Αθήνα, 22°C
Αθήνα
Αίθριος καιρός
22°C
22.6° 20.4°
4 BF
51%
Θεσσαλονίκη
Αίθριος καιρός
20°C
23.5° 17.6°
1 BF
62%
Πάτρα
Αίθριος καιρός
22°C
22.7° 20.0°
3 BF
53%
Ιωάννινα
Αίθριος καιρός
12°C
11.9° 11.9°
2 BF
76%
Αλεξανδρούπολη
Αίθριος καιρός
18°C
19.1° 17.9°
1 BF
72%
Βέροια
Αίθριος καιρός
20°C
20.4° 19.0°
1 BF
57%
Κοζάνη
Αίθριος καιρός
15°C
16.8° 15.4°
0 BF
55%
Αγρίνιο
Αίθριος καιρός
20°C
19.6° 19.6°
2 BF
51%
Ηράκλειο
Αίθριος καιρός
20°C
21.9° 18.8°
4 BF
59%
Μυτιλήνη
Αίθριος καιρός
20°C
19.9° 19.6°
3 BF
64%
Ερμούπολη
Ελαφρές νεφώσεις
19°C
19.4° 18.8°
5 BF
68%
Σκόπελος
Αίθριος καιρός
20°C
19.6° 19.6°
3 BF
78%
Κεφαλονιά
Αίθριος καιρός
22°C
21.9° 21.4°
0 BF
49%
Λάρισα
Αίθριος καιρός
15°C
18.4° 14.9°
0 BF
77%
Λαμία
Αίθριος καιρός
20°C
21.0° 18.4°
0 BF
58%
Ρόδος
Αίθριος καιρός
20°C
22.0° 19.8°
3 BF
78%
Χαλκίδα
Ελαφρές νεφώσεις
20°C
22.7° 19.8°
2 BF
59%
Καβάλα
Ελαφρές νεφώσεις
20°C
20.5° 16.3°
0 BF
64%
Κατερίνη
Σποραδικές νεφώσεις
20°C
21.1° 17.7°
1 BF
63%
Καστοριά
Αίθριος καιρός
16°C
16.0° 16.0°
1 BF
62%
ΜΕΝΟΥ
Σάββατο, 13 Απριλίου, 2024
dimitriadou dioni
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Διώνη Δημητριάδου. Θηρίο ή Θεός. Νουβέλα. Σελ. 102. ΑΩ, 2023

Ισόβιος διχασμός

Λόγος καλοδουλεμένος, ουσιαστικός και πυκνός. Απειρες οι διακειμενικές αναφορές από τον Ομηρο, τον Ηρόδοτο, τον Σοφοκλή, μέχρι τον Παπαδιαμάντη, τον Καβάφη, τον Σικελιανό, τον Ελύτη, τον Σεφέρη, τον Σαρτρ, τον Γκαροντί.

Παρακολουθώ χρόνια την πολυσχιδή παρουσία της Διώνης Δημητριάδου στα πνευματικά μας πράγματα (ποίηση, πεζογραφία, κριτική, δοκίμιο) και εκτιμώ την κριτική της οξύνοια και τον δουλεμένο λόγο της. Με ενδιαφέρον εξώφυλλο της Φωτεινής Χαμιδιελή κυκλοφόρησε η νουβέλα, όπως συστήνεται, της συγγραφέως, Θηρίο ή Θεός, τίτλος που παραπέμπει ευθέως στον Αριστοτέλη. Στα Πολιτικά του, ως γνωστόν, ο Σταγειρίτης φιλόσοφος διερευνά τους όρους και τα όρια του ατομικού βίου, σε άμεση συνάρτηση με την κοινωνία και θεωρεί την κοινωνικότητα ως ιδιαίτερη εκδήλωση της ανθρώπινης ύπαρξης. «Ο άνθρωπος είναι φύσει κοινωνικό και πολιτικό ον και δεν μπορεί να ζήσει μόνος του. Αν τα καταφέρει να ζήσει μόνος του τότε είναι ή θηρίο ή θεός» μας λέει.

Μπορεί να μας προϊδεάζει η ίδια η συγγραφέας ότι πρόκειται για νουβέλα, όμως διαβάζοντας διαπιστώνουμε ότι είναι ένα υβριδικό είδος, «μικτό αλλά νόμιμο», που, εκτός από τα καθαρώς αφηγηματικά μέρη, περιέχει φιλοσοφικές ενδοσκοπήσεις δοκιμιακού χαρακτήρα και ημερολογιακές σελίδες. Στα αφηγηματικά μέρη γίνεται αναφορά στη σχέση δύο φίλων, του Ευγένιου και του Γεράσιμου.

Στα πέντε σχεδιάσματα δοκιμιακού χαρακτήρα με τίτλο: Θηρίο ή Θεός – ο Χώρος ανάμεσα, θέμα είναι η κορυφαία τραγωδία του Σοφοκλή Οιδίπους τύραννος, ένα θέμα με το οποίο ασχολείται ο Ευγένιος, αναζητώντας τα όρια τα δικά του και του κόσμου. «Τι έγινε και πώς έγινε. Μα πιο πολύ το γιατί». Δικές του είναι και οι ημερολογιακές σημειώσεις. Ολα λειτουργούν με τον συνειρμό, τη μνήμη, την ανάκληση, αλλά κάπου κοντά καιροφυλαχτεί και η λήθη. Η Δημητριάδου κατέχει καλά το παιχνίδι τόσο της μαιευτικής όσο και της σοφιστικής.

Πολλά ζητήματα υπαρξιακής βάσης απασχολούν τη συγγραφέα και τον ήρωά της: ο θάνατος και η απώλεια, ο χρόνος και η απουσία, η μνήμη και η αλλοίωση της εικόνας των πραγμάτων, η σχέση της φύσης με την τέχνη, το πάθος για γνώση, η παιδεία, τα όρια της ελευθερίας, η δύναμη της αλήθειας, η αξία της επαφής, κυρίως όμως η «ιεραρχική αξιολόγηση» Μοίρας – Θεού – Ανθρώπου. Κεντρική ιδέα στον Οιδίποδα, ως γνωστόν, είναι το ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να ξεφύγει από το πεπρωμένο του. Ο Ευγένιος απομονωμένος για δύο χρόνια «ερημίτης, μονόχνωτος, μοναχικός» σε έναν προσωπικό περίκλειστο χώρο, ψάχνει και ψάχνεται.

Λόγος καλοδουλεμένος, ουσιαστικός και πυκνός. Απειρες οι διακειμενικές αναφορές από τον Ομηρο, τον Ηρόδοτο, τον Σοφοκλή, μέχρι τον Παπαδιαμάντη, τον Καβάφη, τον Σικελιανό, τον Ελύτη, τον Σεφέρη, τον Σαρτρ, τον Γκαροντί.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το καταληκτικό κεφάλαιο «Από τις σημειώσεις του Γεράσιμου» όπου σχολιάζονται τα γραφόμενα του Ευγένιου και προσφέρονται ποικίλες πληροφορίες πρόσληψης της νουβέλας. «Τον φίλο μου τον βρήκαν σήμερα το πρωί, στο παγκάκι του πάρκου, με ένα τετράδιο σημειώσεων ανοιχτό στα πόδια του, με μισοτελειωμένο το τελευταίο κομμάτι που έγραφε. Είχε πεθάνει από ανακοπή. Τον πρόδωσε η καρδιά του, προτού η ψυχή του προλάβει να πάρει την “πρωτοβουλία”, αυτήν που πάσχιζε με τη σκέψη του να καταξιώσει» (σ. 95).

Θα κλείναμε το σύντομο αυτό κείμενο, για τις προθέσεις και τις ανησυχίες της συγγραφέως, με τη φράση του Αντρέ Μπρετόν «Ο άνθρωπος είναι η απάντηση, όποια κι αν είναι η ερώτηση», που πιστεύουμε ότι είναι και δική της, επιφυλακτική όμως, εκδοχή, όπως το δηλώνει και η καταληκτική φράση της νουβέλας της: «Σε κάθε ερώτηση η απάντηση μοιάζει να είναι: ο Ανθρωπος. Ή, μήπως, όχι;».

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
Ισόβιος διχασμός

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας