Αθήνα, 37°C
Αθήνα
Αίθριος καιρός
37°C
37.8° 35.2°
4 BF
25%
Θεσσαλονίκη
Ελαφρές νεφώσεις
36°C
37.2° 35.5°
4 BF
36%
Πάτρα
Αίθριος καιρός
34°C
34.0° 33.8°
2 BF
58%
Ιωάννινα
Αραιές νεφώσεις
22°C
21.9° 21.9°
2 BF
88%
Αλεξανδρούπολη
Αίθριος καιρός
38°C
37.9° 37.9°
3 BF
23%
Βέροια
Αίθριος καιρός
39°C
39.0° 34.0°
3 BF
30%
Κοζάνη
Σποραδικές νεφώσεις
35°C
35.4° 35.1°
3 BF
19%
Αγρίνιο
Σποραδικές νεφώσεις
36°C
36.4° 36.4°
2 BF
30%
Ηράκλειο
Αίθριος καιρός
32°C
34.3° 32.2°
4 BF
27%
Μυτιλήνη
Αίθριος καιρός
34°C
34.4° 32.9°
4 BF
33%
Ερμούπολη
Αίθριος καιρός
30°C
30.4° 29.8°
4 BF
39%
Σκόπελος
Αίθριος καιρός
31°C
32.9° 30.7°
2 BF
48%
Κεφαλονιά
Αίθριος καιρός
34°C
33.9° 33.9°
3 BF
49%
Λάρισα
Ελαφρές νεφώσεις
38°C
37.9° 36.2°
4 BF
20%
Λαμία
Αίθριος καιρός
37°C
37.2° 35.5°
3 BF
26%
Ρόδος
Αίθριος καιρός
32°C
32.1° 32.1°
3 BF
53%
Χαλκίδα
Αίθριος καιρός
37°C
38.0° 36.0°
3 BF
13%
Καβάλα
Ελαφρές νεφώσεις
33°C
33.3° 32.3°
3 BF
49%
Κατερίνη
Αίθριος καιρός
35°C
36.7° 34.7°
4 BF
39%
Καστοριά
Αυξημένες νεφώσεις
36°C
36.0° 36.0°
1 BF
17%
ΜΕΝΟΥ
Κυριακή, 14 Ιουλίου, 2024
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Κεν Λόουτς, Εντουάρ Λουί. Διάλογος για την τέχνη και την πολιτική Μετάφραση: Στέλα Ζουμπουλάκη. Επίμετρο: Θανάσης Καμπαγιάννης. Αντίποδες, Ιούνιος 2021

Για μια αισθητική της αναμέτρησης

Ο διάλογος είναι μια τέχνη. Ενας στοχασμός από κοινού, μια βελτιωτική και επανορθωτική κίνηση προς τον άλλον, προς τις ίδιες μας τις θέσεις. Ο Θανάσης Καμπαγιάννης στο επίμετρο του «Διαλόγου για την τέχνη και την πολιτική», στην προσεγμένη μετάφραση της Στέλας Ζουμπουλάκη, συνοψίζει με διαύγεια τους βασικούς άξονες των συγκλίσεων και των αποκλίσεων ανάμεσα στον Γάλλο συγγραφέα Εντουάρ Λουί (έχουν κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Αντίποδες τρία μυθιστορήματά του ώς τώρα) και τον Βρετανό σκηνοθέτη Κεν Λόουτς (πολύ γνωστό κυρίως για τις ταινίες του Κες, Εγώ ο Ντάνιελ Μπλέικ, Δυστυχώς απουσιάζατε).

Σε αυτόν τον διάλογο που έλαβε χώρα το 2019, στο πλαίσιο της τηλεοπτικής εκπομπής Studio B στο Al Jazeera, και σε συνδυασμό με τις ερωτήσεις και τις απαντήσεις που δέχτηκαν από το κοινό, ο Λουί και ο Λόουτς καταφέρνουν να εντοπίσουν τα βασικά ερωτήματα στο μεταίχμιο τέχνης και πολιτικής, να δώσουν εύγλωττους ορισμούς (ή σε κάποιες περιπτώσεις να τους αποφύγουν), να συνδέσουν την επικαιρότητα, το έργο τους και τη ζωή τους με ένα αισθητικό και πολιτικό πρόταγμα. Ο Λουί θα κάνει λόγο για μια αισθητική της αναμέτρησης (σελ. 36).

Σήμερα, χάρη στα κοινωνικά δίκτυα και τις τεχνολογικές δυνατότητες καταγραφής, απόδοσης και αναμετάδοσης της πραγματικότητας, το βασικό πολιτικό και καλλιτεχνικό διακύβευμα δεν είναι η ανάδειξη ορισμένων όψεων της πραγματικότητας αλλά η αναμέτρηση με αυτές. Ο Λουί και ο Λόουτς προσανατολίζουν σταθερά την προσοχή στο ζήτημα της βίας και θέτουν μια σειρά από όρους για την αναμέτρηση με αυτό το ζήτημα. Θα ρωτήσουν: Ποιος έχει το δικαίωμα να αποφασίσει τι είναι βίαιο για κάποιον άλλον; (σελ. 20). Θα προτάξουν: Πρέπει να αναστοχαστούμε στο σύ́νολό της την οπτική́ μας για τη βία (σελ. 24). Θα θέσουν το περίγραμμα γι’ αυτό που ο Λουί αποκαλεί διπλή βία της πολιτικής (σελ. 26).

Αυτό που θα περίμενε κανείς από τον διάλογο ανάμεσα σε έναν συγγραφέα και ένα σκηνοθέτη, με διακριτό και πολεμικό πολιτικό λόγο, εκπληρώνεται εδώ στο έπακρο. Η ανάγκη της συστημικής ανάλυσης συμπληρώνεται από την ανάλυση και την αναμέτρηση με την ανθρώπινη εμπειρία. Η παθογένεια του κράτους πρόνοιας, οι μηχανισμοί καταπίεσης και αποκλεισμού, η πίεση της οικονομίας, τοξικές ιδεολογίες όπως η ανδρική κυριαρχία, ο ρατσισμός, η ομοφοβία και ο φασισμός πλαισιώνονται από συγκεκριμένα παραδείγματα που έλαβαν υπόσταση στα βιβλία του Λουί και τις ταινίες του Λόουτς.

Σίγουρα δεν είναι οι πρώτοι ούτε οι μόνοι. Το αναγνωρίζουν άλλωστε μέσα από τις αναφορές τους στο έργο του Ζολά, της Χέρστον, του Σαρτρ, της Μόρισον και συγκεκριμένα την Αγαπημένη (Παπαδόπουλος, 2019, μτφρ. Κατερίνα Σχινά) ή του Εριμπόν και την εμβληματική αυτοβιογραφική ανάλυση Η επιστροφή στη Ρενς (Νήσος, 2020, μτφρ. Γιάννης Στεφάνου). Οι αναφορές τους αυτές λειτουργούν ως υποδείγματα για την αναζήτηση, τόσο στο επίπεδο της τέχνης όσο και αυτό της πολιτικής, ενός άλλου είδους φωνής, μιας άλλης γλώσσας, ενός άλλου λόγου, που θα ανανεώσουν το νόημα των διεκδικήσεων και των προσδοκιών που υπάρχουν από αυτούς που κυβερνούν. Ενα άλλο κρίσιμο ερώτημα που θέτουν προς αυτή την κατεύθυνση είναι πώς η πολιτική και η τέχνη μπορούν να επινοήσουν νέα μέσα ώστε να εξαναγκαστούν αυτοί που έχουν την εξουσία να δράσουν.

Από τα πιο διαυγή σημεία του διαλόγου ανάμεσα στον Λουί και τον Λόουτς είναι αυτό στο οποίο το ζητούμενο της επινόησης μιας νέας γλώσσας συνδέεται με την παραγωγή νέων υποκειμένων. Η βασική υπόθεση εδώ είναι πως υπάρχουν πολλές και διαφορετικές δυνατότητες, πολλά διαφορετικά πρόσωπα στο εσωτερικό των ανθρώπων τα οποία εκδηλώνονται μέσα από τις πράξεις και τα λόγια τους ανάλογα με το είδος των λόγων που βρίσκονται σε κυκλοφορία στον δημόσιο χώρο. Ο Λουί θα συνοψίσει: Με δεδομένη αυτή́ την πληθυντικότητα, τα υποκείμενα αλλάζουν εντελώς όταν βρίσκονται σε εντελώς διαφορετικά πολιτικά πλαίσια (σελ. 47). Και ο Λόουτς με τη σειρά του θα προσθέσει: Υπάρχουν πράγματι αντιφατικά στοιχεία στον καθένα μας, αυτό είναι αλήθεια. Και γι’ αυτό ακριβώς θέλουμε ένα σύστημα που θα επιτρέπει στους ανθρώπους να βγάλουν τον καλύτερο εαυτό τους (σελ. 48).

Τέλος, σε όλα αυτά μπορεί να αναγνωριστεί και μια ηθική διάσταση η οποία είναι εντοπίσιμη στη συνάντηση της αισθητικής τής αναμέτρησης που προτείνουν οι Λουί και Λόουτς με μια αισθητική της ύπαρξης στην οποία εμμέσως παραπέμπουν μέσα από τη σύνδεση της τέχνης με θεμελιώδεις αρχές και την υπεράσπιση ενός τρόπου ζωής όπου ο καλύτερος εαυτός των ανθρώπων θα έχει ως βάση τον καλύτερο εαυτό του συστήματος.

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
Για μια αισθητική της αναμέτρησης

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας