε διάθεση για μια ευχάριστη, αλλά και ξεκούραστη απόδραση σε πυκνόφυτα ελατοδάση κατάφορτα από το χιόνι, τότε μια εκδρομή -ακόμη και μονοήμερη για όσους μένουν...
Η χιονοφωλιά της Δίρφυος μας μαγεύει
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Αγρια ομορφιά
Στην καρδιά του Μοριά, κρυμμένη μέσα σε αδιαπέραστα δάση, πίσω από χιονισμένα ώς τον Απρίλη κορφοβούνια, απλώνεται η πανάρχαιη αρκαδική γη. Ενας τόπος προικισμένος από τη φύση, δουλεμένος εδώ και χιλιάδες...
Αγρια ομορφιά
ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ
Αγνωστες αλπικές λίμνες
Δεν θα τις δεις στους περισσότερους χάρτες, ούτε θα βρεις πολλούς που να γνωρίζουν την ύπαρξή τους. Ομως οι μικρές αλπικές λίμνες της χώρας μας, γνωστές και σαν Δρακόλιμνες, ήταν ανέκαθεν εκεί ψηλά, κρυμμένες...
Αγνωστες αλπικές λίμνες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας