Αθήνα, 20°C
Αθήνα
Ελαφρές νεφώσεις
20°C
20.7° 18.4°
2 BF
78%
Θεσσαλονίκη
Αραιές νεφώσεις
18°C
20.6° 15.4°
3 BF
71%
Πάτρα
Αραιές νεφώσεις
19°C
18.8° 18.0°
4 BF
71%
Ιωάννινα
Αραιές νεφώσεις
12°C
11.9° 11.9°
1 BF
87%
Αλεξανδρούπολη
Σποραδικές νεφώσεις
19°C
18.9° 18.0°
1 BF
72%
Βέροια
Αίθριος καιρός
16°C
17.9° 15.0°
3 BF
60%
Κοζάνη
Αίθριος καιρός
11°C
11.4° 11.4°
2 BF
71%
Αγρίνιο
Αίθριος καιρός
17°C
17.4° 17.4°
1 BF
95%
Ηράκλειο
Ελαφρές νεφώσεις
21°C
21.8° 18.8°
3 BF
45%
Μυτιλήνη
Ελαφρές νεφώσεις
24°C
23.9° 21.8°
3 BF
53%
Ερμούπολη
Αίθριος καιρός
19°C
19.9° 18.8°
3 BF
82%
Σκόπελος
Αίθριος καιρός
20°C
20.1° 20.1°
4 BF
82%
Κεφαλονιά
Αίθριος καιρός
16°C
16.5° 16.5°
4 BF
74%
Λάρισα
Αίθριος καιρός
18°C
18.5° 18.5°
3 BF
52%
Λαμία
Αίθριος καιρός
18°C
18.5° 18.5°
2 BF
68%
Ρόδος
Ελαφρές νεφώσεις
21°C
21.8° 21.0°
3 BF
73%
Χαλκίδα
Αίθριος καιρός
19°C
20.4° 18.6°
2 BF
81%
Καβάλα
Αραιές νεφώσεις
19°C
19.4° 17.3°
2 BF
78%
Κατερίνη
Αίθριος καιρός
19°C
20.7° 18.6°
3 BF
86%
Καστοριά
Αίθριος καιρός
10°C
10.5° 10.5°
2 BF
80%
ΜΕΝΟΥ
Τετάρτη, 17 Απριλίου, 2024
maggie nelson
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Μάγκι Νέλσον. Σπουδή στο μπλε. Μετάφραση: Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη. Σελ. 128. Αντίποδες, 2023

Το κορίτσι μέσα στη μητέρα

Ως ετεροφυλόφιλη νέα γυναίκα και συγγραφέας, η Νέλσον μιλά για έναν έρωτα που τέλειωσε και τη σημάδεψε, για την παρατεταμένη βίωση της απώλειας, για στιγμές μοναξιάς, οδύνης, απελπισίας, απορίας – αλλά και όξυνσης των αισθήσεων και της μνήμης, έντασης, προσπάθειας, δημιουργίας.

Στην αναγνωστική πρακτική, το πρωθύστερο επιφυλάσσει πάντα ενδιαφέροντα πράγματα, προπαντός όταν αφορά μια συγγραφέα τόσο ιδιαίτερη όσο η Μάγκι Νέλσον. Η Σπουδή στο μπλε έρχεται να φωτίσει και να φωτιστεί από τους ακαταμάχητους Αργοναύτες, το πρώτο έργο της Νέλσον που κυκλοφόρησε στα ελληνικά, αν και εκδόθηκε πέντε χρόνια μετά από αυτά εδώ τα Bluets (όπως είναι ο υπέροχος πρωτότυπος τίτλος του βιβλίου).

Με το χαρακτηριστικό ύφος που γνωρίσαμε στους Αργοναύτες, μια αφοπλιστική εξομολογητική γραφή που ενσωματώνει θεωρητικούς προβληματισμούς ή, αντιστρόφως, έναν θεωρητικό προβληματισμό που τον διαπερνούν τα πιο προσωπικά βιώματα, η συγγραφέας συλλέγει 240 αφορισμούς με κοινή αναφορά το μπλε: ένα χρώμα που δεν είναι ούτε ένα (είναι όλες οι άνισες αποχρώσεις του) ούτε στ’ αλήθεια χρώμα, αλλά μετωνυμία μιας ανεξήγητης έλξης και των συνεπειών της.

Την τριετία 2003-2006, όταν γράφεται η Σπουδή στο μπλε, η Νέλσον δεν είναι ακόμα η κουίρ γυναίκα, σύντροφος, μητέρα, θεωρητικός και λογοτέχνιδα των Αργοναυτών, η οποία εμπνέεται από τις «φαντασιακές μητέρες», συγγραφείς και φίλες που τη διαμόρφωσαν, και υιοθετεί κι αυτή με τη σειρά της μια τέτοια θέση, εδράζοντας την κουίρ γραφή, την κουίρ πολιτική, γιατί όχι και την ίδια την κουίρ ζωή, στις ψυχαναλυτικές περιπλοκές του αρχέγονου φαντασιακού δεσμού του παιδιού με τη μητέρα.

Κάθε φαντασιακή μητέρα δεν είναι παρά είδωλο, κατασκευάζεται για να πληροί μια πρωταρχική λειτουργία ταύτισης και ενότητας, προσφέροντας το βλέμμα της στο βρέφος σαν καθρέφτη του εαυτού του και γεννώντας συγχρόνως διαστροφικές φαντασιώσεις αμοιβαίας συγχώνευσης, διάλυσης της ταυτότητας στην ετερότητα, τις οποίες θα κληθεί να καταστείλει έπειτα ο ανδρικός συμβολικός νόμος.

Ενστερνιζόμενη συνειδητά τον ασύνειδο αυτό ρόλο, η ώριμη Νέλσον αποδέχεται –και προτείνει– έναν κουίρ εαυτό ηθελημένα και παθιασμένα τεχνητό, προϊόν ενός αιτήματος που έρχεται έξωθεν, κατεξοχήν με τη μορφή του έρωτα. Η αναδρομή σε προοιδιπόδειες ψυχικές δομές σηματοδοτεί την κατάργηση των σταθερών συμβολισμών του φύλου και την έντεχνη ανεύρεση ενός αμνημόνευτου παρελθόντος στο πέρας μιας διαδικασίας επανεφεύρεσης του εγώ. Υπό ένα κουίρ πρίσμα, και η φαντασιακή μητέρα, ως θέση, λειτουργία ή ρόλος, μετατρέπεται σε πρωθύστερο δεύτερου βαθμού, τρόπον τινά: αν και έρχεται στο τέλος, προβάλλεται ως αφετηρία – μόνο που τέτοια είναι ήδη βιολογικά, και ως τέτοια πρέπει να ξεπεραστεί, σύμφωνα με την ψυχαναλυτική θεωρία.

Αν ισχύουν τα παραπάνω, η Σπουδή στο μπλε πρέπει να θεωρηθεί το παιδικό στάδιο στην κατασκευή της φαντασιακής μητέρας των Αργοναυτών. Ως ετεροφυλόφιλη νέα γυναίκα και συγγραφέας, η Νέλσον μιλά για έναν έρωτα που τέλειωσε και τη σημάδεψε, για την παρατεταμένη βίωση της απώλειας, για στιγμές μοναξιάς, οδύνης, απελπισίας, απορίας – αλλά και όξυνσης των αισθήσεων και της μνήμης, έντασης, προσπάθειας, δημιουργίας.

Το μπλε γίνεται ο παράξενος ελκυστής αυτής της περιπλάνησης που μοιάζει να μην έχει κανένα άλλο κέντρο: σε σχέση με το περατωμένο μοτίβο των Αργοναυτών, ο εαυτός εδώ τίθεται σε αναστολή, έχει πληγωθεί βαριά στην προηγούμενη κατάστασή του και δεν έχει καταφέρει, δεν φαίνεται καν να ενδιαφέρεται, να ανασυνταχθεί. Πρώτο στάδιο της διαδικασίας που πρόκειται να οδηγήσει στην κουίρ αναγέννηση των Αργοναυτών; Αν ναι, ο μηχανισμός της φαντασιακής μητέρας εκκινεί από το κορίτσι που συμβολοποιήθηκε ως τέτοιο (έως και στις ανδροκρατούμενες θεωρητικές αναφορές του), τραυματίστηκε ανεπανόρθωτα και βρίσκεται πλέον σε αναζήτηση ενός μελλοντικού εαυτού πέρα από τα δεσμά της συμβολικής, νομικής και έμφυλης ταυτότητας.

Εμείς έχουμε το αναγνωστικό προνόμιο να γνωρίζουμε την –προσωρινή, έστω– κατάληξη: ο μελλοντικός εαυτός είναι μια αδύνατη, απειλητική κατάσταση του απώτατου ψυχικού παρελθόντος που, σε καθεστώς συνειδητότητας, διατηρείται και γιορτάζεται ως τάση, πρόταγμα, εκούσια και ιδιαζόντως αντικανονική κίνηση προς την αυτοαλλοίωση.

Κι ωστόσο, το κορίτσι δεν χάνεται μέσα στη μητέρα: η Σπουδή στο μπλε το διαφυλάσσει αγέραστο, σαν νεορομαντικό ή μεταφεμινιστικό κατάλοιπο ενός ταυτοτικού σύμπαντος το οποίο, έχοντας αρθεί, μπορεί να εξακολουθήσει να διάγει μια διακριτική ύπαρξη δίπλα στις ρευστές υποκειμενικότητες του καιρού μας. Η αργοπορία των Bluets μπορεί να ιδωθεί από αυτή την άποψη ως το ανεξάντλητο υπόλοιπο κάθε καινούργιας μορφοποίησης, μέχρι και της πιο ριζοσπαστικής, η παιδική ηλικία κάθε ωριμότητας, ακόμα κι εκείνης που δεν υποτάσσεται στην κοινωνικά επιβεβλημένη ωρίμανση. Μοιάζει να αντιστρέφεται έτσι και ο καντιανός Διαφωτισμός μαζί με την ψυχαναλυτική ορθοδοξία: η ανωριμότητα είναι αυτή που πρέπει πλέον να κυοφορείται υπεύθυνα, σαν πολύτιμος σπόρος από τον οποίο θα αναπτυχθεί, όχι το νεαρό άτομο, αλλά η κουίρ μητέρα, το απελευθερωτικό κουκούλι γύρω μας.

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
Το κορίτσι μέσα στη μητέρα

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας