Αθήνα, 22°C
Αθήνα
Αίθριος καιρός
22°C
22.6° 20.4°
4 BF
51%
Θεσσαλονίκη
Αίθριος καιρός
20°C
23.5° 17.6°
1 BF
62%
Πάτρα
Αίθριος καιρός
22°C
22.7° 20.0°
3 BF
53%
Ιωάννινα
Αίθριος καιρός
12°C
11.9° 11.9°
2 BF
76%
Αλεξανδρούπολη
Αίθριος καιρός
18°C
19.1° 17.9°
1 BF
72%
Βέροια
Αίθριος καιρός
20°C
20.4° 19.0°
1 BF
57%
Κοζάνη
Αίθριος καιρός
15°C
16.8° 15.4°
0 BF
55%
Αγρίνιο
Αίθριος καιρός
20°C
19.6° 19.6°
2 BF
51%
Ηράκλειο
Αίθριος καιρός
20°C
21.9° 18.8°
4 BF
59%
Μυτιλήνη
Αίθριος καιρός
20°C
19.9° 19.6°
3 BF
64%
Ερμούπολη
Ελαφρές νεφώσεις
19°C
19.4° 18.8°
5 BF
68%
Σκόπελος
Αίθριος καιρός
20°C
19.6° 19.6°
3 BF
78%
Κεφαλονιά
Αίθριος καιρός
22°C
21.9° 21.4°
0 BF
49%
Λάρισα
Αίθριος καιρός
15°C
18.4° 14.9°
0 BF
77%
Λαμία
Αίθριος καιρός
20°C
21.0° 18.4°
0 BF
58%
Ρόδος
Αίθριος καιρός
20°C
22.0° 19.8°
3 BF
78%
Χαλκίδα
Ελαφρές νεφώσεις
20°C
22.7° 19.8°
2 BF
59%
Καβάλα
Ελαφρές νεφώσεις
20°C
20.5° 16.3°
0 BF
64%
Κατερίνη
Σποραδικές νεφώσεις
20°C
21.1° 17.7°
1 BF
63%
Καστοριά
Αίθριος καιρός
16°C
16.0° 16.0°
1 BF
62%
ΜΕΝΟΥ
Σάββατο, 13 Απριλίου, 2024
elli filocyprou
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Ελλη Φιλοκύπρου. Μέσα στις πέτρες κοιμούνται τα πουλιά. Το ποιητικό τοπίο του Γιάννη Ρίτσου. Σελ. 304. Νεφέλη, 2023

Πολύτροπη ανάγνωση

Η συγγραφέας στην εισαγωγή και τα πέντε κεφάλαια του βιβλίου παραδίδει στον αναγνώστη τα κλειδιά του σύνθετου χωροχρόνου της ποίησης του Ρίτσου, αποκαλύπτοντας τις κρυμμένες όψεις ή ακόμα και αόρατες διαστάσεις αυτής.

«Μέσα στις πέτρες κοιμούνται τα πουλιά», γράφει ο Γιάννης Ρίτσος, συνυφαίνοντας ατελεύτητα το όνειρο με την πραγματικότητα, καθώς μας προσκαλεί σε μια ποίηση γεμάτη από συμβολισμούς, μεταμορφώσεις, σιωπές και πολύτροπες ταλαντεύσεις. Τον στίχο αυτόν επιλέγει η Ελλη Φιλοκύπρου, καθηγήτρια Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στο Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ του ΕΚΠΑ, ως τίτλο της μελέτης με θέμα Το ποιητικό τοπίο του Γιάννη Ρίτσου (Νεφέλη, Αθήνα 2022).

Δεινή και συστηματική μελετήτρια της ποίησης του Ρίτσου –το 2004 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Βιβλιόραμα το βιβλίο της με τίτλο Η αμείλικτη ευεργεσία. Οψεις της σιωπής στην ποίηση του Γιάννη Ρίτσου, ενώ έχει δημοσιεύσει πλήθος επιστημονικών άρθρων για τον ποιητή και το έργο του– η Φιλοκύπρου στην παρούσα μελέτη εξερευνά το έργο του ποιητή ως «ενιαίο, μοντέρνο, ελλειπτικό, διακλαδωμένο αφήγημα, το οποίο αποτελείται από μικρότερες, παράλληλες ή τεμνόμενες, αφηγήσεις» (σ. 25). Σκοπός της είναι να ξετυλίξει το κουβάρι των αλληλένδετων και διασταυρούμενων μεταξύ τους θεμάτων και ποιητικών μοτίβων, αναδεικνύοντας το ρητό και υπόρρητο νόημα των λέξεων, καθώς και την αλληλεπίδραση ανάμεσα στην ποιητική γλώσσα και την πραγματικότητα.

Γιάννης Ρίτσος

Η συγγραφέας στην εισαγωγή και τα πέντε κεφάλαια του βιβλίου παραδίδει στον αναγνώστη τα κλειδιά του σύνθετου χωροχρόνου της ποίησης του Ρίτσου, αποκαλύπτοντας τις κρυμμένες όψεις ή ακόμα και αόρατες διαστάσεις αυτής.

Το θέμα της κοινωνικής ευθύνης του ποιητή μέσα σε μια διττή δύσβατη πορεία, αυτή της ποίησης και αυτή της εξορίας, η επιθυμία του να μας κατευθύνει πάντα προς τον Ηλιο, μολονότι ο πόνος, η φθορά, η απώλεια και η ματαιότητα τον σκιάζουν, τα πολλαπλά προσωπεία με τα οποία αποκρύπτει ή μεταβιβάζει συναισθήματα, η σχέση του δημιουργού με τους άλλους και η αναζήτηση του εαυτού του μέσα στην Τέχνη του, αλλά και οι ποικίλες επιρροές που δέχτηκε ο Ρίτσος από τα καλλιτεχνικά ρεύματα της εποχής με ιδιαίτερη αναφορά στον «βαθύ ρεαλισμό», το άνοιγμά του στο άλογο στοιχείο, συνιστούν τους κύριους άξονες γύρω από τους οποίους διακλαδώνονται ποικίλα επιμέρους ζητήματα της ποιητικής του Ρίτσου. Η πλούσια βιβλιογραφία και τα ευρετήρια ονομάτων και ποιημάτων που συμπληρώνουν την περιεκτική αυτή μελέτη καθίστανται οδοδείκτες ανάγνωσης και εμβάθυνσης στο έργο του ποιητή.

«Να με θυμόσαστε», ζητά ο Ρίτσος σε ένα από τα τελευταία του ποιήματα. Αναρωτιέμαι πως θα μπορούσαμε άραγε να ξεχάσουμε τον ποιητή που όσο κανένας άλλος διεκδίκησε το δικαίωμα στον πειραματισμό στη μορφή και το περιεχόμενο, στον «εξαίσιο ίλιγγο» ανάμεσα στην ομορφιά της τέχνης και την ιδεολογική στράτευση, στον στοχασμό και την πράξη, στην επιλογή, απόρριψη και αναθεώρηση θέσεων, απόψεων και στάσεων ζωής.

Για τον Ρίτσο, πρωταρχικό χρέος του ποιητή είναι η προσφορά στο κοινωνικό σύνολο και απαραίτητη προϋπόθεση αυτού είναι η ελευθερία, η ανεξαρτησία «πέρα απ’ τα πάντα, / μέσα στα πάντα, μέσα μας — μόνοι, ενωμένοι, αδέσμευτοι, / δίχως συγκρίσεις, ανταγωνισμούς, ελέγχους, δίχως / να μας μετράει η όποια αναμονή κι απαίτηση των άλλων» («Ορέστης», Τέταρτη Διάσταση). Η γραφή της ποίησης ικανοποιεί την ανάγκη της ανθρώπινης επικοινωνίας πέρα από πολιτικές, ιδεολογικές ή όποιες άλλες διαφορές, οργανώνοντας το κοινωνικό συναίσθημα ή αλλιώς την αρχιτεκτονική της ανθρώπινης ψυχής. Το αγωνιστικό φρόνημα συμπλέκεται με την ανάδειξη της ομορφιάς της καθημερινότητας και τη συνειδητοποίηση της ματαιότητας και γι’ αυτό η πολιτική στράτευση του ποιητή «πρέπει να ιδωθεί ως μέρος των υπαρξιακών του προβληματισμών, καθώς και του συνολικότερου μηνύματός του» (σ. 269).

Η Ελλη Φιλοκύπρου με διαύγεια, βαθιά γνώση και ευαισθησία φωτίζει πολύπλευρα την ποίηση του Γιάννη Ρίτσου, ενός δημοκρατικού ανθρώπου, που ονειρεύτηκε για το σύνολο της ανθρωπότητας και έγραψε «για όλους και για όλα», τον θάνατο, τον έρωτα, την εξορία, τον αγώνα, την ελπίδα, τη διάψευση, τη σιωπή, την πίστη, τη συντροφικότητα, την ομορφιά, την ασχήμια, τη γνώση, την άγνοια, κυρίως, όμως, για τη μεταμορφωτική δύναμη της ποίησης, αυτής που βαθαίνει και ενώνει τις ζωές μας.

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
Πολύτροπη ανάγνωση

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας