• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    32°C 31.1°C / 34.0°C
    4 BF
    34%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 29.6°C / 34.8°C
    2 BF
    44%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    32°C 30.0°C / 34.3°C
    1 BF
    39%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 29.9°C / 29.9°C
    1 BF
    45%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.9°C / 31.9°C
    3 BF
    39%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    31°C 29.0°C / 35.5°C
    2 BF
    51%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 27.3°C / 27.6°C
    2 BF
    34%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    34°C 33.5°C / 33.5°C
    2 BF
    33%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.8°C / 31.0°C
    4 BF
    51%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.9°C / 27.9°C
    3 BF
    61%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.8°C / 29.4°C
    3 BF
    54%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.7°C / 30.7°C
    3 BF
    74%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.9°C / 28.9°C
    3 BF
    65%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 31.9°C / 32.3°C
    0 BF
    33%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    32°C 31.2°C / 33.3°C
    2 BF
    32%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.7°C / 27.8°C
    2 BF
    48%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    33°C 31.7°C / 32.8°C
    2 BF
    23%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    30°C 28.3°C / 29.9°C
    2 BF
    56%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    30°C 29.7°C / 31.7°C
    3 BF
    58%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.5°C / 28.5°C
    1 BF
    54%

«Ασματα του Μαλντορόρ», του Ισιντόρ Ντυκάς

Τα όρια της τέχνης

  • A-
  • A+

«Ω, τι ηδονή, να βουτάς απ' το κρεβάτι του ένα παιδί που δεν έχει ιδρώσει ακόμα το χνούδι στο πάνω χείλος, κι όπως έχει τα μάτια του ολάνοιχτα, να κάνεις δήθεν περνώντας το χέρι σου από το μέτωπό του, πως του στρώνεις προς τα πίσω τα ωραία του μαλλιά. Και μετά ξαφνικά, τη στιγμή που μόνο αυτό δεν περιμένει, μπήγεις τα νύχια σου στο τρυφερό του στήθος, έτσι όμως που να μην πεθάνει. Δεν ωφελεί ο θάνατός του, γιατί αργότερα στερείται κανείς το θέαμα, τότε που θα το δέρνουν οι συφορές.

Και στη συνέχεια, ρουφάς το αίμα του γλείφοντας τις πληγές. Κι όσο κρατάει αυτό, που για σένα μακάρι να μην τελείωνε ποτέ, το παιδί σπαράζει από το κλάμα».

Το παραπάνω απόσπασμα ανήκει στα «Ασματα του Μαλντορόρ», στο εμβληματικό ποιητικό κείμενο του Ισιντόρ Ντυκάς, το οποίο εκδόθηκε του 1868 και έμελλε να αλλάξει το σύνολο της τέχνης του επόμενου αιώνα.

Ο Ντυκάς δημιουργεί ένα πρότυπο κακού, ανήθικου και αρνητικού καταγεγραμμένο στην υπερβολή του. Στόχος του, σύμφωνα με κάποιες αναλύσεις, να δημιουργήσει ένα αντιπρότυπο ικανό να διδάξει το καλό παρουσιάζοντας σε όλη την έκταση το αντίθετό του.

Ο Ντυκάς κάνει το όριο αισθητική, προσπαθεί να καταγράψει το ακραίο, το εκτός, το κακό, όπως δεν είχε καταγραφεί ποτέ πριν.

Το άλμα του αυτό θα απελευθερώσει μια ποιητική δύναμη τέτοια, μια εκφραστική και δημιουργική ελευθερία όπου θα καθορίσει τους επόμενους αιώνες λογοτεχνίας.

Ασχετα με τις προθέσεις του συγγραφέα, το έργο στέκει αυτονομημένο ως αισθητικό επίτευγμα και όχι ως ηθικό εργαλείο. Αλλωστε το σοκ, ο σκανδαλισμός, η ιεροσυλία ήταν πάντοτε κομμάτι της τέχνης, πολλές φορές καταγεγραμμένη σχεδόν ως υποχρέωση του καλλιτέχνη.

Ενάμιση αιώνα μετά στεκόμαστε εδώ και αναρωτιόμαστε ποια μπορεί να είναι τα όρια της τέχνης.

Πίνακες ξηλώνονται, βιβλία καίγονται, αγάλματα ντύνονται για να υποδεχτούν υψηλούς προσκεκλημένους και φυσικά παραστάσεις κατεβαίνουν υπό την υπόδειξη πρεσβειών και χορηγών.

Ο δημόσιος διάλογος ανοίγει με δημόσιους όρους: απότομα, εκκωφαντικά, προς χρήση και προς τέρψη.

Ο «ειδικός» της τέχνης, πάντοτε λοιδορούμενος από τον δημόσιο λόγο, υποβιβασμένος σε ένα ατελείωτο φτηνό στερεότυπο (τρελός καλλιτέχνης, κουλτουριαραίος, φωταδιστής και λοιπά όμορφα), εδώ μένει εξόριστος.

Κανείς δεν επικαλείται τον λόγο του ή τουλάχιστον με την ίδια βαρύτητα που επικαλείται τον ειδικό σεισμολόγο να μιλήσει για τους σεισμούς ή τον ειδικό οικονομολόγο για την κρίση (good job boys!).

Αν βιώνει την πραγματικότητα ως εξόριστος, σε αυτές τις στιγμές είναι ένας διπλός εξόριστος μιας και εξορίζεται ακόμη και από αυτή του την εξορία, αφού το αντικείμενο που παράγει ή κρίνει αποσπάται από τον ίδιο.

Και αν δεχόμαστε ως αξίωμα πως η τέχνη δεν είναι για τους ειδικούς αλλά για όλους, με τον ίδιο τρόπο οφείλουμε να ξεκαθαρίσουμε πως μια τέτοια διαπίστωση δεν καθιστά τον κάθε ένα ειδικό της τέχνης.

«Μα είναι αυτό τέχνη;», η πρώτη ερώτηση που έρχεται στα χείλη του δημοσίου διαλόγου. Χείλη τα οποία ποτέ τους δεν αναρωτιούνται για το τι είναι ή τι δεν είναι τέχνη, για τα κριτήρια ή την κοινωνική της σημασία, παρά μόνο για να απαξιώσουν ή να σκανδαλιστούν μες στη δίκαιη αγανάκτησή τους.

Τα «μ’ αρέσει» του καθενός, όχι απλώς διεκδικούν τον χαρακτήρα και το βάρος εμπεριστατωμένης αξιολογικής κρίσης, αλλά μες στην εξωστρέφειά τους επιβάλλονται στη θέση μιας αντικειμενικής απόφανσης.

Ξανά: το ότι η τέχνη είναι για όλους και όχι για τους ειδικούς δεν σημαίνει ότι ο καθένας γίνεται ειδικός.

Η τέχνη οφείλει να λογοδοτεί αποκλειστικά στον εαυτό της. Στους όρους και τους στόχους που η ίδια θέτει, στις προθέσεις του καλλιτέχνη, στην ιστορία του είδους (ως συνέχεια ή ως ανατροπή).

Ας υπάρχουν ποινές για τη βλασφημία στα Συντάγματα των χωρών, ηθικές αστυνομίες ή καλοθελητές πολιτικάντηδες που προσπαθούν να κατασκευάσουν σκάνδαλα ώστε να τα χρησιμοποιήσουν προς πολιτικό όφελος.

Η τέχνη θα παραμένει πάντοτε ελεύθερη και χωρίς κανένα όριο. Ακόμα και αν αυτό έχει ως τίμημα την ποινικοποίησή της.

http://tsalapatis.blogspot.gr

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Η καβαφική ποίηση ως γλωσσική σκηνοθεσία
Μέσα από το καβαφικό παράδειγμα μπορούμε να ορίσουμε δύο διαφορετικά είδη ποιητικής σκηνοθεσίας: τη σκηνοθεσία μιας στιγμής που απλώνεται και τη σκηνοθεσία ενός συμβάντος που εξελίσσεται.
Η καβαφική ποίηση ως γλωσσική σκηνοθεσία
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Στο Hotel Roma με τον Τσέζαρε Παβέζε
Η συλλογή του Παβέζε «Ο θάνατος θα ’ρθει και θα ’χει τα μάτια σου» καθώς και οι τελευταίες σημειώσεις στα ημερολόγιά του αποτελούν μια σταθερή και συστηματική καταγραφή της διαδικασίας του αποχωρισμού.
Στο Hotel Roma με τον Τσέζαρε Παβέζε
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Η ποιητική σκηνοθεσία στο έργο του Γιώργου Σεφέρη
Με τον Σεφέρη η σκηνοθεσία του ποιήματος αποδεσμεύεται από την καβαφική εκδοχή της. Ως ανεξάρτητο ποιητικό χαρακτηριστικό βρίσκει γόνιμο έδαφος σε τελείως διαφορετικά είδη ποιητικού λόγου.
Η ποιητική σκηνοθεσία στο έργο του Γιώργου Σεφέρη
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Οι δύο κοίτες της νεοελληνικής ποίησης
Αν θα θέλαμε να περιγράψουμε δύο κυρίαρχους τρόπους της νεοελληνικής ποίησης με βάση το μορφολογικό τους κέντρο, το ένα θα είχε ως αφετηρία τον Διονύσιο Σολωμό και το άλλο τον Κωνσταντίνο Καβάφη.
Οι δύο κοίτες της νεοελληνικής ποίησης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας