• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.8°C / 30.1°C
    3 BF
    37%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 25.2°C / 29.1°C
    3 BF
    44%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    30°C 26.0°C / 29.9°C
    0 BF
    36%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    1 BF
    68%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    4 BF
    44%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    27°C 24.0°C / 30.1°C
    2 BF
    45%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    24°C 20.4°C / 26.5°C
    3 BF
    67%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    30°C 30.2°C / 30.2°C
    2 BF
    24%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.2°C / 29.1°C
    4 BF
    55%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.9°C / 26.2°C
    3 BF
    69%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.5°C / 26.4°C
    5 BF
    65%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.3°C / 27.7°C
    3 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    0 BF
    61%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 25.1°C
    0 BF
    53%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.2°C / 29.4°C
    2 BF
    33%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.6°C / 26.8°C
    4 BF
    76%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.0°C / 29.3°C
    3 BF
    32%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    30°C 24.3°C / 29.9°C
    1 BF
    37%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    25°C 25.3°C / 27.8°C
    3 BF
    54%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.5°C / 24.5°C
    2 BF
    35%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η ποιητική σκηνοθεσία στο έργο του Γιώργου Σεφέρη

  • A-
  • A+

Όπως είδαμε σε προηγούμενα άρθρα, το στοιχείο της ποιητικής σκηνοθεσίας βρήκε στην ελληνική ποίηση τον σημαντικότερο εκφραστή του μέσα στην καβαφική ποίηση. Ο Καβάφης άλλαξε την ελληνική και την παγκόσμια ποίηση με έναν τρόπο που δεν είναι ακόμα τελείως ορατός. Ξένο σώμα σε σχέση με τη νεοελληνική ποίηση της εποχής του έγινε γνωστός και πήρε το πραγματικό του μέγεθος με βραδύκαυστο τρόπο μέσα από τις αγγλικές μεταφράσεις των ποιημάτων του, αλλά και τη σταδιακή αποδοχή των Ελλήνων κριτικών των γενεών που τον διαδέχτηκαν. Δύσκολα θα μπορούσαμε να πούμε πως ο Καβάφης δημιούργησε κάποια σχολή μιμητών ή συνεχιστών. Η σκηνοθεσία του είναι όμως ένα από τα στοιχεία αυτά που με διαφορετικούς τρόπους ανανέωσαν τον νεοελληνικό ποιητικό λόγο.

Η καβαφική καθαρότητα, το ύφος και η ειρωνεία θα βρουν λίγους συνεχιστές πιο συχνά σε περιπτώσεις ποίησης πιο άμεσης και συνήθως εξομολογητικής. Ταυτόχρονα όμως ένα παράλληλο ρεύμα μοντερνιστικής ποίησης θα συνδυάσει την ποιητική σκηνοθεσία με μοτίβα περισσότερο αφηρημένα και ελλειπτικά ανοίγοντας το σχήμα ως προς την ερμηνεία του.

Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι φυσικά ο ποιητικός λόγος του Γιώργου Σεφέρη. Με εμβληματικότερο έργο ποιητικής σκηνοθεσίας το «Μυθιστόρημα»: «Ο τόπος μας είναι κλειστός, όλο βουνά/ που έχουν σκεπή το χαμηλό ουρανό μέρα και νύχτα./ Δεν έχουμε ποτάμια δεν έχουμε πηγάδια δεν έχουμε πηγές,/ μονάχα λίγες στέρνες, άδειες κι αυτές, που ηχούν και που τις προσκυνούμε.» Εδώ η νοηματική πύκνωση γίνεται κομμάτι και αυτή της σκηνοθεσίας. Τόσο που το περιβάλλον και τα αντικείμενα λειτουργούν ταυτόχρονα ως υλικά σημεία και ως σύμβολα. Η ροή αδυνατίζει σε σχέση με την καβαφική ροή των μοτίβων και των γεγονότων και το ποίημα αναζητά την ενότητά του κυρίως μέσω της αισθητικής και του κλίματος που δημιουργείται.

Στην πραγματικότητα εδώ βρισκόμαστε όχι μπροστά σε μια δημιουργία ενός συμβόλου ή ενός συμβάντος μέσω της σκηνοθεσίας, αλλά μπροστά σε μια σκηνοθεσία της ίδιας της μεταφοράς. Τα σύμβολα γεμίζουν με νόημα πριν από το ποίημα αλλά και εδώ το όλον επικρατεί του επιμέρους, το περιβάλλον υπάρχει αν και είναι μεταφορικό και το υποκείμενο μέσα από το οποίο ορίζεται η γωνία εστίασης είναι ο ποιητής και ταυτόχρονα μια πολλές φορές συνειδητά θολή συλλογικότητα (της γενιάς, των Ελλήνων, των ποιητών). Ο στίχος πυκνώνει και η σκηνοθεσία γίνεται εσωτερική.

Αν και πολλές φορές από σκηνοθετική άποψη έχουμε την αίσθηση πως η σκηνοθεσία στον Σεφέρη ακροβατεί, τα ποιήματά του καταφέρνουν να έχουν ενότητα μέσα από μια πολύ συγκεκριμένη αισθητική, μια επεξεργασμένη αντίληψη τόσο για το παρελθόν όσο και για τη λαϊκότητα και μια απόλυτα συνειδητή συνομιλία με άλλες ποιητικές φωνές διαφορετικών εποχών. Έτσι από το «Μυθιστόρημα» μέχρι τα «Τρία κρυφά ποιήματα», οι όροι της σεφερικής σκηνοθεσίας παραμένουν σταθεροί.

Με τον Σεφέρη η σκηνοθεσία του ποιήματος αποδεσμεύεται από την καβαφική εκδοχή της. Ως ανεξάρτητο ποιητικό χαρακτηριστικό βρίσκει γόνιμο έδαφος σε τελείως διαφορετικά είδη ποιητικού λόγου. Στη στρατευμένη αριστερή ποίηση, στον σουρεαλισμό, στη μεταπολεμική ποίηση. Και μέχρι και σήμερα η σεφερική ποίηση σκηνοθετεί ακόμη:

«Πότε θα ξαναμιλήσεις;/ Είναι παιδιά πολλών ανθρώπων τα λόγια μας. / Σπέρνουνται γεννιούνται σαν τα βρέφη/ ριζώνουν θρέφουνται με το αίμα. / Οπως τα πεύκα/ κρατούνε τη μορφή του αγέρα/ ενώ ο αγέρας έφυγε, δεν είναι εκεί/ το ίδιο τα λόγια/ φυλάγουν τη μορφή του ανθρώπου/ κι ο άνθρωπος έφυγε, δεν είναι εκεί...»

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Η καβαφική ποίηση ως γλωσσική σκηνοθεσία
Μέσα από το καβαφικό παράδειγμα μπορούμε να ορίσουμε δύο διαφορετικά είδη ποιητικής σκηνοθεσίας: τη σκηνοθεσία μιας στιγμής που απλώνεται και τη σκηνοθεσία ενός συμβάντος που εξελίσσεται.
Η καβαφική ποίηση ως γλωσσική σκηνοθεσία
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Το δόντι της Δικαιοσύνης
Ενα βαθύ αίσθημα ατιμωρησίας, τα επιδεικτικά προνόμια μιας διευρυμένης ελίτ, ιδεολογικής και ταξικής, σε άμεση συνομιλία με την εξουσία και τις επιταγές της.
Το δόντι της Δικαιοσύνης
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Στο Hotel Roma με τον Τσέζαρε Παβέζε
Η συλλογή του Παβέζε «Ο θάνατος θα ’ρθει και θα ’χει τα μάτια σου» καθώς και οι τελευταίες σημειώσεις στα ημερολόγιά του αποτελούν μια σταθερή και συστηματική καταγραφή της διαδικασίας του αποχωρισμού.
Στο Hotel Roma με τον Τσέζαρε Παβέζε
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Οι δύο κοίτες της νεοελληνικής ποίησης
Αν θα θέλαμε να περιγράψουμε δύο κυρίαρχους τρόπους της νεοελληνικής ποίησης με βάση το μορφολογικό τους κέντρο, το ένα θα είχε ως αφετηρία τον Διονύσιο Σολωμό και το άλλο τον Κωνσταντίνο Καβάφη.
Οι δύο κοίτες της νεοελληνικής ποίησης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας