Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Υπεράσπιση της δεκαετίας του '90 απέναντι σε αυτή του '80

Οι δύο δεκαετίες χωρίζονται λιγότερο από ημερολογιακούς αριθμούς και περισσότερο από μία πτώση. Την πτώση του Τείχους, του ανατολικού μπλοκ, της Σοβιετικής Ενωσης. Και ταυτόχρονα, με ό,τι η πτώση αυτή συμπαρέσυρε

EUROKINISSI/ ΣΩΤΗΡΗΣ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ

Υπεράσπιση της δεκαετίας του '90 απέναντι σε αυτή του '80

  • A-
  • A+

Αναζητάς τα υλικά που σε συγκροτούν. Τη ρίζα αυτού που σήμερα μοιάζει αυτονόητο αλλά κάποτε βρισκόταν υπό διαμόρφωση. Ψάχνεις να βρεις τα στοιχεία που σε ορίζουν, τις συντεταγμένες του εαυτού σου μέσα στον χρόνο.

Ταυτόχρονα αντικειμενικά και αυθαίρετα, ταυτόχρονα υποκειμενικά και σε συνομιλία με τον κόσμο, τους γύρω σου, τα περασμένα γεγονότα.

Τα τελευταία χρόνια η δεκαετία του '80 έχει αναδυθεί ως μια καταγωγική δεκαετία του παρόντος μας. Από άποψη ιδεολογίας, κουλτούρας, επιφανειών και σημείων. Ως διασταύρωση πολιτικών αλλαγών, καθημερινών μεταβολών και κοινωνικών ζυμώσεων.

Ταυτόχρονα η δεκαετία αυτή μπαίνει με τη μεγαλύτερη ορμή στη σφαίρα της ιντερνετικής μικρονοσταλγίας. Στη σφαίρα αυτή που ανακαλεί σημεία της ποπ κουλτούρας, καθημερινά αντικείμενα και συμβάντα, επαναφέροντάς τα στο παρόν ως τεκμήρια ενός κοινά βιωμένου παρελθόντος.

Μόδες και τάσεις, ακούσματα και γεγονότα αναβιώνονται, επανεντάσσονται, ανασηματοδοτούνται. Η δεκαετία γίνεται πια αντικείμενο επιστημονικής έρευνας, όπως παλαιότερα στο κοινωνικό, πολιτικό και πολιτισμικό λεξικό «Η Ελλάδα στη δεκαετία του '80» ή πιο πρόσφατα η έκθεση «GR80s». Η δεκαετία του '80 αναδύεται ως η φωλιά τού τώρα μας. Εκεί που όλα ξεκίνησαν και που όλα συνεχίζουν.

Μα το δικό μας τώρα εξεγείρεται και ζητά επιπλέον στοιχεία. Στοιχεία της δικής μας βιογραφίας. Η δεκαετία του '90 αναδύεται ως μια ικανή απάντηση απέναντι στην πλήρη κυριαρχία των '80s στην πρόσφατη μνήμη.

Ως μια δεκαετία εξίσου σημαντική, που διεκδικεί τον δικό της χώρο τόσο στη νοσταλγία όσο και στη διαμόρφωση του παρόντος μας.

(Στην πραγματικότητα είναι αδύνατον να συγκρίνεις δεκαετίες. Καθώς μια δεκαετία δεν είναι τίποτα άλλο από μια γεωμετρική εκδοχή του χρόνου, οριοθετημένη από αυθαίρετες στρογγυλοποιήσεις.

Τα γεγονότα, τα βιώματα, η περιρρέουσα ατμόσφαιρα υπάρχουν αυτοτελώς και ανεξάρτητα από συγκρίσεις. Η σύγκρισή μας είναι λοιπόν αντικειμενικά αυθαίρετη αλλά υποκειμενικά αναγκαία.)

Οι δύο δεκαετίες χωρίζονται λιγότερο από ημερολογιακούς αριθμούς και περισσότερο από μία πτώση. Την πτώση του Τείχους, του ανατολικού μπλοκ, της Σοβιετικής Ενωσης. Και ταυτόχρονα, με ό,τι η πτώση αυτή συμπαρέσυρε. Ο,τι στα '80s υπήρξε ως τρόπος στα '90s έγινε κανόνας.

Οι νεκροθάφτες της ιστορίας ακόνισαν τα φτυάρια τους, ο νεοφιλελευθερισμός επικράτησε όχι ως κυρίαρχο αλλά ως το μόνο δόγμα, τη δεκαετία αυτή η σοσιαλδημοκρατία σχεδόν σε ολόκληρη την Ευρώπη πραγματοποίησε τη δεξιά στροφή της.

Γιατί το παράδειγμα της Σοβιετικής Ενωσης δεν βούλιαξε μόνο του, μαζί του συμπαρέσυρε και οποιαδήποτε άλλη εκδοχή εναλλακτικής κοινωνίας με λιγότερο ή περισσότερο έντονο προοδευτικό πρόσημο.

Στα '90s λοιπόν της κίβδηλης συμφιλίωσης, του express yourself και της ανόδου του ατομισμού (στοιχεία υπό εκκόλαψη στη δεκαετία του '80), με τη συλλογική πράξη διαρρηγμένη και το χαζοχαρούμενο όραμα μιας αειφόρου ανάπτυξης να απλώνει τον ίσκιο του μέχρι το άπειρο, στα '90s του κυνισμού, του πλαστικού ηδονισμού και του πολιτισμού μιας χρήσης, στα '90s που η αισιοδοξία γινόταν αποχαύνωση και το μέλλον έμοιαζε με τερέν τερατωδών θριάμβων.

Με πρότυπα ανάπηρα και επιθυμίες συσκευασμένες. Στα '90s της ιδιωτικής τηλεόρασης, της γκλαμουριάς και του ιλουστρασιόν. Εκεί μεγαλώσαμε. Και εκεί μεγάλωσε το παρόν μας.

Η πολυπολιτισμικότητα, το ίντερνετ, ο σκεπτικισμός απέναντι στην πολιτική, τα κινητά, τα μέιλ, οι παιχνιδομηχανές και τα κινητά, η επέλαση του CGI, η απλούστευση των ταξιδιών, μέχρι και η τρισκατάρατη Ευρωπαϊκή Ενωση (Μάαστριχτ 1992) εκτείνονται από το '90s παρελθόν μέχρι το αύριό μας.

Οχι ως τεχνικά στοιχεία της καθημερινότητας όσο ως τρόποι, ως σημεία ύπαρξης, ως χειρονομίες που συγκροτούν τον χρόνο, το σώμα και τη δυνατότητα.

Και αν τα '90s μάς δίδαξαν κάτι, αυτό είναι το ατελείωτο παρόν τους. Δεν νοσταλγούμε. Γιατί ο κόσμος πίσω μας είναι γεμάτος τείχη που πέφτουν και το παρόν γεμάτο αμφίβολα κουστούμια που χειρονομούν συμφωνίες.

Το περιθώριο δεν είχε τίποτα το ηρωικό και η μοναξιά ήταν μια επιφάνεια που αν την έξυνες με το νύχι σου, έβρισκες πλούτο. Τραγούδια και στίχους, ταινίες και κουβέντες. Η μοναξιά ήταν ένας τόπος για να συναντήσεις τους άλλους.

Με τρόπο υποκειμενικό λοιπόν. Για ένα ατελείωτο παρόν που κρατά χρόνια. Ή, όπως θα τραγούδαγε και η ίδια η δεκαετία του '90:

I'm worse at what I do best

And for this gift I feel blessed

Our little group has always been

And always will until the end

http://tsalapatis.blogspot.gr/

ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Η Σιβηρία καίγεται
Η Σιβηρία πάντοτε αποτελούσε ένα μεγάλο «πουθενά». Ενα γεωγραφικό ασυνείδητο ξεχασμένο σε απάτητους χάρτες. Οταν η έκταση της πυρκαγιάς περιγράφηκε συγκρινόμενη με την έκταση του Βελγίου, η Σιβηρία διαχύθηκε...
Η Σιβηρία καίγεται
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
«Η δημοκρατία πούλησε τη Μακεδονία»
Καθώς περνούν οι μέρες κοιτάμε τις καταλήψεις των μαθητών κατά της Συμφωνίας των Πρεσπών, τις αντιδράσεις των μαθητών που στέκουν απέναντι, τις ανακοινώσεις και τις κινητοποιήσεις ενάντια στον φασισμό στα...
«Η δημοκρατία πούλησε τη Μακεδονία»
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Στο στάβλο της ικανοποίησης, σημαίνοντας θάνατο*
Η Ευρώπη έχει καταντήσει εδώ και καιρό μια γερασμένη και φοβική ήπειρος. Ενας αμήχανος διεθνής παίχτης βουτηγμένος στη συντήρηση και τον κυνισμό. Και φυσικά σε όλα αυτά οι Ευρωπαίοι πολίτες δεν είναι άμοιροι...
Στο στάβλο της ικανοποίησης, σημαίνοντας θάνατο*
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Ο Κυριάκος και το νευρόσπαστο
Δύο περιστατικά σε σχέση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη βάδισαν προς εμάς από τη βόρεια πόλη της Θεσσαλονίκης. Το πρώτο έρχεται σε μορφή βίντεο με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να περπατά στους δρόμους της Θεσσαλονίκης και...
Ο Κυριάκος και το νευρόσπαστο
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Είδα γκρίζους ανθρώπους στο Αμβούργο
Αμβούργο 2017, σύνοδος των G-20: Ενα ζευγάρι γευματίζει πίσω από μια βιτρίνα, ένας αμέριμνος γιάπης βαδίζει αμέριμνος μέσα στο i-phone του. Μια γκρίζα μορφή προβάλλει μέσα στον σιωπηλό δρόμο. Γκρίζοι άνθρωποι...
Είδα γκρίζους ανθρώπους στο Αμβούργο
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Η Ευρώπη και ο χρόνος
Ο χρόνος μεταφέρθηκε μακριά από την Ευρώπη. Μετοίκησε σε αποικίες, πούλησε κουβέρτες με ευλογιά στους αγρίους, έκαψε τα χωριά τους. Κατέφαγε τις πρώτες ύλες των νέων αποικιών, άπλωσε τις αλυσίδες του σε...
Η Ευρώπη και ο χρόνος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας